İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/1173 K.2024/1744

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, 06/02/2023 tarihli deprem felaketi ve devamındaki artçı depremler sonucu doğrudan etkilenmiş bulunan ... Bankası A.Ş. Küçük Sanayi Sitesi/Antakya şubesi hizmet binasının ağır hasarlı, içine girilemeyecek durumda olması ve yasal otoriteler tarafından yıkılması/enkaz kaldırılması çalışmalarının beklenmesi sebebi ile bina içerisinde zayi olan müvekkil bankanın saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler hakkında TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece. "Dava, 06/02/2023 tarihli deprem felaketinde etkilenen ... Bankası A.Ş. Küçük Sanayi Sitesi/Antakya şubesindeki defter ve belgeler için zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporu, dosyaya sunulan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava dilekçesi ekinde 164 sayfalık belge listesi sunulmuş olup, söz konusu belgeler incelendiğinde, listede yer alan belgelerin davacı banka tarafından Ticari ve Bireysel Bankacılık faaliyetleri için hazırlanmış Türkçe, İngilizce, Arapça, Rusça dillerinde basılı belgelerin listesi olduğu, söz konusu belgelerin Antakya/Hatay şubesindeki işlemlerle ilgili olarak kullanılmış olup olmadıklarının anlaşılamadığı,

listede sadece ürün kodları, ürün isimleri, alt ürün isimleri gibi bilgiler yer almakta olup, Antakya/Hatay şubesi'ne ya da adı geçen şubenin müşterilerine ilişkin herhangi bir bilgi içermedikleri, bu sebeple denetime elverişli belgeler olmadıkları, ağır hasarlı şubedeki ticari defter ve kayıtlarla ilgili olarak, yasa gereği son kayıt ya da işlem tarihinden itibaren 10 yıl süre ile saklanma mecburiyeti bulunan belge ve kayıtlar somutlaştırılmadan, genel anlamda tüm belge ve kayıtlar için zayi belgesi talep edildiği,

günümüz teknolojisinde saklanma mecburiyeti olan belgelerin şube ve müşteri bazında listelenebilir ve somutlaştırılabilir olduğu bu nedenle hangi evrağın TTK 82/7 maddesi kapsamına giren belgelerden olduğunun ispatlanamadığı (YARGITAY 11 H.D. ESAS NO: 2018/2133 , KARAR NO: 2019/6607 sayılı ilamı) anlaşılmakla, ispatlanamayan davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. İlk Derece Mahkemesince davacı Banka başvurusuna konu ticari defter ve belgelerin somut açıklamasının yapılmadığından bahisle verilen ret karar son derece hatalı olduğunu, davacı Banka tarafından yapılan başvuruda bir banka şubesinde olabilecek her türlü belge zaten listelenmiş olup;

içerisine girilmesi mümkün olmayan bir binada bulunan evrakın -İlk Derece Mahkemesinin hatalı kararında yer aldığı şekilde- davacı Bankaca nasıl somutlaştırılması gerektiği tarafımızca anlaşılamadığını, zira davacı Banka şube hizmet binasının mevcut hali karşısında bina içerisine girilip de belgelerin tek tek listelenmesinin imkansız olduğunu, Kaldı ki, anılan Kanun maddesinde mahkemenin gerekli gördüğü delilleri toplayabileceği düzenlemesine rağmen İlk Derece Mahkemesince bu yola dahi gidilmediğini, mahkemece verilen ret kararı davacı Bankanın adil yargılanma hakkının ihlali neticesi vermekte olup;

davacı Bankanın zayi belgesi başvurusunda hukuki yararı olduğunu, genel anlamda zayi belgesi verilmesinin hem davacı Banka hem de müşterileri yararına olduğu kanaati ile davanın kabulüne karar verilmiş olup Bankaca zayi belgesi istemi içeriği bakımından esasen oldukça detaylı bir liste yapılmış olmakla birlikte, verilecek olan kabul kararı zaten kesin hüküm teşkil etmeyecek olup huzurdaki başvuru çekişmesiz yargı işi olup;

zayi belgesine ilişkin mahkeme kararları kesin hüküm teşkil etmediğini, yani, kararın her zaman için iptalinin mümkün olduğunu, hukuki bu gerçeklik ve müvekkil Bankanın menfaati birlikte değerlendirildiğinde, şartları oluştuğunda zaten iptal olunabilecek olan bir kabul kararı yerine davacı Bankanın halihazırdaki hukuki yararı adeta yok sayılarak ret kararı verilmiş olmasının hakkaniyetli de olmadığını, başvurunun reddedilmesi için hukuki hiçbir gerekçe olmadığını, netice itibariyle, dosyada mübrez Banka delilleri, beyan ve açıklamaları,

emsal mahkeme kararları bir bütün halinde eksiksiz incelenmesi neticesinde İlk Derece Mahkemesince kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.

Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektirens zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Somut olayda davacı banka Hatay ilinde meydana gelen deprem nedeniyle Küçük Sanayi Sitesi /Antakya şubesindeki belgelere ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiş ise bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere şubelerin yaptığı işlemler genel merkezdeki kopyaları nedeniyle somutlaştırılabilecek olup,

dava dilekçesinde belirtilen ve zayii olduğu iddia olunan belgeler somutlaştırılmadığı bu nedenle talep edilen evrakların TTK'nın 82/7. maddesi kapsamında olduğunun belirlenemedigi yine bilgileri verilmeyen çekler yönünden ise TTK 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali davası açılması gerektiğinden mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.