İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/216 K.2023/221

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin hamili olduğu, ... Bankası Bakırköy Dikilitaş Şubesi’nin ... seri numaralı, keşide yeri İstanbul olan 14.000.000,00 TL ( ondörtmilyon ) bedelli çekin kaybolduğunu beyan ederek çekin iptali ile ödeme yasağı kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan yargılama sonunda, "Somut olayda, davaya konu edilen çek görüntüsünün incelenmesinde, keşide tarihinin yazılı olmadığı, dava dilekçesi içerisinde iptal talebine konu çekin keşide tarihinin belirtilmediği anlaşılmakla TTK'nun 692/5. Maddesi dikkate alınarak davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; talep eden ...'ün hamili bulunduğu ... Bankası Bakırköy Dikilitaş Şubesi'nin ... seri numaralı, ../../....

Keşide tarihli, İstanbul keşide yeri olan 14.000.000,00 TL bedelli çek, rızası hilafında elinden çıktığını kaybolduğunu, talep edenin çeki cirolamadığını veyahut herhangi bir kimseye vermediğini, davaya konu çeke hala çek vasfı kazandırılabileceği hususu mahkemece gözardı edilmiş olup çekin iptaline karar verilmemiş olması müvekkilin haksız yere hukuki veya cezai sorumluluğuna sebep olabileceği gibi, manevi baskı altında yaşamasına sebep olmakla bahse konu çeke ödemeden men yasağı konulmamasının hala tehlikeyi sürdürdüğünü,

beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1-s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerine göre, zayi olduğu iddia edilen çekin iptali istemine ilişkindir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; keşideci ... Danışmanlık A.Ş. tarafından, ... lehine tarihsiz bir şekilde düzenlemiş olan ...

Bankası Bakırköy Dikilitaş şubesine ait ... numaralı 14.000.000,00 TL bedelli ... nolu çekin, çek vasfı taşıyıp taşımadığı bu kapsamda talepte bulunanın çek iptali davası açmada hukuki yararı bulunup bulunmadığın tespiti noktasındadır. Davacı taraf, dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığından bahisle çekin iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki davayı açmıştır.

İradesi dışında çek elinden çıkan kişi tarafından, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, çekin hamil elinde iken zıyaa uğradığına dair verilen açıklamalar inandırıcı bulunursa, verilecek ilanla, çeki eline geçireni, çeki belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, çekin iptaline karar verilir.Davacı, dava dilekçesinde, çekin kaybolmak suretiyle zayi olduğunu beyan etmiştir.

Dava dilekçesi ekinde iptal istemine konu çekin sureti dosyaya sunulmuş vaziyettedir. Sunulan çekte keşide tarihinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.TTK'nın 818/1-c maddesinin atfıyla çekler hakkında da uygulanan TTK'nın 680. Maddesi uyarınca çekin tamamen doldurulmadan tedavüle çıkarılması mümkündür. Bu şekildi tedavüle çıkarılan çek, eksik hususlar sonradan doldurularak çek vasfı kazanır.

Açık çek düzenlenilebilecek olması karşısında anılan eksikliklerin sonradan doldurulması mümkün olup, belirtilen hususları eksik olarak kaybedilen çekin zayi edilmesi halinde, iptalinin istenmesi de olanaklı bulunmaktadır. Bu kapsamda talep konusu çekte keşide tarihinin bulunmaması tek başına çek iptali davası açılmasına engel teşkil etmeyeceğinden mahkemece davanın, talebe konu çekin çek niteliği taşımadığından reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.