İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/750 K.2024/1416

Taraflar arasındaki İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından 27/09/2017, 07/10/2017 ve 25/11/2017 tarihlerinde müvekkil şirket müşterisi ... - ....

Firmasına yapılan nakliye sırasında davalının ihmali nedeniyle müvekkil şirkete ait cam ürünlerin zarar görmüş olduğunu ve müvekkil şirketin hasar gören ürünlerin üretimini yeniden yaparak müşterinin mağduriyetini gidermek durumunda kaldığını, işbu hasar nedeniyle müvekkil şirketin 2709/2017 tarihli gönderi için 4.254,25-Euro, 07/10/2017 tarihli gönderi için 3.363,15-Euro ve 25/11/2017 tarihli gönderi için 4.718,63-Euro olmak üzere toplamda 12.336,03-Euro bedelinde kredi notu ödemesi yaparak maddi kayba uğradığını, müvekkil şirketin Bursa ...

Noterliği'nin 08/10/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile nakliye aşamasında hasar gören ürünlerin bedellerini ... taşıma belgesi ve .... konvansiyonu madde 17 ve devamı uyarınca taşıyıcının taşıdığı emtiayı tam ve sağlam olarak alıcısına teslim ile yükümlü olduğunu, malların kısmen veya tamamen kaybından veya hasarından sorumlu olduğunu, işbu hükümler çerçevesinde müvekkil şirkette oluşan zararını davalıdan talep ettiğini ancak bu bedellerin yalnızca 27/09/2017 tarihli gönderi için olan kısmının davalı tarafından ödendiğini,

akabinde taraflarınca ödenmeyen bedeller için arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ve görüşme neticesinde davalı şirket ile uzlaşılamadığını, bu sebeple müvekkil şirketin alacağı olan 8.160,49 Euro'nun cebri icra yoluyla tahsili amacıyla ... sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalıya ödeme emrinin gönderildiğini ve davalının bu emre itiraz ettiğini bu nedenle de takibin durduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle;

davalarının kabulü ile borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazının iptalini, .... sayılı dosyası ile başlatılan takibin devamını, borçlu aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; itirazın iptali davalarında dava şartı olan arabuluculuğa başvurma şartının yerine getirilmediğini, arabuluculuğa başvuru konusunun taşıma işleri nedeniyle alacak talebi olduğunu, 10/02/2021 tarihinde talebin müvekkili tarafından kabul edilmediğini ve anlaşamama ile sonuçlandığını, bunun üzerine taraflarına alacak davası açılmadığını dolayısıyla itirazın iptali davasının ilgili tutanak ile açılamaz olduğunu, davacı ...'ın dava açmayarak 26/02/2021 tarihli .... sayılı dosyası ile ilamsız takibe girişmiş olduğunu, takibin 04/03/2021 tarihli itirazları ile durdurulduğunu,

davacının itirazın iptali davasını açmak üzere arabuluculuk başvurusu yapması zorunluyken bu başvuruyu yapmamış olup zorunlu şartı yerine getirilmediğini, itirazın iptali için gereken zorunlu arabuluculuk yoluna başvurma şartı yerine getirilmediğinden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, zamanaşımı süresi dolduğundan davanın ikamesinin mümkün olmadığını, yetki itirazlarının olduğunu yetkili mahkemelerin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; dava şartı yokluğu ve zamanaşımı usul ve esastan dolayı itirazlarının kabul edilerek,

itirazın iptali davası olması göz önüne alınarak zorunlu arabuluculuk şartı yerine getirilmediğinden dava şartı yokluğundan reddini, itirazın iptali davası olması göz önüne alınarak zorunlu arabuluculuk şartının yerine getirilmediğinden dava şartı yokluğundan reddini, davacının tüm taleplerinin reddi ile %20 icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "... ... olarak beyan düşüldüğü yani “taşıma ödemiş olarak teslim” olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda satıcının teslim yükümlülüğünü mallar varma yerine ulaştığında değil taşıyıcıya tevdi ettiğinde yerine getirmekte olup davacı satıcı malları ilk taşıyıcıya teslim ettiği andan itibaren mallarla ilgili bütün risk ve navlun dışındaki masraflar alıcıya geçer bu noktada taşıyıcının elinde bulunan emtiada meydana gelen her türlü zarar ve ziyade hak sahibi alıcıdır. ...üzerinde hak ve menfaat sahibi olan alıcının muvafakat ettiği veya temlik verdiği satıcı veya üçüncü kişiye hasar sorumlusu veya onun sigortacısı tarafından hasar ödemesi yapılabilir.

Somut olayda; dava dışı .... firması alıcı olduğundan meydana gelecek zarardan dolayı hasar ödemesinin iş bu şirkete ödenmesi ya da iş bu şirketin muvafakat ettiği veya temlik verdiği satıcı veya üçüncü kişiye yapılması gerekmekte olup davacı yan kendisine bir muvafakat ya da temlik belgesi sunmadığından açılan davanın aktif husumet yokluğundan reddine, davalı kötü niyet tazminatı talep etmiş ise de kötüniyetin varlığı ispatlanamadığından reddine.." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından 27/09/2017, 07/10/2017 ve 25/11/2017 tarihlerinde müvekkil şirket müşterisi ...Firmasına yapılan nakliye sırasında, davalının ihmali nedeniyle müvekkil şirkete ait cam ürünler zarar görmüş olup, müvekkili şirketin hasar gören ürünlerin üretimini yeniden yaparak müşterinin mağduriyetini gidermek durumunda kaldığını, bu hasar nedeniyle, müvekkili şirketin 27/09/2017 tarihli gönderi için 4.254,25 Euro,

07/10/2017 tarihli gönderi için 3.363,15 Euro ve 25/11/2017 tarihli gönderi için 4.718,63 Euro olmak üzere toplamda 12.336,03 Euro bedelinde kredi notu ödemesi yaparak maddi kayba uğradığını, müvekkili şirketin, nakliye aşamasında hasar gören ürünlerin bedellerini .... taşıma belgesi ve ....

Konvansiyonu çerçevesinde davalıdan talep ettiğini, hasarlı ürünler sebebiyle müvekkili şirketin edim borcunu gereği gibi yerine getiremediğini ve bu sebeple söz konu satın alma işleminin tamamlanamadığını, İlk derece mahkemesinin değerlendirmesinin aksine somut olayda bizzat müvekkili şirketin zararı söz konusu olduğunu, davalının ise davaya konu ürünlerin yetersiz ambalajlanması sebebiyle hasar gördüğünü iddia ettiğini, “Yetersiz ambalajlama” sebebinin varlığı tek başına taşıyıcıyı sorumluluktan kurtarmayacağını, ayrıca taşıyıcının bu hallerin doğal sonucu olarak yük zıya ve hasarının doğduğunu ispat etmesi gerektiğini,

ürünlerin müvekkili şirket tarafından özenli ve gerekli tüm önlemler alınarak ambalajlandığını, görseller dikkatli incelendiğinde ambalajın bozulmadan hasara uğradığının tespit edileceğini, somut olayda zararın oluşmasında araç kullanımı, istifleme gibi davalı taşıyıcı şirket eylemlerinin sebep olduğunun açıkça ortada olduğunu, müvekkili şirketin uğradığı zarara karşılık alacağı olan toplamda 8.160,49 Euro’nun tahsili amacıyla .... sayılı dosyası ile başlattıkları takip haklı olup;

davalı şirket tarafından haksız yapılan itirazın iptal edilmesi gerektiğini beyanla İstanbul Anadolu 6.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 24.01.2023 tarih 2021/774 Esas ve 2023/71 Karar sayılı kararının yeni bir hüküm tesis edilmesi için kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava,... taşıma belgesine bağlı olarak yapılan nakliye sırasında hasar gören ürün bedellerinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalini istemiştir.İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içerisinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık, davacının aktif husumet ehliyetini haiz olup olmadığı noktasındadır.Davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu hakkında .... sayılı dosyasında işlemiş faiz ile birlikte toplam 8.160,49 Euro üzerinden 26.02.2020 tarihinde ilamsız takip başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Dosya kapsamına göre 27.09.2017, 07.10.2017 ve 25.11.2017 tarihlerinde davacı satıcı tarafından dava dışı alıcı .... - ...

Firmasına satılan cam ürününün davalı akdi taşıyıcı aracılığıyla ....'a gönderildiği ancak 27.09.2017 tarihli sevkiyata ilişkin bir kısım ürünün kırılmasına ilişkin olarak davalı tarafından 02.08.2018 tarihinde davacı şirkete 2.127,13 Euro tazminat ödemesi yapıldığı, davacının 05.03.2018 tarihinde hasara ilişkin davalı ... şirketini ibra ettiği ihtilafsızdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık 07.10.2017 ve 25.11.2017 tarihlerinde yapılan sevkiyata ilişkin olup, davacının zarar iddiası, bu sevkiyatlar sırasında kırılan bir kısım ürünler nedeniyle yeniden üretim yaparak 8.081,78 Euro tutarında kredi notu ödemesi yapmış olması iddiasına dayanmaktadır.Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan 07.10.2017 tarihli sevkiyata ilişkin Gümrük Çıkış Beyannamesinde teslim şeklinin .... ödeme şeklinin ise mal mukabili olduğu.

25.11.2017 tarihli sevkiyata ilişkin ise Gümrük Çıkış Beyannamesinde teslim şeklinin ..., ödeme şeklinin mal mukabili olduğu kayıtlıdır... teslim satışlarda satıcının hasardan sorumluluğu, emtianın uygun şekilde ambalajlanarak taşıyıcıya teslimi ile son bulmakta olup, taşıyıcıya teslimden itibaren ; .... teslim şeklinde de satıcı varma yerine kadar navlun ücretini ödemekle yükümlü bulunup, malların taşınmak üzere araca tesliminden itibaren hasar alıcıya geçmektedir.

Ödeme şekli olarak mal mukabili ise satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcıya tesliminden sonra satım bedelinin ödenmesi anlamına gelmektedir.

Bu durumda satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde, gönderenin sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır.Somut olayda davacı satıcı ile dava dışı alıcı firma arasında ödeme şekli mal mukabili olarak kararlaştırıldığından davacının mal üzerinde menfaati devam ettiği gibi davacı tarafça,

satılan mal veya hizmetin çeşitli nedenlerle ortaya çıkan indirimler veya fiyat farklılığı gibi nedenlerle alıcının satıcıdan alacaklı olduğunu göstermek amacıyla satıcı tarafından düzenlenen bir belge olan kredit note (alacak/alacaklandırma notu) olarak ... dekontu sunulduğu gözetildiğinde davacının sattığı mal bedeli kadar bedeli tahsil edemediğinin dolayısıyla hasarlı ürünlere ilişkin zarar talebi yönünden aktif husumetinin bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu durumda Mahkemece işin esası incelenerek tarafların iddia ve savunmalarına göre bir karar verilmesi gerekirken davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.