İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/758 K.2024/1100

Taraflar arasındaki Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline Nakliyat Emtia Abonman Poliçesi ile sigortalı emtianın ... adlı gemi ile Portekiz'e taşınmak üzere konteynere yüklenerek tam eksiksiz olarak teslim edildiği, ancak Portekiz/Leixoes limanından kara yoluyla Barcelos'ta alıcının deposuna 07/05/2015 tarihinde ulaşan emtiaların tesliminde 4 paletinin ıslak olduğunun ve hasarın konteynerdeki delikten sızan sular sebebiyle meydana geldiğinin anlaşıldığı, hasar sonrasında yapılan ekspertiz incelemesi ile belirlenen hasar bedelinin sigortalısı ... A.Ş tarafından alıcısına ödendiği akabinde müvekkilince sigortalıya ödeme yapılarak haklarına halef olunduğunu belirterek sigortalıya ödenen 15.922,14 TL tazminatın davalıdan faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; süresinde yapılan bir bildirim olmadığı, davanın zamanaşımına uğradığı, hasarın meydana gelmesinde müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığından husumet yöneltilemeyeceği, davacının aktif husumetinin araştırılması gerektiği, ekspertiz raporunun kabul edilmediği, kara taşımasının müvekkilince yapılmadığı, hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin ortaya konulamadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince 08/10/2018 tarih 2016/168 Esas 2018/362 karar sayılı ilamı ile. Taşıyan, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya tesliminde gecikmenin, eşyanın taşıyan hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur.” hükmüne yer verilmiş olmakla birlikte sorumluluktan kurtulma halleri başlıklı TTK'nın 1179.

Maddesinde taşıyanın veya adamlarının kasıtından veya ihmalinden doğmayan sebeplerden ileri gelen zarardan taşıyanın sorumlu olmadığı ve taşıyanın veya adamlarının kastının veya ihmalinin bu zarara sebebiyet vermediğini ispat yükünün taşıyana ait olduğu hususu belirtilmiş olup,

somut olayda emtianın hasarlı olarak teslim alındığı ve dosyadaki gerek ekspertiz raporunda gerekse dosyaya sunulan fotoğraflardan hasarın konteyner üzerindeki yırtıktan meydana geldiğinin ve ayrıca dosyadaki mevcut konteynerdeki resimlerden konteynerde deliğin varlığının anlaşılıp davalı tarafından hasardan sorumlu olmadığı iddia edilmekle birlikte deniz taşımasının davalı tarafından yapılıp mevcut konteynerdeki delik ve yamanın belirli olup,

söz konusu konteynerdeki deliğin tutanakla belirlenip reimlerle tespit edildiği ve ıslanmanın deniz suyundan olmamasının durumunun deniz taşıması sırasında hasarın oluşmadığı şeklinde değerlendirilmesi için yeterli olmayıp uzun süre taşımada yağan yağmur suyuyla da ıslanmanın oluşabileceği ve konişmentoda konteynerin durumuna ilişkin herhangi bir kayda yer verilmeyip hasarın davalı taşıyıcının hakimiyetinde iken oluştuğu ve TTK'nun 1178.maddesi gereğince sorumlu olduğu ve sigorta poliçesinde taraflarca belirlenen kurun esas alınarak davanın kısmen kabulü ile 15.922,13 TL'nin 05/10/2015 tarihinden itirabaren işleyecek avans faizi ile birlikte

davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Kararın istinafı üzerine dairemizin 29/04/2024 tarih 2020/331 Esas 2021/573 karar sayılı ilamı ile;Vesaik mukabili ödemede satım bedeli ödenmeden mal alıcıya teslim edilemeyecek olup,taşımaya konu emtianin alıcısına teslim edildiği ihtilafsız ise de dosya kapsamına göre alıcının hasara uğrayan emtia bedelini dava dışı sigortalı -satıcıya ödeyip ödemediği hususu tespit edilememektedir.

Buna göre mahkemece hasarın alıcıya geçtiği Cif satım nedeniyle sigortalı satıcıya yaptığı ödemede, satıcının sigortalanabilir menfaati nedeniyle davacı sigorta şirketinin halefiyet hakkının doğup doğmadığı başka bir anlatımla dava da aktif husumetinin bulunup bulunmadığının tespiti yönünden alıcının bu satış ile ilgili varsa ödemelerinin belirlenmesi için dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtları üzerinde uzman bir bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme sonucu yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davalı vekilin istinaf başvurusunun kabulu ile HMK 353(1) a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin kararının bu yönden kaldırılmasına karar verilmiştir. İlk derece mahkemesince kaldırma kararı doğrultusunda yapılan tahkikat yapılarak 11/10/2022 tarihinde 2021/272 Esas 2022/580 karar sayısı ile karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda konteynerin içinin boşaltılması için açıldığı esnada, 4 adet paletin tamamen ıslak olduğunu, Konteynerin tavanında 4 adet delik tespit edildiğini, Tahliye sonrasında Konteynerin kara yolu ile taşınması işlemi için düzenlenen ...belgesine, bu hasarın not olarak yazıldığını, konteyner mührünün sağlam olduğunu, deliklerin oluşma sebebinin, konteynerin yükleme ve boşaltma ameliyeleri esnasında elleçleme makineleri tarafından yapıldığı kanaatinde olduğunun belirtildiği,

... firması tarafından düzenlenen eksper raporunda ise.

Sörveyin 12 ve 14 mayıs 2015 tarihlerinde, Lexioes limanı güney konteyner terminalinde ve alıcının tesislerinde yapıldığını, Konteynerin tavanında 4 adet delik tespit edildiğini, 4 adet palette istifli emtianın hasarlı olduğunu, hasarın sebebinin yapılan test sonucu tatlı su olduğunun anlaşıldığı, Konteynerin Leixos limanına hasarlı olarak indirildiği dikkate alındığında, hasarın yükleme veya aktarma limanın olan Tangier de elleçleme esnasında oluşabileceğini, tahliye öncesi ve tahliye esnasında, Leixos limanında sağanak yağmur yağdığından , tatlı suyun yani yağmur suyunun bu esnada sızabileceğinin belirtildiği,

07/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda ise dosyada bulunan fotoğraflar incelendiğinde, konteyner tavanındaki deliklerin, vurmaya bağlı küçük yırtıklar olduğu, elleçleme yapan ekipmanın kendisi veya taşıdığı bir konteyner, somut dava konusu konteynere şiddetle çarptığı, özellikle konteynerin köşesinin, düz saça vurması ile bu deliğin oluşabileceği, Wiggins firmasının raporunda, geminin Leixos limanına varışında ve tahliyesinde şiddetli yağmur görüldüğü anlaşıldığından yağmurun bu deliklerden sızması sonucu yükün hasarlandığı belirtilmiştir.

Bu açıklamalara göre hasarın konteyner tavanındaki delikten su sızması nedeniyle meydana geldiği, ... tarafından düzenlenen raporda konteynerın deniz aracından tavanında delikler bulunarak indirildiğinin, buna ilişkin konteyner indirme raporu bulunduğunun belirtildiği, yine konteynerın Leixos Limanından Barcelos'ta bulunan alıcı tesisine taşınması için düzenlenen 1306 sayılı CMR belgesinde nakliyecinin çekince ve gözlemleri başlığı altında 4 paletin hasar gördüğünün ve 4 kolinin yırtılmış olduğunun belirtildiği, buna göre hasarın kara taşımasından önce, taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiği,

davalı akdi taşıyanın TTK 1191 maddesi uyarınca sorumlu olduğu anlaşılmakla bilirkişi raporlarında kadri maruf olduğu belirtilen hasar bedeli yönünden davanın kabulüne " karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin, davacının iddia ettiği hasarın meydana gelmesinde sorumluluğu olmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerekmektiğini, bilirkişi raporunda eksik inceleme sonucu hasarın deniz taşımasında meydana geldiği belirtilmiş ve bu doğrultuda kabul kararı verilmişse de, ilgili hususun davalı tarafça kabulünün mümkün olmadığını, hasarın, yükün alıcıya tesliminden, yani karayolu taşımasından sonra tespit edilmiş olduğunu ve hasarın denizyolunda gerçekleştiğinin ispatlanamadığını, hükme esas alınan ekspertiz raporlarının alıcıya tesliminden sonra düzenlenmiş olduğunu,

hasarın deniz taşıması sırasında gerçekleştiğinin ispata elverişli olmadığını, alıcı tarafından emtianın gemide teslim alınmış olduğunu, ancak boşaltma sırasında bir hasar meydana gelmiş ise dahi davalı şirketin sorumluluğunun bulunmadığını,.

Yerel Mahkeme'nin gerekçe olarak gösterdiği konteynerin delik ve yamalı olması sebebiyle hasarın deniz taşıması sırasında oluşabileceği yönündeki kanaatinin ihtimale dayalı olduğunu, davacının süresinde hasar ihbarında bulunmadığını, emtianın tam ve hasarsız şekilde teslim edildiğinin kabulü gerektiğini, aksini iddia eden tarafın, hasarın deniz taşımasında gerçekleştiğinin ispat etmesi gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava. Nakliyat abonman sigorta poliçesi kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen deniz yolu ile taşınan emtiada meydana gelen hasar bedelinin davalı taşıyıcıdan rücuan tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince16/10/2018 tarih ve 2016/168 e.

2018/362 K sayılı ilamı ile davanın kabulüne dair verilen kararın istinaf üzerinde dairemizin 29/04/2021 tarih ve 2020/331 E. 20221/1573 K sayıl ilamı ile "Vesaik mukabili ödemede satım bedeli ödenmeden mal alıcıya teslim edilemeyecek olup,taşımaya konu emtianin alıcısına teslim edildiği ihtilafsız ise de dosya kapsamına göre alıcının hasara uğrayan emtia bedelini dava dışı sigortalı-satıcıya ödeyip ödemediği hususu tespit edilememektedir.

Buna göre mahkemece hasarın alıcıya geçtiği Cif satım nedeniyle sigortalı satıcıya yaptığı ödemede, satıcının sigortalanabilir menfaati nedeniyle davacı sigorta şirketinin halefiyet hakkının doğup doğmadığı başka bir anlatımla dava da aktif husumetinin bulunup bulunmadığının tespiti yönünden alıcının bu satış ile ilgili varsa ödemelerinin belirlenmesi için dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtları üzerinde uzman bir bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesi ile kaldırılmıştır.

İlk derece mahkemesince kaldırma kararı doğrultusunda dava dışı sigortalı ... A.Ş nin ticari defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelenmesi sonucu dosyaya kazandırılan 14/01/2022 tarihli raporda sigortalı mallara ilişkin 47.445,21 Eruo ve 47.738,90 Euro mal bedellerinin alıcı tarafından dava dışı satıcıya ödendiği, satıcı tarafından dava konusu hasar gören mal bedeline isabet eden 5.636,24 Euro alıcıya iade edildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre satıcının hasar gören mal bedelinin tahsil etmediği, hasar gören mal üzerinde sigorta menfaatinin devam ettiği anlaşılmaktadır. Davacı sigorta şirketince de sigortalısına geçerli kur üzerinden 15,922,14 TL olarak 05/10/2015 tarihinde ödendiği belirlenmiştir.

Bu durumda kaldırma kararında belirtilen eksik husus giderilmiş olup satışın vesaik mukabili olması nedeniyle alıcının ödemeyi yaptığı bilahare bedelin alıcıya iade edildiği anlaşılmakla davacını aktif husumetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Dosyaya toplanan deliller ile; dava dışı sigortalı ile davalı arasında ip yükünün Ambarlı limanından Leıxoes/PORTUGAL limanına taşınması için navlun sözleşmesinin kurulduğu, dosyaya sunulan ekspertiz raporunda konteynerin içinin boşaltılması için açıldığında 4 adet paletin tamamen ıslak olduğu, konteyner tavanında 4 adet delik tespit edildiği, tahliye sonrasında konteynerin kara yolu ile taşınması işlemi için düzenlenen CMR 1306 belgesine, bu hasarın not olarak yazıldığı, konteyner mührünün sağlam olduğu,

deliklerin oluşma sebebinin konteynerin yükleme ve boşaltma ameliyeleri esnasında elleçleme makineleri tarafından yapıldığı kanaatinde olduğu, ... firması tarafından düzenlenen eksper raporunda ise.

Sörveyin 12 ve 14 Mayıs 2015 tarihlerinde, Lexioes limanı güney konteyner terminalinde ve alıcının tesislerinde yapıldığı, Konteynerin tavanında 4 adet delik tespit edildiği, 4 adet palette istifli emtianın hasarlı olduğu, hasarın sebebinin yapılan test sonucu tatlı su olduğunun anlaşıldığı, Konteynerin Leixos limanına hasarlı olarak indirildiği dikkate alındığında, hasarın yükleme veya aktarma limanın olan Tangier de elleçleme esnasında oluşabileceğini, tahliye öncesi ve tahliye esnasında, Leixos limanında sağanak yağmur yağdığından, tatlı suyun yani yağmur suyunun bu esnada sızabileceğinin belirtildiği,

07/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda konteyner tavanındaki deliklerin, vurmaya bağlı küçük yırtıklar olduğu, elleçleme yapan ekipmanın kendisi veya taşıdığı bir konteyner, somut dava konusu konteynere şiddetle çarptığı, özellikle konteynerin köşesinin, düz saça vurması ile bu deliğin oluşabileceği, ... firmasının raporunda, geminin Leixos limanına varışında ve tahliyesinde şiddetli yağmur görüldüğü anlaşıldığından yağmurun bu deliklerden sızması sonucu yükün hasarlandığı, bu tespitlere göre hasarın konteyner tavanındaki delikten su sızması nedeniyle meydana geldiği,

... tarafından düzenlenen raporda konteynerın deniz aracından tavanında delikler bulunarak indirildiği, buna ilişkin konteyner indirme raporu bulunduğu, fiili taşıyan ... firmasının alıcı ...'ya gönderdiğii survey davet yazısında konteynırların hasarlı olduğu bilgisi verilerek inceleme işin kaptan ...nun görevlendirildiği ve temsilci göndermesinin istenildiği, konteynerın Leixos Limanından Barcelos'ta bulunan alıcı tesisine taşınması için düzenlenen 1306 sayılı CMR belgesinde nakliyecinin çekince ve gözlemleri başlığı altında 4 paletin hasar gördüğünün ve 4 kolinin yırtılmış olduğunun belirtildiği,

buna göre hasarın kara taşımasından önce, taşıyanın hakimiyet alanında ve sorumluluğunda meydana geldiği, davalı akdi taşıyanın TTK 1191 maddesi uyarınca sorumlu olduğu, bu tespitlere göre ayrıca TTK 1185 maddesindeki ihbar külfetinin yerine getirilmiş olduğu, sigortalıya ödenen tazminatın dosya alınan tüm ekspertiz raporları ve bilirkişi raporları ile oluşan hasara uygun olduğu da belirlenmekle davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davalın yerinde görülmeyen bütün istinaf taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.