İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/101 K.2024/1345

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirkete 22/10/2000 tarihinde 12.000,00 DM para yatırdığını, bu paranın davalının yıllık %15 kâr payı ödeyeceği vaadi üzerine yatırmış olduğunu, diğer davalının ise davalı şirketin yönetim kurulu başkanı olduğunu, bu nedenle davalılar arasında organik bağ bulunduğunu, daha doğrusu davalı tarafından şirketin para toplama için paravan olarak kullanıldığını, ancak davalı tarafından ticari faaliyet yapılmayarak şirketin içinin boşaltıldığını, bu suretle davacının kandırılarak para alındığını,

o tarihten beri müvekkiline ödeme yapılmadığını belirterek 6.135,50 Euro asıl alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, bu tutara mevduat faizi uygulanması sonucunda 4.761,72 Euro faizin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın zamanaşımına uğradığını, zira davanın ödeme tarihinden 17 yıl sonra açılmış olduğunu, müvekkili olan gerçek kişinin davacının muhattabı olmaması nedeniyle davalı ... yönünden davalının husumet nedeniyle reddi gerektiğini, davacının öncelikle elinde hisse senedi olduğunu kanıtlaması gerektiğini, davacının elinde hisse senedi mevcut olması durumunda taraflar arasındaki ilişkinin hamiline hisse senedi alımına dayalı olduğunu, müvekkilinin kurulduktan sonra yasal gereklilik doğrultusunda 28/03/1997 tarihinde SPK'ya başvurarak ortak sayısı itibariyle bildirim yaparak kurul kararıyla kayıt altına alınmasına karar verildiğini,

dolayısıyla müvekkilinin mevzuata uygun olarak işlem yaptığını, müvekkilinin pay senedi çıkardığını, üçüncü kişilerin ise belirtilen değerler üzerinden pay senedi alma hakkını kullandıklarını, hamiline hisse senedi ile hak sahibi olan şahsın ancak hisse senedini ibraz etiği takdirde hak sahibi olduğunu kanıtlayabileceğini, davacının elinde bulundurduğu hamiline hisse senedinin değerinin ancak şirketin hesaplanacak güncel ve gerçek değeri üzerinden pay karşılığı olduğunu, dolayısıyla davanın ortaklık payına ilişkin bir dava olduğunu, bu nedenle alacak davası açılmasının mümkün olmadığını,

davacının kötüniyetli olarak dava açtığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Yargılama sırasında 07/12/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7194 sayılı yasanın 41. maddesi ile 3332 sayılı yasaya geçici 4.madde eklenmiştir.

Bu madde hükmüne göre 31/12/2014 tarihine kadar payları halka arzolmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklar tarafından nominal ya da primli değer üzerinden pay veya pay adı altında satışı yapılmış olan her türlü araç, TTK kapsamında pay sayılır, bu ortaklıklara yapılmış ödemeler pay karşılığı yapılmış kabul edilir ve ortaklık ilişkisi kurulmuş sayılır.

Bu payların kaydileştirilmemiş olması ortaklık haklarına halel getirmeyeceği gibi, ortaklık ilişkisinin kurulmadığı da iddia edilemez. Bu kapsamda kurulmuş ortaklık ilişkileri hakkında; geçerli ortaklık ilişkisinin bulunmadığı veya primli pay satışı ileri sürülerek açılan menfi tespit, tazminat veya alacak davalarında karar verilmesine yer olmadığına karar verilir ve yargılama giderleri ile maktu avukatlık ücreti ortaklık üzerinde bırakılır.

Somut olay bakımından söz konusu yasa hükmü kapsamında yapılan değerlendirmede; davalı tarafından davacıya yasada öngörülen 31/12/2014 tarihi öncesinde 21/10/2000 tarihinde 12.000,00 DM karşılığı 6 adet toplam 100.000.000 ETL nominal değerli hisse senedi satışının yapıldığı, davalı şirketin yasa kapsamında payları halka arzedilmiş anonim ortaklık sıfatının bulunduğu,

davalı tarafından satışı yapılan hisse senetlerinin pay olarak kabulünün gerektiği, dolayısıyla taraflar arasında ortaklık ilişkisinin kurulduğunun kabulünün gerektiği, bu nedenle 7194 sayılı yasanın 41.maddesi ile değişik 3332 sayılı yasaya eklenen geçici 4.madde kapsamında davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyanın, meşhur ... Holdinglerinden birine yatırılan paranın iadesi davası olup, adı geçen kanun maddesinin "payları borsada işlem gören şirketler için" uygulanması gerekirken, borsada kaydı olmayan davalılara uygulandığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, şirkete kar vaadiyle verilen paranın iadesi istemli alacak davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davanın konusuz kalıp kalmadığı noktasındadır.

Yargılama sırasında yürürlüğe giren 7194 sayılı Yasanın 41. Maddesi ile 3332 sayılı Yasaya eklenen Geçici Madde 4, "31/12/2014 tarihine kadar, pay sahibi sayısı nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak nominal ya da primli değer üzerinden pay veya pay adı altında satışı yapılmış olan her türlü araç, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun kaydileştirmeye ilişkin şartlarına tabi olmaksızın 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında pay addolunur,

bu ortaklıklara yapılan ödemeler pay karşılığı yapılmış kabul edilir ve ortaklık ilişkisi kurulmuş sayılır. Bu payların kaydileştirilmemiş olması ortaklık haklarına halel getirmeyeceği gibi ortaklık ilişkisinin kurulmadığı da iddia edilemez.

Birinci fıkra kapsamında kurulmuş olan ortaklık ilişkileri hakkında; geçerli bir ortaklık ilişkisi bulunmadığı veya primli pay satışı yapıldığı ileri sürülerek sebepsiz zenginleşme, haksız fiil, sözleşme öncesi görüşmelere aykırılık veya sözleşmeye aykırılık nedenlerine dayalı olarak açılan ve kanun yolu incelemesindekiler dahil görülmekte olan menfi tespit, tazminat veya alacak davalarında, karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilir ve yargılama gideri ile maktu vekalet ücreti ortaklık üzerinde bırakılır." şeklindedir.

Sermaye Piyasası Kanunu'nun “Halka açık ortaklık statüsünün kazanılması” başlıklı 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, payları borsada işlem gören ortaklıklar ile kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların paylarının halka arz olunmuş sayılacağı, bu ortaklıkların halka açık ortaklık hükümlerine de tabi olduğu öngörülmüştür.

Bu itibarla payları halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkların yanı sıra payları halka arz edilmemiş olmakla birlikte ortak sayısı 500’ün üzerinde olan ortaklıklar da halka açık anonim ortaklık hükümlerine tabi kılınmıştır.

Bir anonim ortaklığın 7194 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi için 31.12.2014 tarihine kadar pay sahibi sayısı nedeniyle paylarının halka arz olunmuş sayılması, yani anılan tarihe kadar en az 500 ortağının bulunması ve paylarının borsada işlem görmesi gerekir. Ancak, dosya kapsamında davalı şirket hakkında bu yönde bir araştırma yapıldığına dair bir kayda rastlanılmamıştır.

Ayrıca, 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un (7194 sayılı Kanun) 41 inci maddesiyle 25.03.1987 tarihli ve 3332 sayılı Sermaye Piyasasının Teşviki, Sermayenin Tabana Yaygınlaştırılması ve Ekonomiyi Düzenlemede Alınacak Tedbirler ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 3182 sayılı Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’a (3332 sayılı Kanun) eklenen Geçici Madde 4’ün Anayasa Mahkemesinin 18.05.2023 tarihli ve 2020/11 Esas, 2023/98 Karar sayılı kararıyla iptal edildiği anlaşılmakla,

davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelendiği tarih itibariyle 12.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi iptal kararı ile oluşan yeni durum karşısında dosyanın bu yönden de değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması doğru görülmemiştir.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.