İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1552 K.2024/1654

Taraflar arasında görülen talep neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati haciz talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle. Müvekkili ...

A.Ş'nin yurtiçinde ve yurtdışında uluslararası projeler başta olmak üzere bağlantı elemanları (vida, civata vs) kullanan birçok projeye özel imalatlar yapan ve ithal ürünler temin eden Avrupa Birliği'ne bağlı yüksek inşaat teknolojisine sahip alanında önemli yere arz eden bir şirket olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ürünlerin cinsi, miktarı, birim fiyatı ve toplam tutarının yer aldığı, sırasıyla.

22/04/2022 tarihli, ... nolu, 18/05/2022 tarihli, ... nolu, 25/05/2022 tarihli, ... nolu ve 03/11/2022 tarihli, ... nolu teklif isteme formu düzenlendiğini, Yapı Merkezi tarafından kabul edildiğine dair kaşe ve imza altına alındığını, işbu teklif isteme formunun "ticari şartlar" başlığı adı altında ödeme şeklinin fatura tarihi itibariyle 60 gün banka havalesi ile teklif formunda belirtilen ödeme vadesindeki gecikmelerde aylık %3 gecikme faizi uygulanacağını ve döviz cinsinden verilen tekliflerde TCMB günlük döviz satış kurunun dikkate alınacağının açıkça belirtildiğini,

istenen tüm ürünlerin eksiksiz bir şekilde müvekkili tarafından imal ve ithal edilerek davalıya teslim edildiğini, vadesi gelmiş toplam borç miktarının 340.965,00 USD iken müvekkili şirket hesabına yalnızca 09/06/2023 tarihinde 24.877,49 USD ödeme yapıldığını, muaccel hale gelmiş bakiye borç miktarının 316.877,49 USD olduğunu belirterek özetle fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla ve Mahkememizce tayin ve takdir edilecek teminat mukabilinde 316.088,00 USD alacağının tahsili için borçlunun menkul, gayrimenkul ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince ihtiyati haciz talebi hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda, "...Her ne kadar talep eden vekilince dilekçede belirtilen gerekçeler ışığında ihtiyati haciz talep edilmiş ise de, mevcut delillere göre tedbirin konusu olan faturaların muaccel olup olmadığının yargılamaya muhtaç olduğu ve yargılama ile ortaya çıkacağı, alacağın varlığı ve miktarının da yargılamaya muhtaç olması sebebiyle HMK 389 v.d. maddeleri uyarınca ihtiyati haciz isteminin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; ihtiyati haczin kanuni şartlarının mevcut olup taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekmekte iken reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğunu, borçlu tarafından kaşe edilerek imzalanmış olan Teklif İstek Formlarından belirtilenmiş olan ürünlerin müvekkili Şirket tarafından karşı tarafa eksiksiz bir şekilde teslim edilmiş olduğunu, borçlu şirketin talebi üzerine müvekkili Şirket tarafından imalatı yapılmış olan ürünlerin kalite kontrol raporlarının düzenlenmiş olduğunu,

sözleşmeye uygun şekilde düzenlenmiş olan e-irsaliyeler ve e-faturalar elektronik ortamda borçluya tebliğ edilmiş olduğunu, yasal süresi içerisinde borçlu tarafından herhangi bir şekilde e-irsaliye ve e-fatura içeriklerine itiraz edilmemiş olduğunu, e-irsaliyelerin ve e-faturaların sistem üzerinden borçluya tebliğ edildiğine dair sistemden alınmış kayıtlar ile cari hesap ekstrasının dosyaya sunulmuş olduğunu, borçlu tarafında borcun kabul edildiğine ve en kısa zamanda ödeme yapılacağına dair elektronik ortamda çok sayıda e-mail gönderilmiş olduğunu, müvekkili Şirket tarafından Beşiktaş ...

Noterliği'nin 03 Ekim 2023 tarih ... yevmiye numarası ihtarnamesi borçlu şirketin muaccel hale gelmiş olan borcu ödenmesi hususunda ihtarname keşide edilmiş olduğunu, işbu ihtarnamenin borçluya tebliğ edilmiş olmasına rağmen borcun ödenmemiş olduğu gibi yanıt dahil verilmemiş olduğu hususları göz önünde bulundurularak haklı ve hukuka uygun ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini, yaklaşık ispat kuralından hareketle, mahkemenin “alacağın varlığına kanaat getirmesinden” anlaşılması gereken hususun, alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmadığını, bu hükme göre alacaklının,

alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin şekilde ispat etmesini aramadığını , bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edileceğini, ihtiyati haciz talep edilirken müşteri ürün talep formları, faturalar ve ürün teslimine dair irsaliyelerin ibraz edildiğini, bu durumda, somut olayda yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmiş olup ihtiyati haciz isteminin kabulü gerekirken, talebin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, İlk Derece Mahkemesi'nin koşulları oluşmasına rağmen aksi yönde vermiş olduğu ihtiyati haciz talebinin reddine dair kararı usul ve yasaya aykırılık teşkil etmekte olup,

işbu kararın kaldırılmaması halinde müvekkili şirketin hakkını elde edebilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağını, İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/08/2024 T., 2024/950 D.

İş ve 2024/904 K. Sayılı haksız ve hukuka aykırı ihtiyati haczin reddine dair kararına karşı istinaf yasa yolu başvurularının kabulü ile mezkur kararın kaldırılmasına, HMK'nın 353/1.b.2 bendi uyarınca delillerin yeniden değerlendirilmesi ile haklı başvurularının kabulüne, tayin ve takdir edilecek teminat karşılığında 316.088,00 USD alacağın tahsili için borçlunun menkul, gayrimenkul ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin borçluya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, İİK nun 257 ve devamı maddeleri uyarınca ihtiyati haciz istemine ilişkindir.İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır.

İhtiyati haczin hukuki niteliği gerek doktrin, gerekse uygulamada tartışma konusu olup, Yargıtay içtihatlarında ihtiyati haczin geçici bir haciz, dava veya icra takiplerine takaddüm eden emniyet tedbiri olduğu, bir icra takip işlemi olmadığı belirtilmekte, doktrinde ise muhafaza ve emniyet tedbiri, ihtiyati tedbirin özel bir nevi, koruma tedbiri, teminat tedbiri olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımlamalara göre ihtiyati haciz olağan haciz yolları dışında bir haciz yoludur.

İİK'nın 257/1. maddesinde. "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel, bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2. maddesinde ise.

"Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa. 2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa. Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

İİK'nun 257/1. maddesinde rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borçlarının alacaklısının ihtiyati haciz talep edebileceği belirtilmiştir. Vadesi gelen senet açısından yasa mal kaçırma ve adresini terk etme gibi ek şartlar aramamış ancak vadesi gelmeyen alacaklar açısından ise mal kaçırma hazırlığı veya muayyen bir yerleşim yerinin yokluğunu ek şart olarak düzenlemiştir.

İhtiyati hacze karar vermenin ön koşulu İİK 258(1) maddesi ikinci cümlesinde de belirlendiği üzere ihtiyati haciz sebeplerinin varlığının istekçi tarafından mahkemede kanaat oluşturacak şekilde dosyaya sunulmasıdır. Bu anlamda ihtiyati haczin olağan haciz yolu olmaması nedeniyle her vadesi gelen alacak ya da ilamla hükmedilmiş bir alacak doğrudan ihtiyati haciz kararına konu olmaz.

İstekte bulunanın alacağın varlığı ile borçlunun mal varlığına önceden el konulmasını gerektiren nedenlere ilişkin ikna edici nitelikte ihtiyati haciz sebeplerini bildirmesi ve bu konudaki delil ve belgelerini istemine ekli olarak sunması zorunludur.

Somut olayda; ihtiyati haciz talep eden tarafından talep dilekçesi ekinde, ödemenin fatura tarihinden itibaren 30-60-90 gün sonra yapılacağına ve teslim yerinin Gebze Yapı Merkez Deposu olduğuna ilişkin 4 adet teklif formu ile e-fatura şeklindeki satış faturaları ve vade farkı faturası, e-irsaliyeler, cari hesap ekstresi ve taraflar arasındaki mail yazışmaları dosyaya sunulmuştur.

Yine dosyaya sunulmuş olan mail yazışmalarında ihtiyati haciz talebine konu bir kısım faturalar yönünden ödeme yapılması talebine karşılık karşı tarafça nakit sıkıntısı çekildiği yönünde cevaplar verildiği, özellikle 23.12.2023 tarihli e-mailde ihtiyati haciz talep edenin ... nolu 92.792 USD tutarındaki vade farkı faturası ve ... nolu 25.960 USD tutarındaki fatura dışında kalan 12 adet fatura bedelleri toplamından oluşan 222.213 USD bakiye alacağının olduğunu bildirmesine karşılık karşı tarafça 23.12.2023 tarihli e- mailde nakit sıkışıklığının devam ettiğinin,

hesapların uygunluğu durumunda bakiyeye öncelik verileceğinin bildirildiği görülmüştür.

İhtiyati haciz talep eden tarafından dosyaya sunulmuş olan diğer belgelerin incelenmesinde ise talebe konu 14 adet faturanın e-fatura olduğu, ... nolu 92.792 USD tutarındaki vade farkı faturası dışındaki e-faturaların satış faturası olduğu, ... nolu 8.732 USD bedelli fatura dışında kalan satış faturalarına ilişkin e-irsaliye düzenlendiği, e- irsaliyelerde taşıyıcı araç plaka numarası ve şoför bilgileri yazılı olup, altında isim ve imza olduğu, ... nolu e- faturaya ilişkin e-irsaliyenin dosyada yer almadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, ihtiyati haciz talep eden vekilince ... ve ... nolu iki e- fatura dışında kalan fatura bedelleri toplamından karşı tarafça ödendiği kabul edilen 24.877,49 USD düşüldüğünde kalan miktar yönünden alacağın miktarı ve varlığı hususunda yaklaşık ispatın mevcut olduğu ve İİK'nın 257. Maddesindeki ihtiyati haciz koşullarının oluştuğunun kabulü gerekir.

Buna göre ihtiyati haciz talebine konu 12 adet fatura bedeli toplamı olan 239.441 USD'den ihtiyati haciz talep eden tarafından ödendiği kabul edilen 24.877,49 USD düşüldüğünde, 214.563,51 USD üzerinden ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken mahkemece yazılı gerekçe ile talebin tümden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda ihtiyatı haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353(1)b-2 uyarınca ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin kararının kaldırılmasına, bununla birlikte dosyada yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından İİK.

259/1. maddesi uyarınca teminat mukabilinde ihtiyati haciz talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

12/11/2024