İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1666 K.2025/991

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında 2022 yılında bir ticari ilişki kurulmuş olduğunu, müvekkili tarafından birtakım kimyevi maddelerin ...'e satışı gerçekleştirildiğini, satış işlemine istinaden müvekkili tarafından iki adet fatura düzenlenerek ...'e gönderildiğini, ...

Plastik tarafından satış bedeline karşılık gelmek üzere toplam 1.696.800,00 USD bedelli 10 adet çek düzenlenerek müvekkiline teslim edildiğini ancak verilen çeklerin tamamının karşılıksız çıktığını, karşılıksız çıkan ilk çeke istinaden müvekkili tarafından 28.10.2022 tarihinde Çorlu İcra Müdürlüğü nezdinde ... Esas sayılı icra takibi başlatıldığını ancak ...

Plastik hakkında aynı gün Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/853 Esas sayılı dosyasında 3 ay süre ile geçici konkordato mühleti ve 11.04.2023 tarihinde ise 1 yıl süre ile kesin konkordato mühleti verilmiş olduğunu, hakkında kesin mühlet kararı verilen ... Plastik'e ilişkin olarak icra takibi kapsamında hiçbir icrai işleme devam edilemediğini, müvekkili şirketin alacaklısı olduğu ...

Plastik şirketine ilişkin davalıların hazırladıkları makul güvence veren bağımsız denetim raporunun mevzuata ve hukuka tamamen aykırı olması ve bunun sonucunda sahte belgelerle konkordato alınarak müvekkilinin mağdur edildiğini beyanla 650.000,00 TL tutarındaki maddi zararın belirsiz alacak davası olarak dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan tahsili ve 10.000,00 TL tutarındaki manevi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia ettiği zararların dolaylı zarar olduğunu, poliçe teminatı kapsamında olmadığını, müvekkiline husumet ileri sürülemeyeceğini ve söz konusu hasara ilişkin müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.Davalılar ... ve ...

A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının doğru olduğu kabul edilse bile tek başına makul güvence raporunun konkordato sürecinde sonuç verici bir durum oluşturmasının mümkün olmadığını, makul güvence raporunda yer alan tutar ve hususların doğruluğunun konkordato dosyasında bulunan konkordato komiser raporları, bilirkişi raporları, şirketin 2022 yılına ilişkin vergi dairesine vermiş olduğu 2022 yılı kurumlar vergisi beyannamesi, 2022 yılı Yeminli Mali Müşavir Tam Tasdik Raporu ve 2021 yılı bağımsız denetim raporlarında onaylanmış olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Eldeki davada davacılar; dava dışı ... isimli şirketten ticari ilişki sebebiyle alacaklı olduklarını, davalı tarafın gerçeğe ve hukuka aykırı olarak düzenlediği Makul Güvence Raporu ile dava dışı şirketin konkordato ilan ettiğini, bu nedenle alacağına kavuşamadığını ve zarara uğradığını iddia etmiş ise de; davacının da kabulünde olduğu üzere asıl borçlu dava dışı şirkettir.

Davacının alacağını tahsil için dava dışı şirkete karşı hukuki takip yollarını tüketmeden, eş söyleyişle takip semeresiz kalmadan eldeki davalılara husumet yöneltmesi mümkün değildir. Davalıların kusurlu davranışlarına yönelik davacı iddiası kabul edilse dahi davacı, varlığını iddia ettiği zararın tazminini öncelikle dava dışı şirketten talep edecek, bunun neticesiz kalması halinde davalılar yönünden şekli anlamda muacceliyet koşulu gerçekleşecektir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 2019/5 Esas - 2022/1 Karar sayılı kararı da bu yönde olup muaccel olmayan alacak için dava açılmasında dava tarihi itibarıyla hukuki yarar bulunmadığından ve iddiaya konu olan Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/853 Esas sayılı dosyasında dava dışı şirketin konkordato talebine ilişkin yargılamanın halen devam ettiği anlaşıldığından davanın usulden reddine, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2022/6810 Esas -2023/7792 Karar sayılı kararı)." karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; şüphelilerin sehven değil kasten hukuka aykırı rapor düzenlediğini, mahkemenin gerekçedeki tek dayanakları olan iki kararın da somut olayla bir ilgisi bulunmadığını, mahkemenin atıf yaptığı kararların aksine somut olayda kanundan kaynaklanan bir sorumluluk olduğunu, genel hükümlere göre bir sorumluluk söz konusu olmadığını, ayrıca mahkemeden yeni bir sorumluluk türü keşfederek uygulamasının da talep edilmediğini, atıf yapılan mevzuat hükümlerinde davanın açılması için herhangi bir ilave şart öngörülmediğini,

mahkeme eksik inceleme ile davacıların zararının doğduğunu ve bunun doğrudan talep edilebileceği gözetilmeden karar verildiğini, mahkemece eksik inceleme ile hatalı, hakkaniyete aykırı, kanuni sorumluluk maddelerini doğrudan yok sayan bir karar verildiğini, mahkemenin gerçek kişi davacı yönünden manevi zarar taleplerinin olduğunun da gözetilmediğini, bu davanın çelişkiye düşmemek adına dahi olsa tefrik etme gereği duyulmadığını, kararın bu yönden de hatalı olduğunu, talihsiz, eksik inceleme ile konkordato kurumunun mahiyeti anlaşılmadan ve mezkur kanun maddeleri görmezden gelinerek verilen kararın ortadan kaldırılması gerektiğini beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, gerçeğe aykırı düzenlenen "makul güvence raporu" esas alınarak verilen konkordato kararı nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince hukuki yarar dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur. 6100 sayılı HMK 114.maddesinde hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır.

HMK 115. maddesi hükmü gereği dava şartları yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmedir.

Bu sayede, iç hukukumuzun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme)'nin 6.maddesi ve 1982 Anayasası'nın 36. maddesinde düzenlenen “hak arama özgürlüğü” nün dürüstlük kuralına uygun kullanılması sağlanabilecek; bu durum, haksız davalar açmak suretiyle, dava hakkının kötüye kullanılmasına karşı bir güvence oluşturacaktır.

Dava açmaktaki hukuki yarar; hukuk düzenince kabul edilmiş meşru bir yarar olmalı, bu yarar dava açan hak sahibi ile ilgili olmalı ve dava açıldığı sırada ve devam eden süreçte halen mevcut bulunmalıdır. Ayrıca açılacak davanın, ortaya çıkacak tehlikeyi bertaraf edecek nitelikte olması gerekir. Bir kimsenin hakkına ulaşmak için mahkeme kararının o an için gerekli olması durumunda hukuki yararın olduğundan söz edilebilir.

Bir mahkeme kararına ihtiyaç yoksa hukuki yarardan söz edilemez. (Pekcanıtez, H./Atalay, O./ Özekes, M.: Medeni Usul Hukuku, Ankara 2011, s.297) ( Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2018/60E- 2020/3257 K sayılı 30.06.2020 tarihli kararı) Davacının dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için tek başına yeterli olmadığı gibi ideal veya ekonomik yarar da yalnız başına yeterli değildir. Davacının, hakkına kavuşmak için mahkeme kararına muhtaç olması gerekir.

Somut uyuşmazlıkta davacının dava dışı borçlusu hakkında alacağının tahsili için yasal olarak yapması gereken tüm işlemleri yapması ve buna rağmen alacağını tahsil edememesi durumunda dava açmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Bu aşamada ister genel hükümlerden isterse bağımsız denetime ilişkin özel düzenlemelerden kaynaklansın davalıların sorumluluklarının doğmasının öncelik şartı dava dışı şirketten alacağın tahsil edilemeyip zararın doğmuş olmasıdır.

Zarar doğup doğmadığı ve miktarı belli olmayan aşamada muaccel/vadesi gelmiş/ifa zamanı gelmiş bir alacaktan bahsetme imkanı yoktur. Bu aşamada açılan davada hukuku yarar bulunmamaktadır. Yargıtay 11. Hukuk dairesinin istikrarlı kararları da bu yöndedir. (emsal Yargıtay 11 hd. 2022/6810, 2023/7792 k. T.C. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 18.02.2022 tarihli, 2019/5 E. ve 2022/1 K. sayılı kararı) HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.