İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/365 K.2024/2001

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacılar tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden davacılar dava dilekçesinde özetle, istemde bulunan ...ne ve istemde bulunan gerçek kişi işletmesine ait defter ve belgelerinin muhasebeci tarafından kaybedildiği, bu nedenle zayi belgesi verilmesi istenmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan yargılama sonunda, " istemde bulunanların defter ve belgelerinin saklanması ve korunması için gereken önlemleri almadıkları, kaybın yasada belirtildiği gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yaşanmadığı, gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği, zayi tarihinden itibaren hak düşürücü süre geçtikten sonra istemde bulunulması hep birlikte değerlendirildiğinde istemin reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep edenler istinaf dilekçesinde özetle; mali müşavirden aldığı yazılı ifadeyi Bakırköy 4. Asliye Tİcaret Mahkemesine ilgili yıl defter ve belgelerin zayi olduğuna dair kanıt olarak sunduğunu, ancak isteminin reddedildiğini, TCK muvacehesinde cezasını çektiğini ve vergi yapılandırmasında sorumluluğunu yerine getirtiğini, her iki firmasında da vergi dairesinde kapalı olmasına rağmen İstanbul Ticaret Odası Sicil kaydını kapatamadığını, bu sebepten mağduriyetinin giderilmesi gerektiğini, ilgili yıllar için zayi belgesi verilmesi veya şirketlerinin kapatılması istemiyle, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi istemidir.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, şirket ve gerçek kişi tacirin defterlerinin TTK'nın 82/7. Maddesinde sayılan veya bu sayılanlara benzer nedenlerden dolayı zayi olup olmadığı, zayi belgesi verilmesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındadır.

Talep eden tarafça şirket ve gerçek kişi tacirin defterlerinin muhasebecide iken kaybolduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesi istemli olarak eldeki istemde bulunulmuştur. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Tacirin TTK'nın 82/7. maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması gerekir.

Somut olayda şirket ve gerçek kişi tacirin isteme konu defterlerinin kaybedildiği ileri sürülmüş olup bu durum karşısında, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının ispatlanamadığı nazara alındığında ilk derece mahkemesince zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep edenlerin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.