İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/446 K.2024/2000

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP:Talep eden vekili dilekçesinde özetle. Müvekkilin hamili bulunduğu; ...A.Ş. (Vergi No....) tarafından keşide edilerek imzalanan, muhatap, ... Bankası A.Ş. ... Şube Kodu...) şubesine ait,... sıra numaralı, ... iban nolu açık çek, ...A.Ş. ( Vergi No....) tarafından keşide edilerek imzalanan, muhatap, ...

Bankası A.Ş. .Şube Kodu....) şubesine ait, ... sıra numaralı, ... iban nolu açık çek olmak üzere 2 adet açık çeki kaybettiğini, TTK m. 780desine göre çekin tüm unsurları içerecek şekilde doldurarak lehtara teslim etmesi gerekmektedir. Uygulamadaki ihtiyaçlarda göz önüne alınarak, kanun koyucu bu hususa özel bir düzenleme getirildiğini, TTK 818/1-c madde hükmünün atfı ile çekler hakkında da uygulanacak olan TTK 680 madde hükmüne göre.

"Tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez; meğer ki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun" görüldüğü üzere TTK 680inci maddeye göre, "açık çek" tedavüle çıkarılırken TTK.

780 maddesinde belirtilen unsurların tamamını taşımayan çek olduğunu, açık çekin taraflar arasındaki anlaşmaya uygun şekilde doldurulması gerektiğini, bununla birlikte TTK. 680 madde hükmünde düzenlendiği üzere, anlaşmaya aykırı olarak doldurulmuş çek üçüncü bir kişiye devredilmiş ise; borçlu ancak hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisabında ağır kusuru bulunması halinde bu durumu ona karşı ileri sürebileceğini, kanun koyucunun açık çekte (TTK.

818/f.1/(c) hükmü atfıyla TTK.

680 hükmünde)unsurların eksik olabileceğini saymadığını, bu durumda kanunda öngörülen unsurların biri, birkaçı ya da borçlunun imzası dışında hepsi eksik olabileceğini, başka bir deyişle açık çekin asgari unsuru "borçlunun imzası" olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.04.2017 tarihli, 2015/13999 Esas ve 2015/1985 Karar sayılı kararında açık kambiyo senedinden söz edebilmek için borçlunun imzasının yeterli olduğu görüşü kabul edildiğini, "6102 sayılı TTKnın 818/1-a, s bentleri atfıyla aynı Yasanın 680. madde hükmü uyarınca, bir çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün olduğunu,

somut olayda, davacı vekilinin, iptali talep olunan çekin imzalanmış olduğunu ancak meblağı ve keşide tarihinin yazılı olmadığını belirttiğini, yasa hükmü uyarınca çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde dahi tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, bu eksiklik çekin ibrazına kadar tamamlanabilir" dendiğini, Yargıtay kararında da görüldüğü üzere lehtar veya hamil, açık veya zımni doldurma anlaşmasına uygun olarak çeki muhatap bankaya ibraz aşamasına kadar doldurabileceğini, bu nedenlerle Müvekkil tarafından kaybedilen çeklerde, keşideci tarafından imzalanarak müvekkile verildiğini,

bahsi geçen çekler de düzenleme tarihi ve bedel yazılmadığını, iptali istenen bu çeklerin, keşideci tarafından imzalanarak müvekkile verildiğinden kambiyo vasfında açık çek olduğunu, çek keşidecisinin çeklere ait hesaplarda parası bulunduğundan, çeklerin her an bankaya müracaat edilerek tahsil edilmeleri mümkün olduğundan ve böyle bir durumda da müvekkilin zararı doğacağından, iş bu çek iptali davasını açma ve ödeme yasağı talep etmek mecburiyeti doğduğunu, çeklerin ödenmemesi yönünden acilen ödeme yasağı kararı verilmesini ve bu hususta ilgili banka şubelerine teskere yazılmasını,

çekler kaybedildiğinden bu çeklerin iptaline karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan yargılama sonunda, "Çekin unsurları TTK 780/1 maddesinde düzenlenilmiş olup, 780/1-e bendine göre çekin düzenlenme tarihi ve yeri de çekin unsurları arasında sayılmıştır. 781/1 maddesinde ise çekin 180. Maddesinde sayılan unsurlardan birini içermemesi durumunda, 781/2/3/4. Fıkrasında yazılanlar dışında çekin çek olarak sayılmayacağı belirtilmiş, 781/2.

Maddesinde, çekte ödeme yerinin yazılmaması halinde muhattabın ticaret ünvanı yanında gösterilen yerin ödeme yeri sayılacağı, 781/3 maddesinde düzenlenme yeri gösterilmemiş olan çekin düzenleyen adı yanında düzenlenmiş sayılacağı ve 781/4. Maddesinde ise ytabancı banka tarafından basılan çeklerde, 780.

Maddenin 1. Fırkasının G bendinde belirtilen banka tarafından verilen seri numarası ve/ veya h bendinde belirtilen karekodun bulunmaması çekin senet olarak geçerliliğini etkilemez şeklinde düzenlenilmiş olup, davacı vekilinin dava dilekçesi incelendiğinde çekin bedeli ve keşide tarihinin olmadığının beyan edildiği anlaşılmıştır.

780/1-e bendi gereği, çekteki düzenlenme tarihinin çekin zorunlu unsurlarından olduğu ve bu eksikliğin 780/2/3 ve 4. Maddelerdeki tamamlanabilir eksikliklerden olmadığı ve bunu sebeple davaya konu çekin kambiyo vasfı bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin çeklerin iptaline ilişkin davasının reddine , ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının iptalini istediği çekin keşidecinin imzasını içeren açık çek olduğunu, çekteki asıl unsurun keşidecinin imzası olduğunu, çek yaprağının keşideci tarafından imzalanarak hamile verilmesi ile çekin kambiyo senedi niteliği kazandığını, davacı tarafından kaybedilen çeklerde keşideci tarafından imzalanarak davacıya verilmiş bahsi geçen çeklerin de düzenleme tarihi ve bedelin yazılmadığını, iptali istenen çeklerde asıl unsur olan keşidecinin imzası mevcut olup keşide tarihinin olmadığını, beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, ödeme yasağı verilmesini ve bu yönde ilgili bankaya teskere yasılmasını talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1-s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerine göre, zayi olduğu iddia edilen çekin iptali istemine ilişkindir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; keşideci ... A.Ş. tarafından, düzenlemiş olan ... Bankası ...

Şubesine ait ... ve ... numaralı çeklerin, çek vasfı taşıyıp taşımadığı bu kapsamda talepte bulunanın çek iptali davası açmada hukuki yararı bulunup bulunmadığın tespiti noktasındadır.Talep eden taraf, talebe konu çeklerin rızası hilafına elinden çıktığından bahisle çeklerin iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki davayı açmıştır. İradesi dışında çek elinden çıkan kişi tarafından, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, çekin hamil elinde iken zıyaa uğradığına dair verilen açıklamalar inandırıcı bulunursa, verilecek ilanla, çeki eline geçireni, çeki belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.

Elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, çekin iptaline karar verilir. Davacı, dava dilekçesinde, keşidecinin imzalayarak verdiği çeklerin açık çek olarak düzenlendiği ve kendilerinde iken kaybedilerek zayi olduğunu beyan etmiştir. TTK'nın 818/1-c maddesinin atfıyla çekler hakkında da uygulanan TTK'nın 680. Maddesi uyarınca çekin tamamen doldurulmadan tedavüle çıkarılması mümkündür.

Bu şekildi tedavüle çıkarılan çek, eksik hususlar sonradan doldurularak çek vasfı kazanır. Açık çek düzenlenilebilecek olması karşısında anılan eksikliklerin sonradan doldurulması mümkün olup, belirtilen hususları eksik olarak kaybedilen çekin zayi edilmesi halinde, iptalinin istenmesi de olanaklı bulunmaktadır.

Anılan yasa hükmü uyarınca çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde dahi, tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, belirtilen yasal düzenlenme karşısında mahkemece, imzalanmış çekin kambiyo senedi vasfını haiz olduğu düşünülerek bir karar verilmesi gerekir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 16/04/2018 tarih, 2016/10869 E. - 2018/2782 K. sayılı kararı).

Bu açıklamalar ışığında, talep edenin elinde iken rızası dışında elinden çıkan açık çeklerin iptalinin talep edilebilmesi mümkün olup ilk derece mahkemesince gerekli ilanlar yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir iken talebe konu çeklerin kambiyo vasfı taşımadığından bahisle talebin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.