İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/872 K.2024/1401

Taraflar arasındaki İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin görevsizliğine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin, davalıya satmış olduğu ürünlerin ve hizmetin bedelini tahsil edemediğini, bunun üzerine alacağın tahsili için İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının itirazının haksız ve yersiz olduğunu iddia ile itirazın iptaline, takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkilinin anılan hizmetin sağlanması karşılığında anlaştıklarını, buna müteakip davacı tarafça 24/03/2023 tarihli fatura muhteviyatında yer alan gerekli mal tedariki sağlanarak anılan hizmetin sunulduğunu, davacı tarafça kesilen fatura bedelinin tamamının da nakden ödendiğini, davacı tarafa, gerek takibe geçilen fatura gerek başkaca herhangi bir faturadan dolayı müvekkil şirketin herhangi bir borcu bulunmadığını, takibe ve davaya konu edilen faturanın iptal edildiğini, söz konusu talebin kötü niyetle yapılan mükerrer bir talep olduğunu,

davacı tarafın müvekkilinin herhangi bir borcu bulunmadığının bilmesine rağmen haksız yere icra takibine geçtiğini ve işbu davayı ikame ettiğini, mükerrer ödeme talep ederek haksız kazanç elde etmeye çalıştığını belirterek kötü niyetli davanın reddine, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..Davacının tacir olmadığı, mahkememizin görevsiz olduğu, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, mahkememizin görevsizliğine, dosyanın görevli İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının kendi beyanına göre yıllık gayrisafi hasılatı, kararname ile belirlenen sınır olan 440.000-TL'nin üzerinde olup bu itibarla işletmesinin ticari işletme olduğunu, O halde TTK madde 4 uyarınca, somut uyuşmazlık her iki tarafın da ticari işletmeleri arasındaki ticari bir işten doğduğunu, VUK 177'deki usul ise, tacirin hangi esasa göre ticari defterlerini tutacağına ilişkin olup, kişinin işletmesinin ticari olup olmadığına ilişkin olmadığını, mahkemece verilen görevsizlik kararında hukuka uygunluk bulunmadığını,

görevsizlik kararı veren İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğunu, istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/747 E., 2024/165 K. Sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına ve dosyanın yargılama yapmak üzere mahal mahkemesine gönderilmesine, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava , İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözüm yerinin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş,bu karara karşı davalı vekilince yukarıda yazılı sebepler ile istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde , mahkemenin görevli olup olmadığı noktasındadır. 6100 sayılı HMK.

114-(1)-c) maddesi uyarınca; görev mahkemeye ilişkin olumlu dava şartıdır. HMK. 1 maddesi uyarınca; mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir.Mahkeme tarafından dava şartlarının bulunup bulunmadığı, davanın her aşamasında re'sen araştırılır. Dava şartının bulunmaması halinde, HMK.'nın 115/2. maddesi uyarınca; davanın usulden reddine, karar verilir.

Ticari davalar Türk Ticaret Kanunu (TTK) 4. maddesinde; mutlak ve nispi ticari dava olarak düzenlenmiştir. Uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bir hususa ilişkin olması veya davanın ticaret mahkemesinde görüleceğine dair açık bir yasal düzenlemenin bulunması halinde mutlak ticari dava, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan uyuşmazlıklarda ise; nispi ticari dava sözkonusu olup, ticaret mahkemesi görev alanı içinde kalacaktır.

TTK.'nın 5. maddesine göre. Asliye Ticaret Mahkemeleri, tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ile özel kanunlardan doğan özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer dava ve işlere bakmakla görevlidir. TTK'nin 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.

Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır.

Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmü ile anılan Yasa'nın 11. maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.” Yine TTK’nın 15. maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır.Bir kimsenin vergi mükellefi olması, TTK yönünden de tacir kabul edilmesini gerektirmez.

Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez. Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1463. maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 18.06.2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararında esnaf - tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiştir.

6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 madde ve fıkrasında öngörülen Bakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtildiğinden Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekecektir.(Yargıtay 11.H.D nin 16/10/2017 tarih ve 2017/3898E- 2017/5384 K) Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık TTK 4. maddesinde sayılan sözleşmeler arasında bulunmayan Türk Borçlar Kanunu'nda da

düzenlenen satım sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, bu haliyle davanın mutlak ticari dava niteliğinde bulunmamaktadır. Dava da ticaret mahkemesinin görevli olup olmadığının belirlenebilmesi bakımından davanın nispi ticari dava olup olmadığının da tespiti gerekçektir. Bu durumda uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması halinde davada ticaret mahkemesi görevli olacaktır.

Davalı şirket tacir olup, davacı gerçek kişinin tacir olup olmadığı görevli mahkemenin tayininde önem arz etmektedir. Dosya kapsamında davacının 2022 yılı faaliyetinin esnaf faaliyetleri sınırında kaldığına ilişkin yazı cevabı bulunmakta olup, icra takibine ve davaya konu fatura tarihi olan 2023 yılı faaliyetinin esnaf veya tacir faaliyetleri sınırında kalıp kalmadığına ilişkin dosya içerisinde herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.

Ticaret sicili yada odaya kayıtlı olmak ve basit usul gelir vergisi mükellefi olmak, 5362 sayılı yasanın 3. maddesinde esnaf tanımına esas olan, esnaf ve tacir ve sanayiciyi belirleme koordinasyon kurulunca tespit edilen esnaf ve sanatkarlar meslek kollarına dahil olmak tek başına esnaf sayılmasını gerektirmeyecek olup,

mahkemece davacının 2023 yılı itibariyle vergi kayıtları ve beyannameleri celbedilip gerekirse ticari defterlerinin de incelenerek ... sayılı Bakanlar Kurulu kararında belirtilen gelir durumuna göre tacir olup olmadığı tespit edilmeden eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile görev dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.