İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1065 K.2025/1089

Dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Keşidecisinin... Şirketi olan, ...bank ... şubesine ait 233.545,00 TL bedelli ... seri nolu ve 07/05/2025 keşide tarihli çekin talep eden ile aralarındaki ticari ilişkiye binaen kesilen faturalara ilişkin ... Şirketi tarafından keşide edilip kargoya verilmeleri akabinde bilinmedik bir şekilde zayii olduğunu, dava konusu olan çeke ilişkin olarak tedbiren ödemeden men kararı verilerek çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece;dava konusu çekin davacı şirket lehine düzenlenmesine rağmen henüz davacı şirkete teslim edilmeden kaybolduğu, buna göre davacı şirketin dava konusu çekin yetkili hamili olarak kabul edilemeyeceği, zayi sebebiyle çek iptaline ilişkin işbu davanın ise ancak yetkili hamil tarafından açılabileceğinden davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından, keşidecisi olduğu ve lehtarı ile arasında ticari ilişkiye dayalı olarak düzenlenen 07/05/2025 keşide tarihli, 233.545,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekin zayi olması nedeniyle ödemeden men kararı ve iptaline karar verilmesi istemiyle başvuru yapıldığını,Mahkemenin, yalnızca çekin fiziki olarak talep eden şirkete ulaşmadığı ve zilyetliğin devredilmediği gerekçesiyle, müvekkilinin çek üzerinde hak sahibi olmadığını, dolayısıyla hukuki yararının bulunmadığı sonucuna vararak dava şartı yokluğundan başvurularının usulden reddedildiğini, oysa ki,

talep konusu çek hamil tarafından, aradaki ticari ilişkiye ve düzenlenen faturalara dayalı olarak keşide edilmiş, lehtara gönderilmek üzere kargoya verilmiş; bu işlemle birlikte çek lehtara yönlendirilmiş ve mülkiyet devri amacının gerçekleştirildiğini, fiziki teslimattan önce senedin hamilin ve lehtarın iradesi dışında zayi olduğunu, bu haliyle zayi sürecinin tamamlandığını, 6102 sayılı TTK’nin 651. maddesi uyarınca, kıymetli evrak zayi olduğunda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin iptal davası açabileceğini, müvekkilinin, senet üzerindeki hakkını ispat edici delilleri (faturalar, kargo sevk fişleri,

ticari kayıtlar) ile başvurusunu yaptığını, İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/375 E. 2025/395 K. Sayılı 05.05.2025 tarihli kararın kaldırılmasına, esas hakkında inceleme yapılarak taleplerinin kabulüyle çekin zayi nedeniyle iptaline ve ödemeden men kararı verilmesine,Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.Mahkemece yukarıda açılanan gerekçe ile davacının yetkili hamil olduğunu ispatlayamaması nedeniyle hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Hamil TTK 651.

Maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK 652 maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır.Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.TTK'nun 818 inci maddesi yollaması ile aynı yasanın 680 inci madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.Somut olayda iptali talep edilen çek dava dışı keşideci tarafından davacıya gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz davacıya ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktar.Talebe konu çek de lehdar olarak davacı yazılmış ise de çek henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu

olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Bu durumda, davacının hamil olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından, mahkemece davanın usulden reddıne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.