İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1115 K.2025/2103

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkil dernek işletmesinin 5253 Sayılı Dernekler Kanunu'na uygun olarak kurulmuş olan ...

Derneği ile bağlantılı olarak faaliyetlerini uzun yıllardır sürdürdüğünü, eski dernek yöneticilerinin dernek ve derneğe ait iktisadi işletmenin tüm hesaplarını kendi mal varlığıymış gibi kullanarak dernek adına elde edilen tüm kazançları kendilerine aktardığını, derneğe ait iktisadi işletmeyi devir vaadiyle ... isimli şahıstan dernek adına milyonlarca liralık çek ve senet alındığını, anılan kambiyo senetlerinin çalındığını belirterek çalınan 30/07/2023 vade tarihli İstanbul'da düzenlenen ...

T.A.Ş.'ye ait 2.000.000,00-₺ bedelli ... seri numaralı lehtarı ... Derneği İktisadi İşletmesi, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan çekin akıbetinin belirsiz olduğunu belirterek davaya konu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Davacı şirket tarafından söz konusu çekin zayi olduğu iddia edilmiş ise de, söz konusu şirketin o tarihteki yetkilisi ... tarafından mahkemeye sunulan 03.06.2024 tarihli beyan dilekçesinde, dava konusu çekin davacının borcuna karşılık olarak bizzat kendi imzası karşılığında işletme adına ödeme yapmak için kullanıldığı belirtilmiştir.

O halde dava konusu çekin kaybolmadığı, davacının eski yetkilisi tarafından üçüncü kişilere verildiği kabulü karşısında davacının söz konusu çek nedeniyle zayi davası açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu nedenle, hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine," karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının, çekin kaybolmuş olduğuna dair güçlü deliller ve somut kanıtları olduğunu, mahkemenin bu durumu göz ardı etmesinin hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin, davacının eski yetkilisi tarafından çekin üçüncü kişilere verildiğini kabul ettiğini, ancak bu hususla ilgili davacının alacaklı pozisyonunda bulunduğunu, dolayısıyla çekin iptali talebinin hukuki yarar taşıdığının açıkça belirtildiğini, mahkemenin hukuki yarar yokluğu nedeniyle davayı reddetmesinin, ilgili mevzuata ve somut olayın özelliklerine aykırı olduğunu,

davacının çekin kaybolmuş olmasına ilişkin iddialarına dair yeterli delil sunulduğunu ve çalınan kambiyo senedinin akıbetinin belirsizliği nedeniyle iptal talebinin kabulü gerektiğini, davacının eski yetkilisi ...'in, dava konusu çekin imza yetkisi sona erdikten sonra bu çekleri üçüncü kişilere vermesinin, Türk Ticaret Kanunu'na ve dernekler hukukuna aykırı olduğunu, ...'in imza yetkisinin sona erdiği tarihten sonra yapılan bu işlemlerin, yetki aşımı ve hukuka aykırılık teşkil ettiğini, bu çeklerin verilmesi işleminin, davacının hukuki yararına aykırı olduğunu, yapılan işlemlerin geçerliliği bulunmadığını, bu sebeple,

söz konusu çekin iptal edilmesi gerektiğini, konu ile alakalı İstanbul Cumhuriyet başsavcılığının 2023/135076, 2023/159181 ve 2023/131185 soruşturma numaralı dosyaları şikayetlerinin de mevcut olduğunu, davacının teminat olarak yatırdığı 300.000 TL'lik teminatın İstanbul 22. İcra Dairesi'ne gönderilmesi kararına ilişkin de itirazının bulunduğunu, bu işlemin mahkeme tarafından uygun şekilde denetlenmemiş olmasının, teminatın yerine getirilmesi gereken alacakla ilişkilendirilmiş olması gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını,

davanın yeniden değerlendirilmesini ve çekin iptaline karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile TTK'nın 757 vd. Maddeleri uyarınca zayi nedeniyle kıymetli evrak(çek) iptali istemidir.İlk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiş,karara karşı talep eden vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Hamil TTK 651.

Maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek.TTK 652 maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

TTK'nun 818 inci maddesi yollaması ile aynı yasanın 680 inci madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına,

açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.(Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019tarih ve 2018/2811 E- 2019/4422 K)Somut olayda talebe konu çek icra takibine konu edildiği dosya kapsamı ile sabit olduğu gibi talep eden şirket eski yetkilisinin talebe konu çeki şirketin inşaat yapım sözleşmesine konu borcuna karşılık verildiğini beyan etmesi ve talep eden şirketin de istinaf aşamasında dahi çeki elinde bulunduranlara karşı çek istirdatı davası açtığını beyan etmemesine göre ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesi doğrudur.Açıklanan nedenlerle HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve

istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.