İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1169 K.2025/2112

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Şirket’e ait pay defteri, şirket iç işleyişinde muhasebe hizmetlerinin farklı firmalara birden fazla kez devredilmesi ve buna bağlı olarak evrak devrinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle, müvekkili Şirket’in tüm özen ve dikkatine rağmen zayi olduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; müvekkili Şirket’e ait pay defterinin zayi olduğunun tespiti ile 6102 sayılı TTK m. 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesine, Üsküdar 9. Noterliği’ne müzekkere yazılarak defterlerin açılış ve kapanış tasdik örneklerinin celbine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...Görüldüğü üzere zayi belgesi verilebilmesi için tacirin bir afet veya hırsızlık ile karşı karşıya kalması gerekmektedir.

Ne var ki talep dilekçesinin içeriğinden; pay defterinin şirket iş işleyişinde muhasebe hizmetlerinin farklı firmalara birden fazla kez devredilmesi ve buna bağlı olarak evrak devrinde yaşanan aksaklık nedeniyle kaybolduğunun iddia edildiğinin anlaşılması karşısında ve ilgili kaybolma ile ilgili olarak herhangi bir soruşturma evrakının da sunulmadığı, tacirin üzerine düşen muhafaza ve basiretli davranma yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşıldığından, koşulları oluşmayan talebin reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; defter ve belgelerin tacirin iradesi dışında elinden çıkmasının zayi için yeterli olduğunu, Kanunda afet ve hırsızlık hallerinin örnek olarak sayıldığını, bu sınırlamanın tahdidi şekilde anlaşılmasının mümkün olmadığını, yerel Mahkeme tarafından tesis edilen hükmün usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, mahkemenin, davacı şirketin basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ettiğini kabul ettiğini, ancak defterin ziyaının, özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle değil,

hizmet alınan üçüncü kişi firmaların değişimi sırasında ortaya çıkan öngörülemeyen ve şirketin kontrolü dışında gerçekleşen bir kaybolmadan kaynaklandığını, mahkemenin, zayi belgesi kurumunu daraltıcı ve amacından saptırıcı şekilde yorumlamasının hukuka aykırı olduğunu, davacı şirket’in karar defterinin 23.07.2004 tarihinde Üsküdar 9. Noterliği’nin ... yevmiye numarası ile onaylandığı ve Şirketin kuruluşundan bu yana yalnızca bir adet karar defteri ve bir adet pay defteri bulunduğu bu defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri Üsküdar 9. Noterliği’nde yapıldığının belirtilmiş olduğunu,

Yerel Mahkeme tarafından hiç bir inceleme yapılmaksızın eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini, davacı tarafça Üsküdar 9. Noterliğine gidildiğini, şifahen açılış kapanışa ilişkin işlemlerin 20 yıllık zaman aşımı sebebiyle imha edildiğinin belirtildiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması,

tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Ancak somut olayda davacı şirketin talebe konu pay defterinin şirket işlerinin farklı muhasebe şirketlerine devri sırasında kay kaybolması nedeniyle zayi kararı verilmesi verilmesi talep edilmiş olup davacı ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özen göstermediği gibi ileri sürülen hususlar TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin gerektirir hallerden de değildir.Buna göre talebe konu defter yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir