İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1278 K.2025/1289

Taraflar arasında değişik iş dosyası üzerinden görülen ihtiyati tedbir talebi hakkında ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati tedbir talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati tedbir talep edenler vekili Mahkemeye sunduğu 30/06/2025 dava tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı talep dilekçesinde özetle. Müvekkili Hakan ... tarafından ihtiyati tedbir talebine konu ettiği müvekkili tarafından düzenlenen 05.05.2025 düzenleme tarihli, 30.06.2025 vade tarihli, 140.000,00-TL bedelli ve 05.05.2025 düzenleme tarihli, 30.07.2025 vade tarihli, 140.000,00-TL bedelli senetler ile Türkiye ...

Bankası A.Ş.'ye ait ... tarafından 05.07.2025 tarihinde Hakan ... emrine keşide edilmiş 8013925 numaralı ve ... tarafından 05.08.2025 tarihinde Hakan ... emrine keşide edilmiş 8013926 numaralı müşteri çekleri, davalı ile birlikte bir yapılanma içerisinde bulunan birden fazla kişinin eylem birliği içerisinde hareket ederek müvekkilini dolandırmasından kaynaklı olarak davalı ...'a verildiğini, esasen müvekkilinin bu senetlerden ve çeklerden kaynaklı hiçbir borcu bulunmadığını, müvekkilinin elinden bu çeklerin ve senetlerin çıkmasına neden olan dolandırıcılık eylemi şu şekilde gerçekleştirildiğini,

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/276670 soruşturma numaralı dosyasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu ve Savcılık tarafından bu dosya hakkında gizlilik kararı verildiğini, tüm bu nedenlerle ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile, icra iflas kanunu ilgili hükümleri uyarınca öncelikle teminatsız olarak,

kabul görmemesi halinde senetlerin ve çeklerin toplam bedellerinin %15'i tutarında teminat mukabilinde, bunun da kabul görmemesi halinde uygun görülecek teminat mukabilinde müvekkili tarafından düzenlenen 05.05.2025 düzenleme tarihli, 30.06.2025 vade tarihli, 140.000,00-TL bedelli ve 05.05.2025 düzenleme tarihli, 30.07.2025 vade tarihli, 140.000,00-TL bedelli senetler ile Türkiye ...

Bankası A.Ş.'ye ait ... tarafından 05.07.2025 tarihinde Hakan ... emrine keşide edilmiş 8013925 numaralı ve ... tarafından 05.08.2025 tarihinde Hakan ... emrine keşide edilmiş 8013926 numaralı müşteri çekleri için bankalara müzekkere yazılarak çeklerin ödemesinin durdurulması yönünde ödeme yasağı ile çek ve senetler (bonolar) için müvekkiline karşı icranın durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı tarafa tahmiline kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince ihtiyati tedbir talebi hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda, "..Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir. Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir.

Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek ödeme aracı olup, çek keşidecisi borçlunun çek lehtarı ile arasındaki temel ilişkiye bağlı olarak çekin teminat senedi olduğu yönündeki iddialar, alacaklının da hasım olarak gösterilerek genel mahkemede açılacak davada tartışılabilecek iddialardır. Aynı hususlar talebe konu bonolar yönünden de geçerli olmaktadır.

Dosya kapsamına göre talep eden yaklaşık ispat yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Somut olayda talep edilen ihtiyati tedbirler hiç şüphesiz ki iyiniyetli üçüncü kişilerin de haklarını etkileyebilecek niteliktedir. Mevcut dosya kapsamına göre ihtiyati tedbirin koşulları gerçekleşmediğinden, yerinde görülmeyen ihtiyati tedbir isteminin reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinin elinden bu çeklerin ve senetlerin çıkmasına neden olan dolandırıcılık eyleminin detaylı olarak anlatıldığını ve müvekkillerinin müşteri çeklerinin ve senetlerin teslim edildiği Kenan ...'ın da dahil olduğu örgüt halinde işlenen dolandırıcılık ve tefecilik suçunun mağduru haline geldiğini, bu suçlara ilişkin olarak İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/276670 soruşturma numaralı dosyasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu,

Savcılık tarafından bu soruşturma dosyası hakkında gizlilik kararı verildiğini ve edinilen bilgiye göre bu dosyada iddianamenin hazırlandığını ve halihazırda değerlendirilme aşamasında olduğunu, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/276670 soruşturma numaralı dosyasındaki şüphelilerden dava dışı ... soruşturma dosyasına ilişkin suçlar kapsamında, ödeme güçlüğü içinde bulunan müvekkiline nakit-kredi desteği sağlayabileceğini ama buna teminat olarak da kullandığı araçları ve hatta Balıkesir Gömeç'teki taşınmazını göstereceği kişiye satış yoluyla devretmesi gerektiğini,

kendisine olan borcu ödediğinde bu malların kendisine iade edileceğini söylediğini, bu yolla müvekkilinin kendisine ve şirketine ait araçları ve taşınmazları bu kişilerin yönlendirmesiyle yönlendirdikleri kişilere devrettiğini,müvekkilinin içinde bulunduğu ekonomik buhrandan faydalanmak isteyen ... ve eylem birliği içinde bulunduğu ortağı davalı Kenan ...'ın, elden yaptıkları küçük ödemelere karşılık olarak müvekkili Hakan ...'na teminat niteliğinde uzun vadeli, yüksek meblağlı çekler ve senetler düzenlettirdiğini ve müşteri çeklerini kendilerine ciro ettirip teslim ettirdiklerini,

davalı Kenan ... ve başta ... olmak üzere eylem birliği içinde olan kişilerin teminat olarak aldıkları bu çekleri kallandıklarını ve hem müvekkili Hakan ...'nun ve hem de şirketinin ard arda yüksek meblağlı kambiyo senedine dayalı icra takipleri altında ezilmesine neden olduklarını, ihtiyati tedbir talebine konu edilen senetlerin bu şekilde teminatlı amaçlı olarak düzenlenerek Kenan ...'a teslim edildiğini ve yine müşteri çeklerinin de teminat amaçlı olarak Kenan ...'a verildiğini, ihtiyati tedbir talebine konu senetler ve müşteri çeklerin müvekkilinin zor durumundan faydalanılarak, tamamen iradesi sakatlanarak,

yalnızca teminat olarak verildiği inancıyla davalı Kenan ...'a verildiğini, Savcılık soruşturma dosyasında gizlilik kararı olduğu için daha fazla belge sunma imkanı olmadığını ve tedbir talepli dilekçesinde soruşturmaya konu olayların sadece ilgili kısmından bahsedilebildiğini, senetlerin ve müşteri çeklerinin teminat amacıyla verildiğine dair taraflar arasındaki yazışmaların bilahare sunulacağının belirtilmesine rağmen buna fırsat verilmeksizin İlk Derece Mahkemesi tarafından ihtiyati tedbir taleplerinin reddedildiğini,

müvekkili Hakan ... ile Kenan ... ve ... arasında geçen ve kendilerine müvekkili tarafından teminat amacıyla senetler ve müşteri çeklerinin verildiğine dair yazışmaları dilekçe ekinde sunduklarını, söz konusu müşteri çekleri ve senetler icraya konulursa icrayı durdurma imkanı kalmayacağını ve mağduru olduğu dolandırıcılık eyleminden dolayı zaten menkul ve gayrimenkul mallarını kaybeden, verdiği çekler ve senetler nedeniyle ticari faaliyetini sürdüremez hale gelen,

telafisi son derece güç zararlara uğrayan müvekkillerinin zararının kat be kat artacağını beyanla istinaf başvurularının kabulü ile İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01.07.2025 tarihli 2025/819 D.iş 2025/825 K. sayılı ihtiyati tedbir talebimizin reddine ilişkin kararının kaldırılmasına, İcra İflas Kanunu'nun ilgili hükümleri ve HMK m.389 uyarınca öncelikle teminatsız olarak,

kabul görmemesi halinde senetlerin ve çeklerin toplam bedellerinin %15'i tutarında teminat mukabilinde, bunun da kabul görmemesi halinde Mahkemece uygun görülecek teminat mukabilinde 05.05.2025 düzenleme tarihli, 30.06.2025 vade tarihli, 140.000,00 TL bedelli ve 05.05.2025 düzenleme tarihli, 30.07.2025 vade tarihli, 140.000,00 TL bedelli senetler ile Türkiye ...

Bankası A.Ş.'ye ait ... tarafından 05.07.2025 tarihinde Hakan ... emrine keşide edilmiş 8013925 numaralı ve ... tarafından 05.08.2025 tarihinde Hakan ... emrine keşide edilmiş 8013926 numaralı müşteri çekleri için her iki müvekkili yönünden bankalara müzekkere yazılarak çeklerin ödemesinin durdurulması yönünde ödeme yasağı ile çek ve senetler (bonolar) için iki müvekkiline karşı icranın durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep,, ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmiş, karara karşı ihtiyati tedbir talep eden vekilince yukarıda yazılı gerekçe ile istinaf yoluna başvurulmuştur.

Talep, çek ve senetler nedeniyle borçlu olmadığına yönelik açılacağı söylenen menfi tesbit davası öncesinde uyuşmazlığa konu edilen çek ve senetlerin ödenmesinin önlenmesi ve icrasının durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.

İİK’nun 72/2 maddesi, “İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.” hükmünü içermektedir.

Talep sahibinin isteği kambiyo senetlerinin ibrazında ödenmemesine ilişkin olup, bu talebin kanunda açıkça yazılı olmasa da yerleşik yargı uygulamasında İİK 72/2 maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.Bunun yanında menfi tespit davalarında ve somut uyuşmazlıkta olduğu gibi menfi tespit davası öncesi talep edilen ihtiyati tedbir istemlerinde;

ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilirken İİK 72 maddesi yanında, HMK 389 vd. maddelerinin de gözönünde bulundurulması gerekir.HMK'nın 389. maddesi uyarınca, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyat tedbir kararı verilebilir.

"Aynı Kanun'un 390/3 maddesi,'' Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir.Somut olayda; ihtiyati tedbir talep eden tarafından, ihtiyati tedbir talebine konu senetler ve çeklerin, zor durumundan faydalanılarak ve iradesi sakatlanarak,

teminat olarak verildiği inancıyla karşı tarafa verildiği ileri sürülmüş ve karşı taraf hakkında dolandırıcılık suçu yönünden İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/276670 sayılı dosya kapsamında soruşturma yürütüldüğü belirtilmiş olup, istinaf dilekçesi ekinde bir kısım yazışmalar ibraz edilmiş ise de ihtiyati tedbir talep edenin tüm iddia ve talepleri ihtilaflı ve tespite muhtaçtır.

İhtiyati tedbir talep edenin iddia ettiği hususların açılacak menfi tespit davasında toplanacak deliller ile anlaşılacağı gözetildiğinde dosyadaki mevcut delil durumu itibarıyla ihtiyati tedbir talep edenin iddiaları yaklaşık olarak ispatlanmış değildir.

Yine kambiyo senedi niteliğinde bulunan çekin kamu güvenine sahip olması, nedenden soyut olması ve tedavül yeteneği gibi özellikleri gözetildiğinde yaklaşık olarak ispatlanmayan ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde de bir isabetsizlik yoktur.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati tedbir talep edenler vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.