İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/492 K.2025/1916

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı ... ... ... Hizmetleri Anonim Şirketi vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacının düzenlediği nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalı olan ... ... Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi tarafından Katar'da yerleşik ... firmasına 20.05.2020 tarihinde kesilmiş mermer cinsi emtianın satıldığını, emtianın Türkiye'den Katar'a denizyolu nakliyesi için ... ... ...

Hizmetleri A.Ş. firması ile anlaşma sağlandığını, satış faturasına konu emtianın ... çalışanları tarafından kendileri tarafından temin edilen konteynerle taşınarak Evyap limanına sevk edildiğini, söz konusu emtia ... ... ... Hizmetleri A.Ş. tarafından ...

Denizcilik A.Ş.'ye 28.05.2020 tarihinde düzenlenen ... numaralı konşimento kapsamında gemiye yüklenerek ...limanına sevk edildiğini, söz konusu olayda ... ... taşıyıcı iken ... ...'in forwarder konumunda olduğunu, emtianın alıcısına varışını müteakip lokal nakliye aracı üzerinde bulunan konteynerin kapak kısmında içeriden dışarıya doğru yoğun şekilde makine yağı sızmış olduğunun görüldüğünü, yetkililer tarafından ... mührü kırılmadan video çekildiğini, alıcı tarafından konteynerdeki mühür açılmadan önce video kaydına başlandığı,

... içerisinde 3 kat halinde istifli emtianın en alt sırasının orta kısımlara kadar yağ seviyesinin yükseldiği ... zemininde bulunan 11 adet ahşap sandığın ciddi şekilde yağa maruz kaldığının ekspertiz raporu ile tespit edildiğini, davacının sigortalısının uğramış olduğu zararın karşılandığını, 6100 sayılı kanunun 1472.

Maddesi gereğince sigortalının haklarına halef olduğunu, 22.01.2021 tarihinde davalı sigorta şirketi ile 2021/226 arabuluculuk dosya no'lu dosyası ile arabuluculuk toplantısı gerçekleştirildiğini, olumlu sonuç alınmadığını, hasarın meydana gelmesinde davalı şirketlerin kusurlu olduğunu, davacının nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında ödemek zorunda kaldığı tazminatın sorumlu olan davalılardan alınmasının zorunluluk arz ettiğini, davalı şirketlere hasarın giderilmesi için ihtarname gönderildiğini, davalılar tarafından hasarın giderilmesi konusunda hiçbir girişimde bulunulmadığını belirterek,

fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava, davayı ıslah haklarının saklı kalmak kaydı ile, davanın kabulünü, rücuen tazmin talepleri olan 144.490,66 TL'nin ödeme tarihi olan 27.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek olan en yüksek mevduat faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalılardan tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... ... Denizcilik A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle.

Konşimento uyarınca emtianın davacı tarafından paketlenip, istiflenip, yüklendiğini, taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği belirli olmayan zarar iddiası ile davacı yanca Sigortalısına yapılan ödemenin davalıdan tahsili isteminin haksız olduğunu, davanın usul ve esastan reddedilmesi gerektiğini, davanın deniz sigorta ilişkisinden kaynaklandığından denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatıyla İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinde ikame edilmesi gerektiğini, Sayın Mahkeme nezdinde ikame edildiğinden görev yönünden reddinin gerektiğini,

davacı tarafından sigortalısına yapılan ödemenin geçerli bir sigorta ilişkisinin varlığına dayanıp dayanmadığı, menfaat yokluğu, ex gratia niteliği taşıyıp taşımadığı ve bu sebeple de halefıyetin söz konusu olup olmadığı davacı sigorta şirketinin sunmuş olduğu delillerden anlaşılamadığını, davacı tarafından dosyaya sunulan deliller neticesinde aktif husumet ehliyeti ispattan yoksun kaldığını, davacının öncelikle işbu davayı sigortalının halefi olarak açmaya hakkı olduğunu ispat etmesi zaruri olduğunu, davacı tarafından TTK hükümlerine uygun olarak yapılan bir ihbar bulunmadığından işbu davaya konu rücu talebinin kabul edilemez olduğunu,

dosyaya sunulan ekspertiz raporunun davalıyı davet edilmeden tek taraflı olarak yapılan inceleme sonucu hazırlanan bir rapor olduğunu, hukuki olarak geçerliliğinin bulunmadığını, konşimento uyarınca yükleme ve istifleme taşıtan tarafından yapıldığını, zararın paketlemeden kaynaklanmadığının ispatının gerektiğini belirterek, usule ve yasaya aykırı ikame edilen işbu davanın görev yönünden usulden reddini, her halükarda ispattan yoksun haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ... ... Hizmetleri A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın deniz ticaretinden kaynaklandığı için denizcilik ihtisas mahkemesinin görev alanında olduğunu, görevli mahkemenin HSK kararı gereği İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davanın görevsizlik kararı verilerek reddinin gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle böyle bir zarar şayet doğmuşsa davalının zarardan sorumlu olmadığını, davalının taşıyıcı olmadığını, navlun komisyoncusu olduğunu, malı Evyap limanında ilgili emtia ... numaralı konşimento kapsamında sorunsuz ve hasarsız teslim edildiğini, navlun komisyoncusu olan davalının sorumluluğunun olmadığını, husumet itirazlarının olduğunu,

davanın davalı açısından taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddinin gerektiğini, davalının taşıma işleri komisyoncusu olduğunu, herhangi bir kusuru olmaması nedeniyle zarardan sorumlu olmasının söz konusu olmadığını, davalıya zamanında yapılmış bir ihbarın söz konusu olmadığını, emtianın konşimentoda gösterildiği gibi teslim edildiği karinesi mevcut olduğunu, davacının aksini ispat etmesi gerektiğini, davacının açtığı davada arabuluculuk görüşmelerinde davalıların kusurlarını kabul ettiğini iddia ettiğini, böyle bir durumun söz konusu olmadığını, ambalajlama gönderen tarafından yapıldığını,

zararın bundan meydana gelmediği de ayrıca davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini belirterek, usule aykırı davanın görevsizlik nedeniyle reddini, husumet itirazlarının kabulünü ve davanın reddini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesi gerektiğini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki teknik tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede; davalılardan ... Denizcilik A.Ş. Hakkındaki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile usulden reddine ve diğer davalı ... hakkındaki davanın ise kısmen kabulüne , ..." karar verilmiştir

.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı ... ... ...

Hizmetleri Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; öncelikle somut uyuşmazlıktaki konişmento uyarınca taraflar arasındaki taşımanın "fob" şeklinde taşıma olduğu bilirkişi tarafından tespit edilmiş, fob taşıması sonucu meydana gelen hasardan sorumluluk malın teslimiyle birlikte alıcıya geçtiğini, dolayısıyla davalı şirketin hiçbir sorumluluğu bulunmamakta olup pasif husumet ehliyeti ve herhangi bir husumet ehliyeti bulunmadığını, taraf sıfatı yokluğu nedeniyle davanın davalı açısından reddi gerektiğini, dava dışı sigortalı ... (satıcı),

malın sorumluluğunun alıcıya geçtiğini bilerek alıcıdan ödemesini almış olup hasarlı olduğunu düşündüğü malları tekrardan alıcıya düşük ücretten (614 dolar) satarak sebepsiz olarak zenginleştiğini, söz konusu uyuşmazlıkta sigorta poliçesine göre hasarın meydana geldiği an itibarıyla yüke ilişkin menfaat ve risklerin alıcıda olmasına rağmen satıcı tarafından satış bedelinin tamamı tahsil edilmiş dolayısıyla sigorta şirketine tazminat talebinde bulunması gerekeninin alıcı olduğunu, eğer ki sigorta şirketi alıcıya ödeme yapsaydı ve alıcıdan halefiyet alsaydı husumetin varlığından bahsedilebileceğini, durum bu şekildeyken,

ikame ürün gönderilmesi sebebiyle satıcının da aslında zarara uğradığı tespitinin yapılıp, bu seferde sigortalanabilir menfaatinin olduğu tespitinin yapılmasının hatalı olduğunu, satıcı, "müşteri memnuniyeti" adı altında güya gerçek değeri 144.490,56 tl olan mallar için 614 dolar'a satmak suretiyle anlaşılması imkansız bir ticaret yaptığını, sonrasında da dönüp taşıma sigortası adı altında bu saçma ticaretin faturasını davalı şirkete kesmeye çalıştığını, hala sigorta şirketinin bu ödemeyi neden yaptığını ve yapılan ödemenin neden davalıya çıkartıldığının anlaşılamadığını,

taşıma sigortasının kapsamının yükün başına gelen herhangi bir hasara karşı sağlanan koruma olup yükün bir kısmının hasarlandığı iddiasıyla sigorta şirketinden parası alınmış, bunun haricinde ürünün tekrar üretilip ikame mal olarak teslim edilip bir de ikame malı kapsamında talep edilmesi kabul edilebilir olmadığını, zira ikame mal, taşıma sigortasının konusu olmadığını, ikame edilen malın maliyetini davalıya yansıtmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, taşıma sigortası kapsamında kalan ürünün bedeli zaten alıcı tarafından satıcıya ödendiğini, hukuki sorumluluğunun da alıcı üzerinde olduğunu,

ikame üretilen mal satıcı inisiyatifinde üretilmiş olup taşıma sigortası kapsamında olmadığını, satıcının, taşıma sigortası altında sigortalanabilir bir menfaati bulunmadığını, sonuç olarak söz konusu uyuşmazlıkta hasar ödemesi yanlış tarafa yapılmış olup davacı taraf "halef" olmadığını, TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alındığını, alınan 30/06/2020 tarihli ekspertiz raporu TTK 1185/2 hükmü dikkate alınarak düzenlenmediğini,

yani davacı ihbar yükümlülüğünü usule uygun yerine getirmediğini, somut olayda alıcı firma tarafından yapılan ekspertiz işlemi sırasında; armatör, gemi acentesi gümrük memuru huzurunda müşterek tespit yapılıp tutanağa bağlanmadığını, zaten süresinde usulünce yapılmış bir hasar tespit ve ihbarı bulunmadığını, alınan ekspertiz raporu süresinde alınmamış olup iki eksper eşliğinde düzenlendiğini, dolayısıyla davacının ihbarı süresinde olmadığı gibi düzenlenen rapor, raporu almaya yetkili uzmanlar eşliğinde de düzenlenmediğini, hasar,

akdi ve fiili taşıyanlara teslim anında bildirilmediğinden ttk 1185/4 bağlamında yükün konişmentoda yazıldığı gibi teslim edildiği karinesi işlerlik kazandığını ve davacı da aksini ispat edemediğini, dava konusu hasarın taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ispat edilememesi gerekçesi ile davalı şirketin sorumlu tutulamayacağı yönünde karar verilmesi gerektiğini, davacı şirket, haksız olarak müvekkil şirkete sorumluluk yüklemeye çalıştığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıması sırasında hasarlanan emtia nedeniyle uğranılan zararı sigortalısına ödeyen sigortacının açtığı zararın rücuen tazmini davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, hasar ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, taşıtanın sigortalanabilir menfaatinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.Dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı devredilemez/ciro edilemez Liman-Liman veya Kombine Taşıma Konişmentosu, davacının sigortalısı gönderen/taşıtan ... ...

Adi Ortaklığı tarafından dava dışı gönderilen ...24 kasa kesilmiş mermer emtiasının ... nolu ... içerisinde, 28/03/2020 tarihinde yükleme yapılarak ... isimli gemiyle İzmit/Türkiye limanından Hamad/Katar limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ...

Co, Ltd tarafından düzenlenmiştir.Taşımaya konu ihracata ilişkin satıcı tarafından, alıcıya 20/05/2020 tarihli faturanın yabancı dilde ki versiyonu ... ve FOB alternatifleri ile düzenlenmiş, aynı tarihli e fatura ise ... teslim olarak ve ... teslim ücreti üzerinden düzenlenmiştir. Gümrük beyannamesinde ise teslim şekli ... olarak belirtilmiştir.

Ayrıca mal bedelinin %12'sinin peşin alındığı da yazılmıştır.Davacı sigorta şirketi tarafından davaya konu deniz taşıması "nakliyat emtea sigorta poliçesi" ile ziya ve hasarlara karşı sigortalanmış olup, hasar ihbarı üzerine yaptırılan ekspertiz çalışması sonucunda 27/08/2020 tarihinde 144.490,66 TL sigortalıya ödenmiştir.

Davacı tarafça, ibra ve feragatname başlıklı belge ile sigortalının üçüncü kişilere karaşı olan talep ve dava hakları temlik alınmıştır.Davacı taraf, hasardan davalıların sorumlu olduğundan bahisle sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1178/1.

Maddesine göre, taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür. TTK'nın 1138.

Maddesine göre, taşıyan, navlun karşılığında, yolculuk çarteri sözleşmesinde eşyayı, geminin tamamını veya bir kısmını ya da belli bir yerini taşıtana tahsis ederek; kırkambar sözleşmesinde ayırt edilmiş eşyayı, denizde taşımayı üstlenen kişidir.Davalı ... ... ... Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından dava konusu taşımaya ilişkin ... ... Adi Ortaklığına navlun faturası düzenlemiştir.

TTK'nın 1237/1. maddesinde, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler navlun sözleşmesinin hükümlerine bağlı kalır, şeklindeki düzenleme karşısında navlun faturası taşımaya karine teşkil eder. Bu bakımdan dava konusu taşıma yönünden navlun faturası düzenleyen davalı ... ... ... Hizmetleri Anonim Şirketi akdi taşıyıcı konumundadır.

Davacı tarafından sunulan eksper raporu ve ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda, dava konusu hasarın, konteynerin gemide taşınması sırasında meydana geldiği belirtilmiştir. Davalı ... ... ...

Hizmetleri Anonim Şirketi vekili de istinaf dilekçesinde hasarın meydana gelme nedeninin gemi ve ambardan kaynaklandığını beyan etmiştir.TTK'nın 1191/1. maddesi, taşımanın gerçekleştirilmesi, kısmen veya tamamen bir fiilî taşıyana bırakıldığı takdirde, taşıyan, navlun sözleşmesine göre böyle bir bırakma hakkına sahip olup olmadığı dikkate alınmaksızın, taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam eder, şeklinde düzenlenmiş olup bu düzenlemeye göre, davalı ... ... ...

Hizmetleri Anonim Şirketi taşıma sırasında meydana gelen zarardan sorumludur. Davalı tarafça hasarın kendilerine ihbar edilmediği ve bu nedenle davacının dava hakkının bulunmadığı savunulmuştur.

TTK'nın 1185 maddesinin 1 ve 4. fıkralarına göre, zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır, ancak zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

Buna karşın eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir.

Yukarıda açıklandığı üzere, davaya konu hasarın konteynerin gemide taşınması sırasında meydana geldiği ispatlanmış durumdadır.Gümrük beyannamesi ve satış faturasına göre teslim şekli ... olarak belirlenmiştir. ... teslim şeklinde göre emtianın teslimine kadar malla ilgili bütün masraf ve risklerin satıcıya aittir. Bu halde, dava dışı sigortalının dava konusu yük bakımından sigortalanabilir menfaati bulunmaktadır. Bu nedenle, davalı ... ... ...

Hizmetleri Anonim Şirketinin teslim şeklinin FOB olduğu ve davacının sigortalısının sigortalanabilir menfaatinin bulunmadığı yönündeki savunması yerinde değildir.Davalı ... Denizcilik Anonim Şirketinin ise taşıyan olduğu ispat edilemediği gibi fiili taşıyıcıya izafeten de dava açılmamıştır. Bu durumda, davalı ... ... ... Hizmetleri Anonim Şirketinin davanın ... Co, Ltd firmasına ihbar edilmesi ve davalının izafeten taraf olduğunun tespiti talebi de yerinde değildir.

Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı ... ... ... Hizmetleri Anonim Şirketi vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.