İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/814 K.2025/776

Dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davalı şirket 02.07.2024 tarihinde yukarıdaki adrese taşındığını, bu taşınmadan bu yana herhangi bir sorun yaşamayan davacı ve davacı şirket yetkilisi birkaç gün önce vergi hususunda incelemeye girdiğini ve ticari defterleri talep edildiğini fakat sebebi bilinmeyen bir nedenden ötürü işbu zamana kadar herhangi bir sorunu olmayan davacı şirket ticari defterlerine ulaşamadığını, çalındığından şüphelenen davacı şirket adına işbu zayi davası açma zorunluluğu hasıl olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde olduğunu, davacı şirkete ait karar defteri davacı şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen kaybolduğundan ve yahut çalındığından zayi olan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, davacı şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, ".. Davacı taraf dava dilekçesinde.

02.07.2024 tarihinde şirketin dava dilekçesinde belirtilen adrese taşındığını, şirket yetkilisinin birkaç gün önce vergi hususunda incelemeye girdiğini ve ticari defterlerinin talep edildiğini; fakat sebebi bilinmeyen bir nedenden ötürü işbu zamana kadar herhangi bir sorunu olmayan davacı şirketin ticari defterlerine ulaşılamadığını beyan ederek zayi olduğunu iddia etmiş ise de; davacının şirkete ait karar defterinin çalındığı ya da TTK 82/7 maddesinde sayılan türde bir afet nedeniyle zayi olduğuna dair beyanı bulunmadığı gibi, dosyaya bununla ilgili bir delil de sunulmamıştır.

Basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken davacının, gerekli özeni göstermesine rağmen TTK 82/7 maddesindeki bir sebeple defter ve belgelerin zayi olması halinde, zayi belgesi verilebileceğinin düzenlendiği, davacı tarafça bu nedenlerden birine dayanılmadığı gibi, davacı tarafından dava konusu defter ve belgelerin TTK 82/7 maddesindeki sebeplerle zayi olduğunun ispat edilemediği, bu durumda zayii belgesi verilmesi talep edilen belgelerin tespitinin mümkün olmadığı görülmekle ispatlanamayan davanın reddine.." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece, davacı şirketin karar defterine ilişkin zayi belgesi verilmesi talebinin ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verildiğini, ancak bu kararın, usul ve yasalara aykırı olduğunu, zayi kavramının geniş yorumlanması gerektiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, ispat külfetinin hatalı yorumlandığını, şirketin hukuki menfaatinin gözetilmediğini, İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2025/203 E. ve 2025/301 K. sayılı 25/03/2025 Tarihli Kararının kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile karar defterine ilişkin zayi belgesi verilmesine karar verilmesini, aksi takdirde yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili istineaf yasa yoluna başvurmuştur.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektirens zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve

sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Ancak somut olayda davacı şirketin karar defteri kaybolduğu ve vergi incelemesi nedeniyle idari yaptırımla kalmamak için zayi kararı verilmesi talep edilmiş olup davacı ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özengöstermediği gibi ileri sürülen hususlar TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin gerektirir hallerden de değildir.

Buna göre talebe konu defter yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.