İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2020/2012 K.2023/1514

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

10.07.2019 tarihinde, müvekkili şirket tarafından, müvekkil şirket'in başka bir ildeki şubesine ulaştırılmak üzere kargoya verilen kıymetli evraklar (37 Adet Senet ve 14 Adet Çek), hırsızlandığını, bu hususta İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu ve İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/309 Esas sayılı dosyasından senet iptali davası açıldığını, çalınan ve sahte imza kaşe ile cirolanan senetlerle ilgili olarak,

ikame edilen Bono Ziyaı ve İptali davasında, takibe konu ilgili senet hakkında yapılan ilanın süresi dolduğunu, ilan süresinin dolmasından sonra davalıların müvekkili şirkete ait sahte kaşe ve imza ile Bakırköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından icra takibine girişildiğini, bu nedenle icra dosyasının celbi ile, İİK m.72/2 uyarınca, söz konusu icra takip dosyasının yargılama süresi sonuna kadar, yatıracağı, takibe konu senedin %15'i nisbetindeki teminat ile senet hırsızlığı ve (sahte imza ve kaşe sonucu oluşan) senet arkasında yapılan sahtecilik de göz önüne alınarak, tüm taraflar adına, ihtiyati tedbiren durdurulmasına, Nihayetinde, bahsi geçen senet zayii konulu dava olan İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/309 Esas sayılı dosyasında yapılan ilan süreleri dolmuş olduğundan, TTK m.763 gereğince, Bakırköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu senedin müvekkil şirkete iade edilmesine, Senet müvekkil şirkete iade edileceğinden, alacaklının yetkisiz hamil haline gelecek olmasıyla ve nihayetinde bono iptali için ilan süresi dolmuş olduğundan, sürenin dolmasından sonra ikame edilen senedin dayandığı takip olan, Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takibin iptaline, Müvekkili şirket ... A.Ş.'nin, bono arkasında ciranta olarak isimleri geçen, ...

Ticaret Limited Şirketi, ... Turizm Sağlık San. ve Tic. Ltd.

Şti., ... ve nihayetinde, alacaklı gözüken son ciro alan, takipte alacaklı gözüken, ... ünvanlı gerçek ve tüzel kişilerin, hiçbirisine, hiçbir borcu bulunmadığından dolayı, adı geçen şahıs ve şirketlerle müvekkil şirket arasında, hiçbir zaman, hiçbir şekilde ticari ilişki bulunmaması hasebiyle, müvekkil şirketin söz konusu gerçek ve tüzel kişilere, herhangi bir borcunun bulunması da mümkün olmadığından, müvekkil şirketin adı geçen gerçek ve tüzel kişilere herhangi bir borcunun bulunmadığına dair Menfi Tespit kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece. "Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/2 yollaması ile TTK 'nun 5/A maddesi ve HMK'nun 115/2.maddeleri uyarınca usulden REDDİNE, " karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; iş bu huzurdaki davada herhangi bir para alacağının veya tazminatın tahsili talebinin olmadığını , talebin (İİK m.72 anlamında) menfi tespit olduğunu, menfi tespit davasının , zorunlu arabuluculuk dava şartına tabii olmadığını, bu sebeplerle bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin davanın usulden reddine dair kararının, kaldırılmasını talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç: Dava icra takibinden sonra açılan menfi tespit ve bononun istirdadı istemine ilişkindir. Davacı vekili, dava konusu davacıya ait senetlerin çalındığını ve sahte imza kaşe ve cirolarla tedavüle konulduğunu beyanla söz konusu bono nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve bononun iadesini talep etmiştir.

Mahkemece "davanın 6102 Sayılı TTK 'nun 5/A maddesinin yürürlük tarihi olan 01.01.2019 tarihinden sonra 18/02/2020 tarihinde açtığı, dava konusunun para borcu olduğu ve davanın menfi tespit davası olduğu, davacının arabuluculuğa müracaat ettiğine ilişkin bir beyanının veya arabulucuk son tutanağının dosyada yer almadığı" gerekçesi ile dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Bilindiği üzere İİK Madde 72/1 maddesi uyarınca , borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukukî ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir.Başka bir deyişle hukukî yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır.

Dayanılan hukukî ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi, icra takibinden sonra da ileri sürülebilir. Bu dava sonucunda, borçlunun borçlu olmadığının anlaşılması halinde borçlu olunmayan kısım belirtilmek suretiyle olumsuz tespit hükmü kurulmaktadır. Bu hüküm, bir alacağın tahsilini gerektirir nitelikte olmadığından esasa yönelik olarak İİK'nın 32. maddesi uyarınca doğrudan ilamların icrası yolu ile takibe konulamaz.

Oysa arabuluculuk sonucu verilen kararlar ilam hükmünde olup, cebri icra yoluna başvurulabilecek niteliktedir.Dava tarihinde yürürlükte bulunan 7155 Sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değişik 6102 Sayılı TTK 5/A maddesinde, ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu düzenlenmiştir.

Ancak madde metninde açıkça ifade edildiği üzere ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığı, madde metninin dar yorumlanması gerektiği, menfi tespit davalarında, bir miktar alacağın yada tazminatın tahsili talebinin olmadığı bu nedenlerle arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığı anlaşılmaktadır. (Yargıtay 19. H.D.

13.02.2020 tarih, 2020/85-2020/454 sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/4552-. 2023/4095 saylı 04.07.2023 tarihli kararı ) Bu açıklamalara göre, ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığı hususunda yargısal uygulamanın yerleştiği, mahkemece arabulucuya başvurulmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi yerinde değildir.

Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile kararın HMK 353/1-a-4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına kesin olmak üzere karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

30/11/2023