İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2020/2039 K.2023/1621

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

31/08/2018 keşide tarihli 70.000,00 TL bedelli çekin kendilerine ait olduğunu, bu çekin kaybolması dolayısıyla İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/295 esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açtıklarını, davalının çek iptali için açılan dosyaya sunduğu dilekçe ile çekin kendilerine ait olduğunu beyan etmesi üzerine, işbu davayı açtıklarını, dava konusu çekin davalıya ödenmemesi ve vade tarihinde tayin edilecek tevdi mahalline ödenmesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini,çekin davalıdan istirdatını talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Çekin müvekkiline ciro silsilesi ile geldiğini, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, bunun aksinin ispatının davacı tarafın sorumluluğunda olduğunu, müvekkilinin faktoring şirketi olduğunu, çekin evveliyatının araştırılması gibi bir sorumluluğunun yasa gereği olmadığını, temlik olunan alacağa ilişkin işlemin faturalar ile tesvik edildiğini, çek hakkındaki ödeme yasağı kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece; "Davanın kabulü ile dava konusu olan 70.000,00 TL bedelli çekin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası ile takibe konulduğu, dosya borcunun 11/12/2018 tarihinde ödenerek infazen kapatıldığı anlaşıldığından, 70.000,00 TL nin ödeme tarihi olan 11/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Davacı taraf, dava konusu faktoring işlemine konu çek aslı ve tevdi formu asıllarını dava dışı şirkete ulaştırmak üzere kargo firmasına teslim edilmiş olduğunu ancak dava konusu çekin kargo firması nezdinde kaybolduğunu kabul ve ifade ettiğini, iş bu davaya konu çek incelendiğinde; gerçekleştirilen ciro silsilesiyle takip alacaklısı müvekkil ....

A.Ş'nin yetkili son hamil olduğunun görüleceğini, davacı borçlu taraflar çeke ilişkin taraflarınca ödeme yasağı alındığını belirttiğini, çekte ödeme yasağının bulunması icra takibine konu olmasına engel teşkil etmediğini, müvekkilinin hukuka uygun ve iyi niyetli hareket ettiğini , yetkili ve meşru hamil olduğunu bu sebeplerle mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç: Dava çek istirdadı ile çek bedeli tahsil edilmiş ise iadesi istemine ilişkindir.Davacı vekili 31/08/2018 keşide tarihli 70.000,00 TL bedelli çekin kendilerine ait olduğunu, bu çekin kaybolması dolayısıyla İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/295 esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açtıklarını beyanla çekin istirdadını talep etmiş, davalı vekili ise, müvekkilinin faktoring şirketi olduğunu, çekin müvekkiline ciro silsilesi ile geldiğini, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu beyan etmiştir.

Dava konusu zayi nedeniyle elden çıktığı belirtilen çekin ... İzmit Şubesine ait, ... seri nolu keşidecisi ... şirketi , lehtarı ... şirketi olan, 31.08.2018 keşide tarihli, 70.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekteki ciro silsilesinin sırasıyla, ... olduğu, İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası ile davalı tarafından keşideci ve cirantalar aleyhine takibe konulduğu, dosya borcunun 11/12/2018 tarihinde keşideci tarafından ödenerek infazen kapatıldığı görülmektedir.

Davacı ile dava dışı ... şirketi arasında 06.04.2017 tarihinde faktoring sözleşmesi düzenlendiği, ... tarafından Ymtek şirketine fatura edilmiş alacağın davacıya temlik edildiği, davacı faktoring şirketi tarafından temlik alınan alacağa karşılık ön ödeme yapıldığı, temlik edilen faturaya bağlı alacağın tahsili için dava konusu çekin lehtar tarfından ciro edilerek davacıya teslim edilmek üzere 29.03.2018 tarihinde kargoya verildiği ve bu süreçte kaybolduğu, ödeme yasağı kararı alındığı ve çek iptal davası açıldığı, davalı faktoring şirketinin bu çeki devir aldığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı ile dava dışı ... şirket arasında 14.03. 2018 tarihli faktoring sözleşmesi düzenlendiği, dava konusu çekin 02.04.2018 tarihinde faktoring işlemine tabi tutulduğu, ... şirketi tarafından alacak bildirim formunda yer alan ... kesilmiş 70.000,00 TL tutarlı fatura olduğu, söz konusu çekin bu faturaya istinaden temlik edildiği görülmektedir. Bilirkişi raporunda" Davalı ...

AŞ nin; davaya konu çek ile ilgili olan faktoring işlemini gerçekleştirirken; dava konusu çekin kaybolmasından kısa süre sonra işlem yapıldığı, faktoring sözleşmesinde müşterisi ... hakkında yeterli istihbarat çalışması yapmadığı, temlik edilen tek alacağın dava konusu çeke ilişkin olduğu, temlik konusu faturada temlik şerhinin bulunmadığı, faturanın gerçek olup olmadığının sorgulanmadığı, dava konusu çekin keşidecisinden sorulmadığı,

6361 s.lı yasa - Faktoring işlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile BDDK tarafından yayınlanmış olan genelge ve tebliğ esaslarına uygun işlem yapmakta gerekli dikkat ve özeni göstermediği davaya konu çekin iktisabında kusurlu davranarak; davacının zararına hareket ettiği, 6361 sayılı Kanunu nun 9/3 md si son fıkrası ve TTK 686/2 - 687/1 maddeleri kapsamında olmak üzere; davaya konu iktisap etmiş olduğu çeki geri vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.

6361 sayılı yasanın 38.maddesi hükmüne göre , Faktoring sözleşmesi; mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir almak suretiyle düzenlenir.

Yasanın 9/2 maddesine göre , kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alınamaz veya tahsilini üstlenemez.Somut olayda, dava konusu çekin lehtarı tarafından faturaya bağlı bir alacağın ödeme aracı olarak davacı faktoring şirketine temlik edildiği, ancak davacıya teslim edilmek üzere kargoya verildiği süreçte kaybolduğu, daha sonra davalı şirkete bir fatura ile birlikte müşterisi tarafından teslim edildiği,

faturada temlik kaşesinin olmamasının tek başına faturayı ve temlik sözleşmesini usulsüz kılacak bir neden olmadığı, çekte şeklen ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı, 10.04.2018 tarihli ödeme yasağı kararının davalı faktoring işleminden sonra olduğu,

bu nedenle çekin çalınması ve kısa süre sonra davalıya temlik edilmiş olması arasında geçen süreçte davalının bir eylem ve işlemi olmadığına göre, çalınma ve temlik işlemi arasında kısa süre olduğundan bahisle davalıya yüklenebilecek bir kusurdan söz edilemeyeceği, somut olayda davalı tarafından fatura ile tevsik edilmiş, ciro silsilesi şeklen düzgün çekin temlik alınması nedeniyle TTK 792.maddesinde yer alan " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin,

çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü uyarınca davalının çekin iktisabında ağır kusurlu olduğunun söylenemeyeceği anlaşıldığından davalının yetkili hamil olduğu davanın reddi yerine kabulü kararının dosya kapsamına uygun olmadığı istinaf talebinin kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Davalı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, davanın reddine, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.