İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2021/1183 K.2024/1209

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ... tescil numaralı "..." markanın ve tasarımın sahibi olduğunu, söz konusu marka ve tasarımı yapılan ...'nun günümüzde evlilik kurumunda fazlaca rağbet gören ve devamlı surette gelişen bir sektör olduğunu, hızla büyüyen ve artan talep karşısında müvekkiline ait tasarımın birçok kişi veya kişilerce taklit edildiğini, müvekkilinin haklarını ihlal edecek şekilde haksız olarak kullanıldığını, bu yolla davalı yanın haksız kazanç elde edildiğini, Mahkememizin 2019/142 D.İş sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporu ile,

davalıya ait iş yerinde müvekkiline ait tasarımın birebir aynısının izinsiz bir şekilde üretilerek satışa sunulduğu ve iş yerinde bulunan ürün adedinin 104 adet 3'lü kutu olduğunun tespit edildiğini, davalı tarafın fiillerinin müvekkilinin tescilli tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek,

müvekkilinin tescilli tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, giderilmesini, ihlal teşkil eden ürünlere el konularak imhasını, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 1.000,00 TL maddi, 1.000,00 TL manevi ve 1.000,00 TL itibar tazminatının, haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek en yüksek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

TPMK nezdinde tescilli ... "..." ibareli ve ... adlı marka tescili ile satışa sunulan matbaa ürünü hediye kutuları, kimsenin tekeline alınamayacağını, söz konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliği olmadığını, davacıya ait ... numaralı tasarımın yenilik vasfını taşımadığını, yapılan web taramaları neticesinde, gerek TPMK'da yer alan tescilli ürünler, gerekse aktif ticari alanda bulunan ürünlerin gerçekliği ile sabit olduğunu, dolayısıyla davaya konu tasarımın tescil tarihi olan 28/10/2017 tarihinden önce de birçok yerde satışa arz edilerek kamuya sunulduğunu, bu anlamda kimsenin tekeline alınmayacağını,

anonim bir ürün olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davacının tazminat talebine gelince, bilirkişi raporunda değinildiği üzere taraf ticari defterlerinde ürün bazlı bir kayıt bulunmadığı, bu nedenle davalının ihlal teşkil eden ürünlerden kaç adet sattığı ve davacının tazminat seçeneğine göre ne kadar kar elde ettiği tespit edilememiştir.

Bu durumda ; ihlalin niteliği, süresi ve tarafların ticari işletmelerinin boyutu dikkate alınarak TTK 50 ve 51 maddeleri uyarınca davacı yararına 1.000,00 TL maddi tazminat takdir edilmiştir. Davalının yukarıda değinilen eylemleri davacının tasarımdan doğan manevi haklarını da ihlal ettiğinden ihlalin süresi, niteliği ve tarafların ekonomik durumu ve manevi tazminatın amacı dikkate alınarak davacı yararına 1.000,00 TL manevi tazminat takdir edilmiştir.

Uyuşmazlık tasarımdan doğmakta olup, davalı ürününün kötü üretim olduğuna dair bir delil bulunmadığından koşulları oluşmadığından davacı yararına itibar tazminatı takdir edilmemiştir.

Davalı vekili, dayanak tasarımın harcı alem olduğunu iddia etmiş ise de, davaya dayanak tasarımın davacı adına tescilli olduğu sürece davacıya koruma sağlayacağından, bu tasarımın iptal edilmediği ve davacının tescilde kötüniyetli olduğu ispatlanmadığı sürece harcı alem olmasının da varılan sonucu değiştirmeyeceğinden (YHGK 2013/11-209 E-2013/399 K.) bu savunmaya itibar edilmeyerek davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 55.madddesi'nde tasarımın tanımı yapıldığını, tasarımın hangi koşullarda koruma altında olacağı ise yine Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56.maddesi'nde belirtildiğini, SMK 56/1 uyarınca tasarımın ancak yeni ve ayırt edici özelliğe sahipse SMK kapsamında sağlanan haklardan yararlanabileceğini, SMK m.56/4-a-b ve SMK m.56/5 maddesi uyarınca, TPMK'da ... başvuru numarası ile kayıtlı, 28.10.2017 tarihli ... ibareli ve ... adlı marka tescili ile satışa sunulan matbaa ürünü hediye kutularının esasen, kimsenin tekeline alınamayacak kadar anonim,

jenerik bir ürün olup bu sebeple TPMK tarafından verilen tescil kararının hatalı olduğunu, söz konusu tasarımı yenilik ve ayırt edicilik özelliği olmadığından SMK kapsamında bir korumadan faydalanamayacağını, tasarım tescili belgesinin verilebilmesi için gerekli olan şartların SMK'nun 55 v.d. maddelerinde açıkça düzenlendiğini, hiçbir yenlik vasfı taşımayan, daha önce kamuya birden fazla kişi veya şirket tarafından sunulmuş,

bu anlamda anonim olan bir tasarımın tescilinin mümkün olmadığını,-Mahkeme tarafından arama motorunda dahi soyut bir kontrol yapılması halinde söz konusu tasarımın daha önce 73 adet farklı e-ticaret portalında satışa sunulduğunun tespit edilebilir mahiyette olduğunu, klasik bir taşıma kutusu üzerine,

tarihçesi aşağıda takdim edilmiş olan 19. yy başlarında cemiyet hayatlarında sigara içilmek üzere tasarlanmış bir ceket tasarımının eklenmesi suretiyle kutunun, yenilik vasfı taşıyan bir ürünmüş gibi kabulünün mümkün olmadığını, arama motorunda https://www...com/...html adresi örnek olarak ve diğer örneklerin de sunulduğunu, -Yargılamaya konu olan tasarımın, ... numara ve 02.04.2014 tarihli başvuruyla ...

Ticaret A.Ş. tarafından tescile bağlandığını, Davacı ...'in eşi ... ile birlikte mevcut bir şirketleri olduğunu, reelde ise ticaretin tamamen ... tarafından yapıldığını, keza ilgili şahsın müvekkilinin sektöre ilk başlığında matbaa işlemlerini yapan bir matbaacı yani bir tedarikçisi olduğunu, işlerin yolunda gitmesi ile siparişlerin artmasının kendinde ticari bir hırsa dönüşerek müvekkiline ücreti karşılığında imalatını yaptığını, daha sonra matbaa işinden perakendeciliğe soyunduğu da delillerle ispatlanabilir bir durum olduğunu, -Davacı ...' e ait ... numaralı tasarımın yenilik vasfı taşımadığını, web taramaları,

TPMK da yer alan tescilli ürünler ve aktif ticari alanda bulunan ürünlerin yenilik vasfı taşımadığına örnek olduğunu, tescil tarihi olan 28/10/2017 tarihinden önce de birçok yerde satışa arz edilerek kamuya sunulduğunu, bu anlamda kimsenin tekeline alınamayacak, anonim bir ürün olduğunu, SMK kapsamında korunmasının dahi dayanağı olmayan bir ürün için afaki olarak tazminat belirlenmesinin de haliyle bir hukuki gerekçesi bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, tasarım hakkına tecavüzün tespiti, durdurulması, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat taleplidir.

Davalının davacı adına ... sayı ile tescilli tasarıma tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti, önlenmesi, durdurulması, maddi, manevi ve itibar tazminatı ile hüküm özetinin ilanı talep ettiği anlaşılmıştır.Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ... sayılı "..." ürün adlı tasarım tescil belgesinin, 28/10/2017 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile, ... sayılı "..." ibareli markanın, 16 ve 35. Sınıflarda 28/10/2017 tarihinden itibaren 10 yıl müddetle davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.Mahkemenin 2019/142 Değişik iş sayılı dosyasında yapılan tespit sonucu alınan bilirkişi raporunda.

"Aleyhinde tespit istenen ... tabelalı ve ...'a ait işyerinde yapılan keşifte, smokin görünümündeki karton kutudan 3'lü set (büyük, orta ve küçük boyutta olacak şekilde iç içe konulmuş) halde 104 adet setin bulunduğu ve tespit edilen bu karton kutularda, tespit isteyenin tescilli markasının şekil unsurunun ve aynı şekil unsurunu ihtiva eden tescilli tasarımının neredeyse aynen ve birebir kullanıldığı" belirtmiştir.Mahkemece dosyanın tevdi olunduğu bilirkişi heyeti hazırlamış oldukları 11/11/2019 havale tarihli raporda;

davacı yana ait ... kod numaralı ve Locarno Sınıflandırması’nda 09-03 sınıfında yer alan "..." ile davalının yaptığı kullanımların ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu, ürünleri meydana getiren detayların şekil ve biçimlerinin neredeyse aynı olduğu, davalının yanın, davacıya ait ... kod numaralı ve Locarno Sınıflandırmasında 09-03 sınıfında yer alan ... tasarımı ile genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzer ürünleri piyasaya sunduğu ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde farklılık oluşturmadığı, davalı yanın bu mütecaviz fiilleri nedeniyle davacı yanın tasarım hakkına karşı tecavüz gerçekleştirdiği, davacının dava dışı ...

Ticaret Limited Şirketi üzerinden dava konusu tasarıma ait birim karlılığı tespit edilemediğinden ve davalı tarafından defterlerinin ibraz edilmediğinden, 151-2-a kapsamında tazminat hesabı yapılamadığı belirtmişlerdir.Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna itirazı üzerine dosya önceki heyete tevdi edilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış oldukları 15/02/2021 havale tarihli ek raporda; davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 28/10/2017 tarihinden önce kamuya sunulduğunu gösteren denetlenebilir bir bilgiye ulaşılamadığı, davalının ibraz edilen defterlerinin usulüne uygun tutulduğu,

ürünlerin satıldığı dava dışı ...'ın kuruluş tarihi olan 03.10.2018 tarihinden, dava tarihi olan 17.06.2019 tarihleri arasında davacının 640.473,67 TL net satış hasılatı karşılığında 88.371,06 TL brüt satış karı elde ettiği, davalının ise 45.215,18 TL satış hasılatı karşılığında 15.071,73 TL brüt satış karı elde ettiği, ancak dava konusu ürünlerin davacının ve davalının satışlarındaki payının hesap edilemediği, kök ve ek raporda da belirtildiği üzere davacının SMK 151-2-a talebi doğrultusunda hesaplama yapılabilmesi için gerekli olan bilgilerin ticari defter ve kayıtları üzerinden tespiti yapılamadığı belirtilmiştir.

Tasarım, 6769 sayılı SMK'nın 55. maddesinde tanımlanmış olup aynı Yasa'nın 56. maddesinde, yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların anılan Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 4. bendinde de yenilik unsuru tanımlanmış ve bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımların aynı olduğu hüküm altına alınmış, aynı kanunun 81.maddesinde ise tasarıma tecavüz fiilleri sayılmıştır.Anılan hüküm ile tasarımlar yönünden mutlak yenilik kriteri kabul edilmiştir.

Mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de, tasarım tescil başvurusu yapılan ürünün görünümünün dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi sınırları içinde kalmak kaydıyla, küçük ayrıntıların ötesinde farklı özelliklere sahip olması gerekli ve yeterlidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 24.04.2017 tarih, 2015/13749 Esas, 2017/2336 Karar sayılı kararında da açıklandığı üzere bir tasarımın mutlak yenilik kriterini haiz olup olmadığı resen gözetilmelidir.

Bu nedenle dava konusu olan bir tasarımın, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıyıp taşımadığı, davaya konu tasarım tescil belgesindeki ürün tasarımı ile söz konusu ürünün piyasada mevcut, bilinen tasarımlarla arasında belirgin bir farklılığın bulunup bulunmadığı, davaya konu tasarımın yeni mi, yoksa harcı alem bir tasarım mı olup olmadığı hususlarında tasarımın ilgili olduğu alanda uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle tespit edilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Bilirkişi raporunda, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda Davacı tarafa ait 28.10.2017 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile Dava dışı 02.04.2014 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları ve Google arama motorunda “...” arama kelimesi ile resen yapılan arama sonucunda elde edilen ürün görselleri incelendiği, Davacı tarafa ait 28.10.2017 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile yapısal ve görsel benzer ürünler tespit edildiği,

bununla beraber ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 28.10.2017 tarihinden önce kamuya sunulduğunun gösteren denetlenebilir bir bilgiye ulaşılamadığını belirtmişlerdir.Somut olayda, davacı tarafa ait 28.10.2017 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile Dava dışı 02.04.2014 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları bilirkişi heyeti içerisinde tasarımcı bilirkişinin de bulunduğu ve denetlenebilir olduğu,

davalı tarafça davacı tescilli tasarımının yeni olmadığı ileri sürülmüş ise de, hükümsüzlüğe ilişkin karşı dava açılmadığı, tasarımların yeni olmadığının defi olarak sürüldüğü ancak davacı tasarımlarının tescilli olduğu sürece sahibi yönünden koruma sağlamaya devam edeceğinden davacı tasarımlarının yenilik özelliği olmadığına ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiş olup, dosyaya sunulan mali rapor kapsamı ve tarafların ticaret hacmine, ihlalin niteliğine, kusurun ağırlığı ve hakkaniyet ilkesine göre, TBK'nun 50. ve 51.maddelerine hükümlerine göre hükmedilen tazminatın miktar yönünden dosya kapsamına uygun düştüğü anlaşıldığından,

Mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması yerinde görülmüş, bu itibarla aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı,

kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

01/07/2024