İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2021/186 K.2024/338

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin henüz tespit edilen 185 çekini, çalışanı muhasebe elemanının çaldığını, savcılıktan soruşturma dosyasının başlatıldığını, bankalara çeklerin tahsiline yönelik bildirim yazıldığını, söz konusu çekin başkaları tarafından tahsil edilme tehlikesine karşı ödeme yasağı kararı verildiğini, alınan bu tedbir kararı çekleri ilgili bankalarca ödenmemesi bakımından verildiğinden üçüncü kişileri bağlayıcı nitelikte olmadığını, çeklerin üçüncü kişiler tarafından icraya konmaması ile ilgili bir hüküm olmadığını, dava konusu çekin davalı tarafından icraya konduğunu,

cebri icra tehdidi altında keşidecinin işlemleri durdurmak amacı ile parayı icra dairesine yatırdığını, bu durumun müvekkilini mağdur ettiğini, dava şartı olan arabuluculuğa başvurulduğunu anlaşma sağlanamadığını bu nedenlerle müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, cebri icra tehdidi altında ödenen çek bedelinin istirdadına ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı ... Faktoring A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın sunduğu arabuluculuk tutanağının dava konusu çekle ve icra takibiyle ilgili olmadığını, dava konusu icra takibinin borcu dava dışı borçlulardan olan çekin keşidecisi üçüncü şahıs ... İnş.

A.Ş. tarafından ödendiğini, davacı firma tarafından ödeme yapılmadığını, çekin çalıntı olması ile ilgili çelişkili ifadelerin kullanıldığını, çekler için imza itirazında bulunmadıklarını bu imzaların firma yetkililerine ait olduğunu, davacının çeklerin ciro edildiği diğer davalı ile arasında ticari bir ilişki olmadığını iddia ettiğini ancak firma yetkilisi şahsın ise emniyette verdiği ifadede ticari ilişki olduğunu belirttiğini, çeklerin faturalı olduğunu, faturası olmayan çekle faktoring işlemi yapılmasının söz konusu olamayacağını,

bu nedenlerle dava şartınını yokluğu nedeniyle husumet yokluğu nedeniyle ve esas yönüyle davanın reddine karar verilmesini ve davacının alacağın %20 sinden aşağı olamamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu çekin temliki için davalı faktoring şirketi ile davalı ...

Kablo arasındaki faktoring sözleşmesi ve eklerinden görüleceği üzere, çekin vadesi ile fatura tarihi göz önünde bulundurulduğunda ve fatura tutarı ile çek tutarı arasındaki fark da göz önünde bulundurulduğunda faktoring sözleşmesine esas alınan bu faturanın yönetmeliğin madde 8-(1) deki şartları sağlamadığını, Çek karşılığı alacağı faktoring şirketine devreden ... kablo şirketinden, ...

A.Ş. 'nin ilgili belgeleri alıp faktoring sözleşmesinin dosyasına eklemesi gerektiğini, yalnız ilgili şirket ile müvekkili şirket arasında hiç bir ticari ilişki bulunmadığını, bu sebeple ilgili belgelerin doğruluğunu araştırmak şöyle dursun müvekkil şirket yetkililerinin imzasını taşıyan ne herhangi bir sözleşme, ne de herhangi bir sipariş formu bulunmadığını, bunun yanı sıra herhangi bir mal teslimini destekleyecek bir belge de bulunmadığını,Fatura borçlusu görünen müvekkili şirkete hiç bir çek açısından başvurulmadığını, benzer şekilde çek keşidecisine de herhangi bir başvurusu olmadığını,

davalı faktoring şirketinin fatura teyidi dahi yapmadan yine ... kablo şirketinin elinin ürünü olan faturaya güvenmesinin, ne derece ciddiyetsiz ve basiretsiz bir temlik işlemi yapıldığını açıklar nitelikte olduğunu, davalı faktoring şirketinin ...müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle... şeklinde geçen yönetmelik hükmünü dikkate almadığını, yine davalılardan olan ... kablo isimli şirketin, eklerde Ticaret Sicil Gazetesi çıktısından da görüleceği üzere 14.07.2017 tarihinde 50.000 TL sermaye ile kurulduğunu,

ilgili şirketin faktoring şirketleri ile ilk işlem yapmaya başladığı vakit dahi yüksek meblağda işlemler yaptığını, davalı faktoring şirketi yetkililerinin bahsi geçen hususlardan şüphelenmediğini, yönetmelikteki istihbarat yükümlülüklerine başvurmadan faktoring işlemlerini yaptıklarını, Davalı ...

Faktoring bankaya ödeme için başvurduğu vakit; bankanın ödeme yasağı vardır beyanını görmesine rağmen ödeme yasağı kararının sebebini araştırmadan, çeki icra takibine konu etmesi basiretli tacir sıfatına uymamakta ve kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, bunların haricinde çek karşılığı tutarı temin edemeyen davalı faktoring şirketinin, müvekili şirkete ödeme için başvurmadan çeki takibe koyarak,

vekalet ücreti, harç ücretleri, takip masrafları ve hatta sorumlulukları olmamasına rağmen çek tazminatı gibi alacak kalemlerinin ödenmesini sağlamak suretiyle müvekkili şirketin zarara uğramasına yol açtığını,Davalı faktoring şirketi Beşiktaş ...Noterliği ...

Yevmiye Numaralı 11.09.2019 düzenleme tarihli ihtarımıza cevap vermediğini, ellerinde ki işlem yaptıkları çekler hakkında bilgi vermediğini, takip sürecine geçerek müvekkili şirketi cebri icra tehdidi altında bıraktığını, müvekkili şirketin ise işlemlerin devam etmemesi adına icra dosyasına ödeme yaptığını, müvekkili şirkete bilgi vermeyerek yargılama sürecini uzattığını, Davalı faktoring şirketinin dava ihbar edilene kadar;

çeki ödenmesi için bankaya ibraz ettiklerinde öğrenmelerine ve Ticaret Sicil Gazetesinde defalarca ilan edilmesine rağmen ilgili çek iptali davasına müdahale etmediklerini, davalı faktoring şirketinin kötü niyetli olup, adeta müvekkili şirketin zararına hareket ettiğini, Davalı faktoring şirketinin düşük sermayeli olan ve piyasada yaptığı ilk işlemleri dahi ciddi meblağlara ulaşan diğer davalı şirket hakkında araştırma yapmadığını, bu derece yüksek gözüken temlik işlemlerinde dahi, ...

Kablo ile müvekkil şirket arasında ticari ilişki olup olmadığının kontrolü yapılmadığını, müvekkili şirket yetkililerinden hiç bir bilgi alınmadığını, hiç bir temlik işlemi için müşterisi olan ... kablonun tacir defterlerini incelemediğini, davalı ... Kablo şirketinin vergi beyannamesi ile faktoring sözleşmesinde ki temlik işlemlerine esas alınan faturanın karşılaştırılmasının yapılmasını, iddia ettikleri gibi yukarıdaki hususların araştırılması gerektiğini, Davalı ...

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi veya ... ile müvekkil şirket arasında ticari ilişki bulunmadığını, Takipte talep edilen karşılıksız çek tazminatı yönünden takibin iptaline karar verilmesi gerekirken istemin tümden reddinin isabetsiz olduğunu, mevcut durumda takip dayanağı 31/10/2019 keşide tarihli ... Bankası Ankara Şubesi, ... çek nolu, ...

Mühendislik'in keşidecisi bulunduğu 75.000.00-TL meblağlı çek muhatap bankaya ibrazında banka tarafından “İstanbul 20.Asliye Ticaret Mahkemesinin ödeme yasağı kararı bulunmaktadır” şerhi düşüldüğünü ve müvekkili ...

Pazarlama Anonim Şirketi tarafından alınan ödeme yasağı kararı nedeniyle, keşideci borçlu tarafından karşılığı çek hesabında bulundurulmasına rağmen, keşideci borçlunun çek bedelinin ödenmemesinden dolayı çek tazminatından sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini, Müvekkilinden çalınan çekler nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, icra takibine konu edilen kambiyo senedi nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine yönelik menfi tespit davasıdır. İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası incelendiğinde, alacaklı davalı tarafından davalı borçluların da aralarında bulunduğu dava dışı borçlular aleyhine, toplam 82.950 TL üzerinden çek nedeniyle kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla icra takibi yürütüldüğü görülmektedir. Davaya ve takibe dayanak çek incelendiğinde; ziraat bankasına ait ... numaralı, 31.10.2019 keşide tarihli, 75.000 TL bedelli çek olduğu, keşidecisinin dava dışı ... İnş. AŞ, lehdarının dava dışı ... Dış.

Tic... firması olduğu, çek arkasında sırasıyla lehdar, davacı, davalı ... firması ve son hamil davalı faktoring şirketi cirolarının yer aldığı, çekin ibrazında ''İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ödeme yasağı kararı bulunmaktadır'' şerhinin yer aldığı görülmektedir. İcra dosyası borcunun çekin keşidecisi olan dava dışı ... İnşaat A.Ş. tarafından yatırılmış olduğu, yatırılan tutarın davalı şirket tarafından tahsil edilmiş olduğu hususlarında bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Bilirkişi raporu ve toplanan delillere göre; davalı ... A.Ş. ile diğer davalı ... Plastik San. Tic. Ltd. Şti. atasında akdedilmiş 19.10.2017 tarihli 500.000,00 TL Limitli Faktoring Sözleşmesi' nin mevcut olduğu, sözleşmenin tarafı olan davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından tanzim edilen muhatabı davacı ... Paz.

A.Ş. olan faturaların, faktoring sözleşmesi kapsamında davalı şirkete toplam 198.000,00 TL bedel ile 02.05.2019 tarihinde temlik edilmiş olduğu, bu faturalara karşılık dava konusu 75.000,00 TL bedelli çekin de bulunduğu bir kısım çeklerin davalı şirkete teslim edilmiş olduğu görülmektedir.

6361 sayılı Kanunun 9/2 ve 9/3.maddeleri uyaırnca, faktoring şirketletinin devir aldığı alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklanıyor olsa bile alacağı doğuran temel ilişkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik etmelidir.

Faktoring şirketinin müşterisinden temliken aldığı bir alacağı takip edebilmesi için; alacak bir kambiyo senedinden kaynaklansa bile faktoring sözleşmesi ile beraber, alacağı doğuran temel satım ilişkisine ait fatura ve benzeri belgeleri de ibraz etmek zorundadır.

Dolayısıyla davalının öncelikle devraldığı alacak bir kambiyo senedinden kaynaklanıyor olsa dahi alacağı doğuran temel satım ilişkisinin fatura ya da benzeri belgelerle tevsik edilmiş olduğunu tespit etmek zorundadır. Somut olayda, davacı yanca ileri sürülen bedelsizlik yönündeki şahsi defi'nin, alacağı temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceği gözetilmekle, bağlantılı soruşturma dosyasının akıbeti sorulup, davacı ve davalı ... San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra, faktoring şirketinin yasal yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği tartışılmak suretiyle varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir. Kabule göre de.

İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/1186 esas sayılı dosyasında görülen çek iptali davasında, eldeki davanın davacısı tarafından ileri sürülen talep üzerine, dava konusu çek hakkında 30.10.2019 tarihli ödeme yasağı kararı verildiği, çekin ibrazında ''İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ödeme yasağı kararı bulunmaktadır'' şerhinin verildiği, ancak İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına 96.808,02 TL olan dosya borcunun 21.11.2019 tarihinde çekin keşidecisi ... İnşaat A.Ş. tarafından yatırılmış olduğu görülmüş olup, 6102 Sayılı TTK'nun 783/3. maddesine göre. "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder".

Çek keşide eden kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunludur. 6102 sayılı TTK.nun 818/1. maddesinin (g) bendinin göndermesi ile çekler hakkında da uygulanması gereken aynı Kanunun 702/1.maddesi gereğince; aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur.

Bu itibarla, keşideci ve aval veren dışında, cirantaların, çek tazminatından sorumlu olmayacakları açık olmasına rağmen, aksi yönde hüküm kurulmuş olması yerinde görülmemiştir.Yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince esasa münhasır delil toplanmadan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak karar verilmesinin, usul ve yasaya aykırı olması ve ilk derece mahkemesi kararının tüm istinaf sebepleriyle birlikte değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında,

istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün bulunmamakla 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.

22/02/2024