İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/28 K.2024/1462

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ticari ilişki nedeniyle ... firmasından almış olduğu 5 adet çekin zilyedi olduğunu, çekleri keşidecisinden teslim alan müvekkili çalışanının çekleri kargo yoluyla şubesine teslim için gönderirken dağıtım arabasından hırsızlık gerçekleşmiş olması nedeniyle çalındığını, Orhangazi 1 Asliye Hukuk Mahkemesinde 2016/550 E. dosya ile 12.08.2016 tarihinde zayi sebebiyle çek iptal davası açıldığını, 18.08.2016 tarihli tezkerenin ... şubesine gönderildiğini ve 27.08.2016 tarihli yazı ile ihtiyati tedbir konulduğunun bildirildiğini,

5 adet çekten 2 tanesine mahkemeye müracaat yerine icra takibine konu edildiğini haricen öğrenildiğini, çalınan çekler ile ilgili Cumhuriyet savcılığı 2016/133469 soruşturma sayılı dosyası ile şikayette bulunulduğunu, Çekin arkasında bulunanların hiçbir zaman yasal hamil olmadığını, davalının ...şirketi olduğunu, ... şirketinin istihbarat sahibi olduğunu, çekin men yasağı verilmiş bir çek olduğunu bilebilecek olduğunu, ve diğer hususları bildirerek, 2 adet çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

istirdatına çeklerin bedellerinin tahsili halinde bedellerin ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin üzerine düşen edimleri yerine getirmiş yetkili ve meşru hamil olduğunu, söz konusu çeklerin şekli unsurlarının tam , ciro silsilesinin hukuka uygun olduğunu, müvekkili şirketin faktoring şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları yönetmeliğine uygun davranarak alacağa fatura ile tevsik ettiğini, mevzuat kapsamda kontrollerin yapıldığını beyan ederek, davanın reddine, yargılama ve vekaletin davacıya yüklenilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılamaya sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu çekleri keşidecisinden teslim alan müvekkili çalışanı ...bahis konusu çekleri müvekkili şirketin İstanbul/Zincirlikuyu'daki Şubesine göndermek üzere ... irsaliye no ile ...teslim ettiğini, ... dağıtım arabasında 02.08.2016 tarihinde hırsızlık gerçekleştiğini ve çeklerin içinde bulunduğu kargo dosyasının da çalındığını, hırsızlık olayını takip eden gün, çeklerin faktoring işlemine konu edildiğini, Müvekkilinin merkez adresinin bulunduğu Orhangazi 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 2016/550E sayılı dosya ile 12.08.2016 tarihinde zayii nedeniyle çek iptal davası açıldığını, bu davada hüküm kurulduğunu,

Mahkemenin ödemeden men yasağını 18.08.2016 tarihli tezkere ile ...

Van Şubesi'ne gönderdiğini, Banka 27.08.2016 tarihli cevabi yazısı ile ihtiyati tedbir konulduğununun bildirildiğini, Mahkemece, çeklere ilişkin tahsilat makbuzlarının değerlendirilmediğini, çeklerin kayıtlarına işlenemeden çalındığını,Geçerli bir ... işlemi bulunmadığını, davalı yanın çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunu, bilirkişi raporunun 8.sayfasında ".. işlemlerine ilişkin sunulan fatura incelendiğinde , faturanın genel toplamının fatura içeriği ile uyumlu olmadığı görülmüştür" tespitine yer verildiğini,

yine raporun 9.sayfa da ise "İki faktoring işlemine konu edilen toplam 15.300.-TL'nin faturaya dayalı (hesaplanan tutarı tam karşılamadığından) yapılıp yapılmadığı konusunda takdir Sayın Mahkemeye ait olacaktır" tespitine yer verildiğini, kayıtların yasal şekle uygun olmadığını, oysa tarafların arasındaki ticari ilişki ve çeklerin bu ticari ilişki nedeniyle verilip verilmediğinin incelenmesi gerektiğini,...çeklerle ile ilgili yürütülen soruşturma dosyalarında;

kimliğinin, kaşe ve evraklarının çalındığını, kimseye çek vermediğini ifade ettiğini, bu ifadelere göre ... ile ... arasında yasal ve gerçek bir alım satım ilişkisi olmadığını, öyleyse ...ın ...ten bir şey almadığını, bir şey için çek de vermediğini, sahte faturaya dayalı olarak yapılan faktoring muamelelerinin de yasal ve geçerli kabul edilemeyeceğini, BDDK uygulaması gereği gerçek bir mal veya hizmet satışından kaynaklanmayan, gerçek bir fatura veya belgeye dayanmayan faktoring işlemlerinde sorumluluğun faktoring şirketlerine ait olduğunu, Temlik tutarının fatura tutarını aşamayacağını, oysa somut olayda aştığını, Davalı şirketin,

çeki keşideciden sormadığını, faturayı teyit etmediğini, borcu teyit etmediğini, fatura tutarından daha yüksek miktarda çek aldığını beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, çek istirdadı davasıdır.Davacı, davaya konu iki adet çekin, çalışanı tarafından keşidecisinden teslim alındıktan sonra şirketin İstanbul/Zincirlikuyu'daki Şubesine gönderilmek üzere kargoya teslim edildiğini, kargonun dağıtım arabasında meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde çeklerin çalındığını, sonrasında .eklerin faktoring işlemine tabi tutulduğunu, davalı faktoring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu olduğunu ileri sürmüş, Mahkemece davanın reddine dair verilen karar, yukarıda açıklanan nedenlerle davacı yanca istinaf edilmiştir.

TTK'nun 792.maddesinde çek hangi suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa bulunsun, ister hamiline ister ciro suretiyle nakledilebilen çek olsun, çeki eline geçiren yeni hamilin çeki kötü niyetli iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusuru olduğu ispatlanırsa çeki geri vermekle mükellef olacağı düzenlenmiştir.Toplanan deliller ve bilirkişi raporu birlikte incelendiğinde; kargodan çalınan çeklerle ilgili olarak Orhangazi Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/550 esas, 2016/455 karar sayılı dosyasına dava görüldüğü, yapılan yargılama neticesinde, eldeki davaya konu çeklerin de bulunduğu beş adet çek ile ilgili olarak karar verildiği,

eldeki davaya konu çeklerle ilgili olarak huzurdaki istirdat davası nedeniyle ''karar verilmesine yer olmadığına'' karar verildiği, ancak diğer çeklerle ilgili olarak davanın kabulüne karar verildiği, kararın gerekçesinde, davaya konu çeklerle ilgili olarak davacının yetkili hamil olduğunun belirtildiği, bu kararın iptaline yönelik bir bilgi, belge ve delile rastlanmadığı, diğer yandan davacının usûlüne uygun tutulan ticari kayıtlarına göre, 28.07.2016 tarih ve ... nolu makbuz ile 28.07.2016 tarihinde ... firmasından iki adet 9.120 TL ve 6.180 TL olmak üzere aşağıda toplam 15.300 TL tutarında çek alındığının sabit olduğu,

her ne kadar davaya konu çekler davacı ve keşideci dava dışı şirkete ait sunulan kayıtlarında görünmüyor ise de, gerek mahkeme kararı, gerek tahsilat makbuzu ve gerekse davacı ve keşideci firma arasında önceye dayanan ticari ilişkinin tespit edilmiş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının yetkili hamil olduğunun kabul edilmesi gerektiği, çeklerin çalındığı iddia edildiği tarihten bir gün sonra faktoring işlemine tabi tutulduğu, bu tarihin aynı zamanda ödemeden men yasağının verildiği tarihten ve suç duyurusunda bulunuluna tarihten de önce olduğu,

bu nedenle davalı faktoring şirketinin çeklerin hırsızlık olayı neticesinde çalınmış olabileceğini bilemeyeceği kabul edilse dahi faktoring işleminde tevsik edici faturanın maddi hata şçerdiği, düzeltilerek kabul edilen toplam fatura tutarının, temlik edilen alacaktan daha az olduğu, başka deyişle temlik tutarının fatura tutarından fazla olduğu, bu durumu denetlemekle yükümlü olan davalı şirketin yükümlülüğünü yerine getirmediği, kaldı ki, Faktoring işlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. maddesine göre de, kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması,

faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, faturalara dair gerekli istihbarat ve araştırma yapılması,...

Sisteminden kontrol edilmesi, fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi gerekmesine rağmen, belirtilen yükümlülüklerin yerine getirildiğine dair herhangi bir delile rastlanmadığı, davalının çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu anlaşıldığından açıklanan tüm bu sebeplerle davanın kabulü yerine reddine karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davanın kabulüne dair yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

19/09/2024