İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/743 K.2024/1903

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin fabrikasında 06.05.2016 tarihinde silahlı bir gasp olayı yaşandığını, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı 2016 / 46202 ve İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 2016 / 92425 sayılı dosyalarında bu gasp ile ilgili soruşturmaların devam ettiğini, Bu hırsızlık olayında müvekkil şirketin ihtiyaten imzalamadan işyerinde bulundurduğu müşteri çeklerinin çalındığını, Çalınan çeklerle alakalı Istanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesi 2016 / 529 E. sayılı dosyası ile ÇEK İPTALİ davası açıldığını, teminat karşılığı ödeme yasağı kararı verildiğini, hırsızlık olayında dava konusu ...

Bankası A.Ş. Elazığ Şubesine ait, 40.000,00.TL Bedelli, 08.10.2016 keşideli, IBAN TR... hesap nolu, ... çek seri nolu keşidecisi diğer müvekkili ; ... İnş. Ürt. Paz. İth. İhr. San.ve Tic. Ltd. Şti. olan çek müvekkil ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin imzası olmadan imzalanmamış halde çalındığını, çalınan çekle alakalı İstanbul ...İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyası ile icra takibi yapıldını davalı ... banka tarafından ihtiyati haciz kararı alındığını, çekin İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, Ödeme emri ekinde sunulan çek fotokopisi incelendiğinde müvekkil şirket yetkililerinin çekte imzasının olmadığı sahte imza atıldığının anlaşıldığını, müvekkilinin davalılar ile bir hukuki yada ticari işleminin bulunmadığını, Davalı... banka tarafından, Müvekkil ... San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin müşterisi konumunda olan ..Ürt.Paz.İth.İhr.San.veTic. Ltd. Şti.'ne İhtiyati Haciz ile hacze gidildiğini, müşterisinin işyerinde haciz işlemi olmaması için Müvekkili tarafından 55.374,85.TL ödeme yapıldığını.

Haksız yere yapılan bu ödeme nedeniyle iş bu Menfi Tespit davasının açılması zorunluluğu doğduğunu, müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitini, tüm icra işlemlerinin durdurulmasını, haksız ve kötü niyetli davalılar aleyhine tazminata hükmedilmesini, yapılan yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... banka vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davaya konu çekin incelenmesi halinde ortada hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığının görüleceğini, çekin diğer davalı ... Ltd Şti tarafından 29/01/2014 tarihinde akdedilen GKS hükümleri çerçevesinde müvekkil bankadan kullanılan kredi borçlarının ifası için 22/06/2016 tarihli çek tevdi bordrosu eşliğinde temlik cirosu yolu ile verildiğini, İstanbul 13 ATM 2016/1570 D.İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alındığını, İstanbul ..

İcra Müdürlüğünün ... e sayılı dosyası üzerinden esas takibe geçilerek uygulandığını, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olduğunu, davacının sahte imzalar ile keşide edildiği iddiasını iyi niyetli 3 kişi olan müvekkiline karşı süremeyeceğini, davada ispat yükünün davacıya ait olduğunu, davanın reddini, ihtiyati tedbir talebinin reddini, davacının kötü niyet tazminatının reddini, yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacıların davaya konu ... Bankası A.Ş Elazığ şubesine ait 08/10/2016 keşide tarihli, 40.000,00 TL meblağlı çekten dolayı davalılar... Tic Ltd Şti, ...bank A.Ş (Temlik alan ...),... Ticaret Ltd Şti'ne borçlu olmadığının tespitine, davacıların senet iptali ve senedin istirdatı taleplerinin reddine, ispat olunamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine," karar verilmiştir. Davalı ...

Yön. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Dava konusu çekin, davalı ... Yapı Taah. İth. İhr. Tic. Ltd.

Şti. tarafından 29/01/2014 tarihinde akdedilen "Genel Kredi Sözleşmesi" hükümleri çerçevesinde temlik eden bankadan kullanmış olduğu kredi borçlarının ifası uğruna 22/06/2016 tarihli çek tevdi bürosu eşliğinde temlik cirosu yolu ile vermiş olduğu çek olduğunu, dava konusu takibe dayanak çek ciro silsilesi incelendiğinde açıkça görülecektir ki temlik eden banka son ciranta olup, çekteki imzanın davacı borçluya ait olup olmadığını bilme yükümlülüğü bulunmadığını, müvekkilinin dava konusu çekin meşru ve iyi niyetli hamili olduğunu, dava konusu ...

No'lu ve 40.000,00 TL bedelli çeke ilişkin iddiaların iyi niyetli ve yetkili hamil müvekkiline karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, TTK.nun 790.

Maddesi'ne göre çek ister hamiline, ister emre yazılı olsun, çek hamili onu kötü niyetle ya da ağır bir kusuru bulunarak iktisap etmiş olmadıkça, önceki hamilin elinden ne suretle çıkmış olursa olsun, onu geri vermeye mecbur olmadığını, temlik eden bankanın son ciranta yetkili hamil olduğunu ve iyi niyetli olduğunu, TTK madde 687/1’de de “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez;

meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” denilmekle imzaya itirazın ileri sürülebilmesi için hamilin kötü niyetli olması gerektiğini, temlik eden banka davaya konu çekte son hamil durumunda olup, çekin veriliş koşullarını ve verilme sebebini araştırmak durumunda olmadığı gibi bunu bilebilecek durumda da olmadığını, Yerel Mahkemenin aksi yöndeki kararının usul, yasa ve içtihatlara aykırı olduğunu, temlik eden bankanın kötü niyetli veya ağır kusurlu hareket ettiği iddiasını ispata dair sunabildiği hiçbir delil de mevcut olmadığını.

Davacı menfi tespit davasını çeklerdeki imzaların sahte olduğu iddiasına dayandırdığını, Yerel Mahkeme de bu yönde karar verdiğini ancak ieri sürülen bu def'inin nisbi nitelikte olup herkese karşı ileri sürülmesi mümkün olmadığını, Yargıtay içtihatları bankalar tarafından ciro ile teslim alınan çeklere ilişkin çek tevdi bordrolarında teminat ibaresi yer alsa dahi doğrudan senedin üzerinde “bedeli rehindir” , “ bedeli teminattır” veya bunlara uygun bir ibarenin yazılmaması halinde cironun temlik cirosu olduğu ve hamilin de iyi niyetli yetkili hamil olduğu yönünde olup, dava konusu somut olayda ne çek üzerinde,

ne de çek tevdi bordrosu üzerinde teminat veya benzeri bir kayıt olmadığını, davacının ileri sürebileceği şahsi defileri temlik eden bankaya karşı ileri sürmesi ancak temlik eden bankanın çeki bilerek borçlunun zararına hareket edip iktisap etmiş olmasına bağlı olduğundan istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; takibe konu çekten dolayı menfi tespit ile çekin iptali ve çekin istirdatı istemine ilişkindir. Dava, davacıların rızası dışında elinden çıktığını iddia ettiği çekteki imzanın davacı ....

Şirket yetkilisine ait olup olmadığı, ait değilse davacıların borçlu olup olmadığı, çek bedelinin istirdatının gerekip gerekmediğine ilişkin olduğu görülmüştür. Davayı konu takibin açıldığı İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası incelendiğinde davalı ...banka'nın takibi davacı ve müşterisi aleyhine açtığı görülmüştür. Davacı şirket yetkilisinin imza örneklerini içerir belge asılları ve çek aslı dosya arasına alınmış ve bilirkişi raporunda " ... ve ...

Koca'nın referans imzaları ile aralarında aynı elden çıktıklarını gösterir nitelikte uygunluk ve benzerlik saptanmadığından inceleme konusu, ... Bankası A.Ş. Elazığ Şubesine ait, keşidecisi “...Teks. İnş. Ürt. Paz. İtlt. İhrc. San. ve Tic.Ltd.Şti.” olan, “...” keşide yer ve tarihli, “...” numara ve “40.000/ Kırkbin TL” meblağlı, “... SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ.” emrine yazılı çekin arka yüzündeki “...

San. ve Tic.Ltd.Şti...” içerikli kaşe izinin üzerinde atılı bulunan 1.ciranta imzasının, davacı şirket yetkilileri ... ve ...'nın eli ürünü olmadığı kanaatine varılmıştır" şeklinde raporunu sunmuştur.

Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır. “imzanın sahte olması” iddiası senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.

Dava konusu çekte davacıya atfen atılı imzanın sahte olduğu, sahtelik iddiasının mutlak defilerden olup, herkese karşı ileri sürülebileceği, dolayısıyla davalının iyiniyetli son hamil olduğu yönündeki savunmasının dinlenemeyeceği, TTK.nun 790. Maddesinin mutlak defi söz konusu olduğu durumlarda uygulanamayacağı, davalının bu yöndeki tüm istinaf isteminin reddinin gerektiği bu kapsamda, davacının dava konusu çekten dolayı sorumluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dava, imza inkarına dayalı olarak açılmış, nitekim imza incelemesi yapılmıştır.

Dava konusu çek nedeniyle takip yapıldığı, ancak çekte ciranta olan davacı şirket yetkilisi adına atılmış olan imzanın davacı şirketin yetkilisinin eli ürünü olmadığının tespit edildiği, davacı adına yapılan cironun sahte olduğu, imzada sahtecilik mutlak def'ilerden olup, herkese karşı ileri sürülebileceği, çek hamillerinin iyiniyetli olup olmamaları hukuki sonucu değiştirmeyeceğinden davalı savunmasının yerinde olmadığı, açıklanan nedenlerle dava ve takip konusu çekteki imzanın davacıya ait olmaması nedeniyle davacının çekten kaynaklı olarak davalıya borçlu bulunmadığı anlaşıldığından,

mahkemece eldeki menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesinde yine davalının çeki ciro yolu ile iktisap ettiği, yüzyüzelik ilkesi gereği keşidecinin imzasının sahte olduğunu bilecek durumda olmadığı bu nedenle haksız ve kötü niyetle takip yaptığı ispatlanamadığından davalı açısından koşulları oluşmayan kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmesinin hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır. Somut olayda, davacılardan ... İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin keşideci, diğer davacı Şirketin lehtar olarak yer aldığı çekte davacılar çekin çalındığını, davalının kötüniyetli olduğunu ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunmuş olup, keşideci borçlunun, imzaların istiklali prensibi gereği lehtarın imzasının sıhhatini tartışamayacağı, takip dayanağı çekte lehtar imzasının sahteliği bilirkişi raporu ile belirlenmiş olsa dahi, çek arkasında lehtara ait bir cironun varlığını görüp, bir sonraki ciranta kendisine yaptığı geçerli ciro ile de çeki eline geçirmiş olduğundan takip alacaklısı/davalının yetkili hamil olduğu,

çekin bedelsiz olduğuna ilişkin şahsi defiyi davacı keşidecinin kural olarak hamil davalıya karşı ileri sürülebilmesi için kötüniyetle iktisabının ispatı gerektiği, sunulan delillerin tek başına kötüniyeti ispata yeterli olmadığı, borçlu keşideci ... Ürt. Paz. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti yönünden istemin reddine karar verilmesi gerekirken bu davacı yönünden de kabul kararın verilmesi yerinde olmadığından davalının istinaf isteminin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.