İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/829 K.2024/2009

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen 20/06/2012 tarihli satış sözleşmesi ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.’nin, 10.720 koli natürel zeytinyağını 27/07/2013 tarihinde teslim etmeyi taahhüt ettiğini, satış bedelinin tamamına tekabül eden 7 adet çekin 01/07/2012 tarihinde teslim edildiğini, ... Tic. Ltd.

Şti.’nin sözleşme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, sözleşmenin D bendi 1. ve 2. maddeleri gereğince sözleşmenin ihtara gerek kalmaksızın feshedilmiş sayılacağını ve müvekkili tarafından verilen çeklerin iade edileceğini, ancak mal teslimi gerçekleştirilmediği gibi geçerliliğini yitiren çeklerin de müvekkiline iade edilmediğini, akdedilen sözleşme gereğince hükümsüzlük hali varit olmasına rağmen 16/10/2012 tarihli, ... numaralı ve 42.000,00 TL bedelli çekin davalı ...

A.Ş’ye verildiğinin öğrenildiğini, dava dışı şirket aleyhine dava ikame edilmişse de dava ikamesinden sonra dava konusu çekin davalı ... Faktoring A.Ş.’ye verildiğinin öğrenildiğini, mal veya hizmet satışı gerçekleşmediğinden sözleşmeye istinaden verilen dava konusu çekin de bedelsiz kaldığını beyanla; davanın kabulü ile dava konusu çekten dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ Davalı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı şirket ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan faktoring sözleşmesine istinaden faktoring müşterisinin davacı taraf nezdindeki fatura alacaklarının temlik alındığını, söz konusu temlik işlemine istinaden davacı tarafın keşidecisi olduğu ... A.ş.

Defne Şubesi’ne ait 16/10/2012 keşide tarihli, ... numaralı 42.000,00 TL bedelli bir adet çekin müvekkili şirkete verildiğini, müvekkili şirketin devraldığı alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığının, davacı tarafça ikrar edildiğini, faktoring şirketlerinin, ticari ilişkin tarafları arasındaki sözleşmeyi kontrol etmek gibi bir sorumluluğunun bulunmadığını, taraflar arasında yapılmış olan ve yargılamaya konu olan adi yazılı bir sözleşmeye itibar edilemeyeceğini, çek defterinin basım tarihinin sözleşmenin akdinden daha sonraki bir tarihe ait olması durumunda,

sözleşmenin uydurma bir sözleşme olduğunun ortaya çıkacağını beyanla davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince. "Anılan durum karşısında davalı Temlik veren Faktoring Şirketine temlik edilen çeke konu alacağın, kesinleşmiş mahkeme kararı ile gerçek bir alacak olmadığının tespit edilmiş olması karşısında bilirkişi raporundaki "Davalı faktoring şirketinin, yaptığı işin özelliği gereğince basiretli davranması, muhtemel sorunları bertaraf edecek tedbirleri alması beklenir.

Çek keşidecisi şirketle herhangi bir temas kurulmamış olması ve faktoring işlemini yapan şirkete borçlu olup olunmadığına ilişkin teyit alınmamış olması nedenleriyle davalı faktoring şirketinin gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirmediği değerlendirilmektedir."şeklindeki görüşe itibar edilmemiş, dosya kapsamıyla davalı faktoring şirketinin bedelsiz kalan çek nedeni ile bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olduğu ispat edilemediğinden Bedelsizliğe dayalı menfi tespit istemli davanın kabulü ancak kötü niyeti ispat edilemeyen davalı aleyhine kötüniyet tazminat talebinin reddi"" şeklindeki gerekçeleri ile.

Davanın KABULÜ ile ... Bankası Defne Şubesine ait 16/10/2012 tarih ... nolu 42.000-TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyeti tazminatı koşullarının oluşmadığı nazara alınarak tazminat talebinin reddine, şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF

Temlik alan davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Temlik eden ...

Faktoring A.ş. usul ve yasaya uygun şekilde temlik almış olduğu fatura ile tevsik edilmiş ve gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanan alacağı müvekkil şirkete devrettiğini, Faktoring şirketlerinin ticari ilişkinin tarafları arasındaki aleniyeti olmayan sözleşmeyi kontrol etmek gibi bir sorumluluğu ve yükümlülüğü bulunmadığını, davacı yanın, malların teslim edilmemesi halinde çeklerin iade edileceği hususunu içeren bir satım sözleşmesi imzalandığına yönelik iddialarına itibar edilmemesi gerektiğini, davacı yanın BK m.188/1 maddesi uyarınca dava dışı ...

İth. İhr. Ltd. Şti.’ne karşı sahip olduğu tüm savunmaları devralana faktoring şirketine de ileri sürebileceğine ilişkin beyanlar da kabul edilemeyeceğini, temlik eden ...

Faktoring A.ş.’nin Borçlar Kanunu’nun gerek özel kanun-genel kanun uygulanabilirlik önceliği, gerekse faktoring şirketlerinin ve sözleşmelerinin maksadı itibariyle 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Hakkında Kanun’a tabi olacağı açık olduğunu, kanunun aşağıda belirtilen 9/3. maddesi gereği davacı yanın dava dışı ... İth. İhr. Ltd.

Şti.’ne karşı ileri sürebileceği tüm savunmaları temlik eden şirkete ve nihayetinde müvekkil şirkete karşı ileri süre bilmeyeceğini, dava dışı şirket ile davacı arasındaki satış sözleşmesinin 29/07/2012 tarihinde feshedildiği, temlik eden faktoring şirketin ise fesih tarihinden evvel faktoring işlemini yaptığı göz önünde bulundurulduğunda, temlik eden şirketin iyiniyetli olduğunu, faktoring işlemi yapıldığı tarihte davacı ile faktoring müşterisi arasında ticari uyuşmazlığın bulunmadığını, temlik eden ...

Faktoring A.ş.’nin dosyada mübrez tüm ve yazılı olarak gerçekleştirilen faktoring sözleşmesi ile gerçek bir ticari alacağa dayanan alacağın temlik alındığı, fatura ile tevsik edilen ve düzgün ciro silsilesini haiz dava konusu çekin iktisap edildiğini, hiçbir şekilde kötüniyetli olmayan ve aksinin ispat edilmediği faktoring şirketine ve temlik sebebiyle sonucundan etkilenecek olan müvekkil şirkete karşı açılan iş bu davanın reddi gerektiğini, yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu , ... A.Ş. Defne Şubesi’ne ait 16/10/2012 keşide tarihli, ... numaralı 42.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti davasıdır.

Dava konusu çekin de içinde bulunduğu birden fazla çek hakkında davacı tarafından dava dışı şirkete karşı Altınözü Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı, Altınözü Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/10/2019 tarih 2019/267 Esas 2019/234 Karar sayılı kararında, dava konusu çekinde içinde bulunduğu çekler nedeni ile davacının dava dışı şirkete karşı toplam 10 adet çekin tamamı olan 476.750,00 TL'nin bedelsiz kaldığının tespiti ile karşı tarafa kalan bu miktar bakımından borçlu olmadığının TESPİTİNE; " dair karar verildiği görülmüştür.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, 13/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

"Davalı faktoring şirketinin, yaptığı işin özelliği gereğince basiretli davranmadığı ve gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, Altunözü Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/10/2019 tarihli, 2019/267 E. ve 2019/234 K. Sayılı kararıyla dava konusu çekin de içinde bulunduğu toplam 476.750-TL tutarındaki 10 adet çekin bedelsiz kaldığının ve davacının bu miktar bakımından borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, bu nedenlerle dava konusu çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığı" belirtilmiştir.

Taraflar arasında ki uyuşmazlık, davacının dava konusu çekden dolayı akdi ilişkinin tarafı durumundaki davalı ... Ltd.Şti ne borcunun bulunmaması halinde, söz konusu çekin factoring ilişkisi çerçevesinde ciro yoluyla devralmış olan davalı Factoring şirketlerine karşı 'bedelsizlik' definin ileriye sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Finansal Kiralama Factoring ve Finansman Şirketlerin Kuruluş Ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik 22 maddesine göre; şirketler faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamazlar. Teminat mektubu veremezler. Factoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.

Somut olayda, Factoring Sözleşmesine dayanak 12.06.2012 tarih ... nolu fatura satış sözleşmesine istinaden davacı tarafından keşide edilerek dava dışı ...

Ltd.Şti ne 01.07.2012 tarihli teslim tutanağı ile verildiği, satış sözleşmesinin 29.07.2012 tarihinde fesih edildiği, davacı tarafından lehtara mal teslim karşılığında teslim edilen çekin malın teslim edilmemesi sebebi ile bedelsiz olduğunu ileri sürdüğü bu konuda keşideci tarafından, dava dışı lehtara karşı açılan davada menfi tespit davasının kabulüne karar verildiği, davacının factoring ilişkisinin üçlü ayağında yer aldığı bu nedenle davacının şahsi defilerini davalı factoring şirketine karşı da ileri sürebileceği anlaşılmakla mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar hukuken yerindedir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

05/12/2024