İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/313 K.2025/959

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkillerinin bayan tesettür giyimi alanında “...” markası ile faaliyet gösterdiğini, Davalı ...

(Reference Tekstil) tarafından müvekkillerine ait ... tescil numaralı 3 ve 5 nolu tasarımların taklitlerinin yapıldığının İstanbul 1. Fikri Sınat Haklar Hukuk Mahkemesinin 2019/164 D.İş sayıl dosyasından davalıya ait adreste yapılan inceleme sonucu tespit edildiğini, Mahkemece endüstriyel tasarım tecavüzünün oluşmadığı kanaatine varılması halinde dahi davalı yanın eyleminin haksız rekabet bükümlerine aykırılık oluşturduğunu,

davalı yanın haksız endüstriyel tasarım tecavüzü nedeniyle fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere SMK 151/2-a kapsamında hesaplanacak 500-TL maddi tazminat ve 15.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 02.08.2019 tarihinden itibaren işleyecek değişik oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, tasarım hakkına tecavüz oluşturan ürünlerinin üretim ve satışının durdurulmasını, görüldüğü yerde toplatılmasına yönelik olarak İhtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın, 2019/03049 tescil numaralı ürünlerden 3 ve 5 numaralı tasarımların, müvekkilleri tarafından taklit edildiğini iddia ettiğini, delil tespiti aşamasında alınan raporda "yaka ve giysiye farklılık kazandıran ön aplikasyon desen işlemeleri bakımından benzememekte, elbise genel görünümü ve ana kalıp özelliği bakımından benzer özellikleri taşımaktadır.” denildiğini, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere desen işlemelerinin giysiye farklılık kazandırdığını, tasarımlar karşılaştırıldığında rahatlıkla ayırt edilebildiğini, Bununla birlikte,

davacı tarafın tescil ettirdiği tasarımın ana kalıbının da ilk defa kendisi tarafından meydana getirilmediğini, davacının tescil ettirdiği tasarımın ana kalıbının dava dışı 3. şirket tarafından tescil ettirildiğini, dava dışı ...

Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi'ne ait 05.03.2019 tarihli... tescil numaralı 2 nolu tasarım ana kalıp ve yaka özellikleri bakımından davacının tescil ettirdiği tasarım ile birebir aynı özelliklere sahip olduğunu, davacı tarafın tescilinin sonraki tarihli tescil olup daha önce tescil edilmiş birebir aynı kalıba dayalı olarak müvekkillerinden tazminat talep etme hakkı bulunmadığını, Müvekkili tarafından 3 numaralı ürünün üretim ve satışının yapılmadığını, müvekkillerinin iş yerinde de söz konusu ürünün tespit edilmediğini,

bu ürünün de davacı tarafından her ne kadar tescil ettirilmiş olsa da harcıâlem olması nedeniyle davanın reddini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı ile.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup yukarıda açıklanan gerekçelerle, davacının her iki tasarımı yönünden tasarımına yönelik tecavüz ve haksız rekabet eylemi bulunmadığından davalı tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde farklı olduğu anlaşıldığından, davacının tazminata da hak kazanmadığı anlaşılmakla "DAVANIN REDDİNE," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, huzurdaki davada tasarımın hükümsüzlüğünün dava konusu olmadığı gibi İstanbul 1. FSHHM'nin 2019/164 Değişik İş sayılı dosyasından alınan raporda ... no'lu tasarım yönünden yapılan değerlendirmede bilirkişilerce modelin yenilik ve ayırt ediciliği yönünden değerlendirme yapılmayıp tazminat yönünden değerlendirme yapılması gerektiği yönündeki itirazlarının reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

değişik iş dosyasında alınan raporda bilişim uzmanı ve endüstri tasarımı öğretim görevlisi bilirkişi heyeti tarafından davalı yanın instagram hesabında yapılan tespit ve değerlendirmenin aksi yöndeki değerlendirmelerin dosya üzerinden yapılmasının kabulünün mümkün olmadığını, heyetçe ... yönünden yapılan değerlendirmede modellerin bel, kemer ve etek tasarımlarının farklı olduğu yönündeki değerlendirmelerinin kabulünün mümkün olmadığını, birbirinden farklı detaylar olduğu belirtilip tasarımların tamamen farklı olduğundan bahsedilmesinin kabulü ile hüküm kurulamayacağını,

... no'lu tasarım için yapılan modellerin birbirlerinden tamamen farklı olduğuna yönelik değerlendirmelere itirazlarının reddedildiğini, kumaş ve dikiş farkı olabileceğini ancak bu farklılıkların bir tasarım koruması söz konusu olduğunda önem arz etmediğini, yani sadece dıştan ne şekilde görünüyorsa benzerlik ve farklılık değerlendirmesi yapılmasının gerektiğini, tasarımların tamamen farklı olduğundan bahsedilmesinin kabulü ile hüküm kurulamayacağını, bilirkişi heyetince her iki tasarım için de genel geçer tespit ve değerlendirmeler yapıldığını,

bilgilenmiş kullanıcı yönünden aynı sayılabilecek tasarımlardaki küçük ayrıntılar bulunduğundan bahisle tasarımların farklı olduğundan ve tasarım tecavüzü şartlarının oluşmadığından bahsedildiğini, davacı tasarımı ile davalı yan elinde tespit edilen ürünler arasında detaylarda farklılıklar olup genel kalıp ve görünüm itibariyle benzer tasarımlar olduğunu, davanın reddi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede. Dava, davacıya ait ... tescil numaralı tasarımın (3 ve 5 nolu ) hakkına tecavüz nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkillerinin “...” markasıyla kadın tesettür giyimi alanında faaliyet gösterdiğini, davalı ...

(Reference Tekstil) tarafından müvekkillerine ait ... tescil numaralı 3 ve 5 nolu tasarımların taklit edildiğini , tasarım ihlali olmasa bile eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğini, bu nedenle SMK m.151/2-a uyarınca 500 TL maddi ve 15.000 TL manevi tazminatın delil tespit tarihi olan 02.08.2019'dan itibaren ticari faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacıya ait 3 ve 5 numaralı tasarımların müvekkilleri tarafından taklit edilmediğini, tasarımların genel görünüm itibarıyla farklı olduğunu , 3 numaralı ürünün müvekkili tarafından hiç üretilmediğini ve işyerinde tespit edilmediğini, bu modelin zaten harcıâlem olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. 05/11/2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda.

Yapılan incelemede tespit edilen elbiseler ile davacının ... ve .. no.lu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgeleriyle korunan elbise tasarımlarının karşılaştırılması sonucunda; bu tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktıkları genel izlenimde ayırt edilebilecek derecede farklılıklar bulunduğu ve Davalı üretiminin haksız rekabet ve tecavüze konu edilemeyeceğini, yapılan inceleme ve karşılaştırmalarda tescilli tasarımlar ile korunan tasarım haklarına tecavüze konu edilebilecek benzerlikte ürün tespit edilemediğinden, tazminata konu değerlendirmelerin de tamamen Mahkemenin yetkisinde kaldığını bildirmişlerdir.

İstanbul 1.FSHHM’nin 2019/164 diş sayılı dosyasında alınan 2.8.20189 tarihli bilirkişi raporunda. 3 numaralı tasarımın Dosyaya Sunulan Tespit İstenen Tarafın (hesabında 27 Şubat 2019 tarihinde paylaşımı olduğu, tespite konu olan modelin aynıya yakın benzer şekildeki görsellerinin tespit istenen tarafın internet hesabındaki paylaşımı 22 Mart 2019 tarihli) , 3 numaralı tasarım ve Ekran Görüntüsünde yer alan modellerin aynıya yakın benzer olduğunu, Tespit İsteyen Tarafa ait;

pontlifetoptan hesabındaki 13 haziran 2019 tarihli paylaşım ekran görüntüsünde yer alan giysinin (gidilen adreste satışta olduğunun görüldüğünü ) yaka ve giysiye farklılık kazandıran ön aplikasyon desen işlemeleri bakımından benzememekte, elbise genel görünümü, ana kalıp özelliği bakımından benzer özellikleri taşımakta olduğunu, Tespit adresinde bu modelden farklı renklerde toplam elli adet olduğunu. gidilen adreste tespit konusu olan diğer modellerin görülmediği belirtilmiştir.

SMK'nun 55.md'sine göre tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Burada kanun koyucu patent ve faydalı modelden farklı olarak fonksiyona değil, görünüme koruma bahsetmiştir. Bu nedenle tecavüz iddiaları da ürünün "görünümü" nazara alınarak değerlendirilmelidir.

SMK'nın 81.maddesinde, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak , tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller arasında gösterilmiştir.

Ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın , kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir. Bilindiği üzere, herkes iddiasını ispatla mükelleftir.

6100 sayılı HMK'nın 190. maddesi hükmü ve TMK 6.maddesi hükmü gereğince, ispat yükü, bu konuda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan hak çıkaran tarafa aittir.

Dosya kapsamına göre , davacıya adına tescilli 2019/03049 nolu tasarımın elbise tasarımı olduğu, davacıya ait elbise tasarımının davalı tarafından taklit edilerek üretilip satıldığı ileri sürülmüş ise de, davalıya ait tespit edilen elbiseler ile davacının 2019 03049- 3 ve 5 no.lu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgeleriyle korunan elbise tasarımlarının karşılaştırılması sonucunda;

genel kalıp, çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi genel görünüm özellikleri bakımından bu tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktıkları genel izlenimde ayırt edilebilecek derecede farklılıklar bulunduğu hususunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği, bilirkişi raporunun tasarım uzmanı bilirkişinin yer aldığı heyet tarafından gerekçeli ve denetime elverişli şekilde usul ve yasaya uygun düzenlendiği, hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığı,

davalının tasarımlarında seçenek özgürlüğü kapsamında davacı tasarımlarına göre ayırt edici nitelikte farklılaştığı bu nedenle davalı eyleminin SMK 81. maddesi kapsamında tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil etmediği görülmekle davacının tazminat talebinde haklı olmadığı, sübut bulmayan davanın reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak , dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye dayalı kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacı vekilinin, istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

03/07/2025