İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/382 K.2025/970

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin “yaşam hatları” ve güvenlik sistemleri alanında üretim ve satış yaptığını, tescilli tasarımlarının ve başvurusu devam eden faydalı modellerinin davalı tarafından taklit edilerek www....com internet sitesinde izinsiz kullanıldığını, bu durumun sınai mülkiyet hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu belirtmiştir.

Davacı, söz konusu ihlallere yönelik daha önce 2018/190 D.İş sayılı dosya ile delil tespiti yaptırıldığını, ardından İstanbul Anadolu 1. FSHHM’nin 2018/395 E. sayılı dosyasında tecavüz ve haksız rekabet nedeniyle dava açıldığını; bu dava sürerken davalının, davacının ürünlerine ait unsurları içeren ve ayırt edicilik ile yenilik vasfı taşımayan 1.1 Ankraj, 8.1 Makaralı Şaryo ve 11.1 Şok Emici adlı ürünlere ilişkin 2018/05855 numaralı tasarım için başvuruda bulunduğunu öğrenmeleri üzerine eldeki hükümsüzlük davasını açtıklarını ifade etmiştir.

Davacı, davalı tasarımının müvekkiline ait 2018/03817 tescil numaralı tasarım ile birebir örtüştüğünü, TÜRKPATENT’in yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşımayan bu tasarıma tescil vermesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının bu yolla ihtiyati tedbir kararına da aykırı hareket ettiğini iddia ederek;

davalı adına tescilli 2018/05855 sayılı tasarımın 1.1, 8.1 ve 11.1 numaralı unsurları yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, ayrıca devam eden 2018/395 E. sayılı dava ile birleştirilmesine ve tescilli tasarımın üçüncü kişilere devrinin ile müvekkil aleyhine kullanımının tedbiren engellenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

müvekkiline ait 2018/05855 tescil numaralı 1.1 Ankraj, 8.1 Makaralı Şaryo ve 11.1 Şok Emici tasarımlarının davacının iddialarının aksine yenilik ve ayırt edicilik vasfını taşıdığını, bu tasarımların görsel olarak farklılık içerdiğini ve genel izlenimden ziyade detay farklılıkların dikkate alınması gerektiğini , söz konusu tasarımların küçük boyutlu, güvenlik amaçlı ve teknik standartlara tabi ürünler olduğu, dolayısıyla tasarım serbestisinin sınırlı olduğu,

bu nedenle küçük farklılıkların dahi bilgilenmiş kullanıcı tarafından fark edileceğini, davalı tasarımlarının teknik işleve bağlı görünümler taşıdığı ve bu yönüyle tasarım korumasından faydalanacağını davacının dayandığı 2018/03817 numaralı tasarımın, davalı tasarımıyla farklı olduğunu, teknik ve görsel unsurlar bakımından örtüşmediğini, 2018/03817 tescilli yaşam hattı tasarımlarının hükümsüzlüğü için İstanbul Anadolu Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2018/426 E. (2018/395 içinde birleşik) davanın derdest olduğunu, davacının ihtiyati tedbir ve hükümsüzlük taleplerinin haksız ve mesnetsiz olduğu beyanla ,

davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

İlk Derece Mahkemesi kararı ile;

Dosya içerisine alınan bilirkişi raporu, kayıt ve belgeler, sicil dosyaları,taraf iddia ve savunmaları birlikte değerlendirildiğinde; mahkemece aldırılan teknik bilirkişi raporuna göre, davaya konu davalı adına tescilli 2018/05855 (1 numaralı Ankraj) isimli tasarım ile davacı tarafından başvurusu yapılan 2017/04092 numaralı faydalı modelin tasarım yönünden benzer olduğu, yine davalı adına tescilli ...(11 numaralı Şok Emici ) ibareli tasarım ile davacı tarafından başvurusu yapılan 2017/04091 numaralı faydalı model tasarımının benzer olduğu yönünde görüş bildirildiği, buna göre davalıya ait 2018/05855(1) ve (11 ) numaralı tasarımların SMK.

56. Maddesi uyarınca yenilik ve ayırt edicilik niteliğe sahip olmadığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği, bu sebeple 77/1 maddesi uyarınca hükümsüzlüğüne karar vermek gerektiği, davaya konu edilen 2018/05855 (8 numaralı makaralı Şaryo) ibareli tasarım yönünden ise davacı tarafından sunulan delillerin teknik bilirkişi raporu ile davalı tasarımına benzer olmadığı bu sebeple yeni ve ayırt edici olduğu anlaşıldığından bu tasarım yönünden davanın reddine karar verilerek davanın kısmen kabulü ile.

"Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, davalı adına tescilli 2018/05855 numaralı tasarım yönünden, 2018/05855 (1 numaralı Ankraj ) ve 2018/05855 11 numaralı Şokemici isimli modellerin HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE, 2018/05855 - 8 numaralı (makaralı şaryo isimli ) tasarım yönünden: Davanın REDDİNE," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:

Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; hükümsüzlük kararının yerinde olmadığını, müvekkilinin tescilli tasarımlarının her biri özgün olup tescil edilmeye hak kazandığını, davalının tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını haiz olduğunu, huzurdaki davanın ikame edilmesinde davacının hiçbir hukuki yararı olmadığını, müvekkilinin TÜRKPATENT nezdinde tescilli tasarımlarının özgün olduğunu, davacının söz konusu ürünleri aktif bir şekilde kullanmaması ve piyasaya sunmaması sebebiyle bu davayı açmada hiçbir menfaati kalmadığını,

piyasada tekel elde etmek amacıyla kötü niyetli olarak davayı ikame ettiğini, davacının ürünleri aynı tür olmasını dahi tasarım benzerliği algıladığını, dava konusu tasarımların genel izlenim kıstası değerlendirilemeyecek derecede kısıtlı bir alanı kapsayan tasarımlar olduğunu, küçük tasarım farklılıkları üzerinde durularak bu farklılıkların korumaya değer tutulması gerektiğini, müvekkilinin tasarımı ile davacının tasarımının farklı olduğunu, söz konusu tasarımlar çok küçük boyutta ve belli teknik özellikleri haiz olarak tasarlanması gereken ürnler olduğunu, güvenliğe ilişkin olduğundan sıkı standartlarla kısıtlanmış olduklarını,

çok küçük görsel farklılıkları ve işlevsel farklılıkları esas aldığını, tasarımlar için geniş bir özgürlük alanı olmadığını, mahkemece kabul edilen kısımların haksız ve hukuka aykırı olduğunu, mahkemece kabul edilen kısımların haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacıya ait ... tescil numaralı tasarımının davaya konu edilen tasarımlardan farklı olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfını haiz olmadığını, tescilli tasarımlarının açıkça kullanıldığını, davalı şirketin iddiaları aksine tasarımlar konusundaki standartların ürünlerin işlevine ve hangi unsurların bulunması gerektiğine ilişkin olduğunu, her şirketin bu çerçevede yataya yaşam hattı alanda kendine özgü model ve tasarımlara sahip olması gerektiğini, davalı şirketin işbu durum yerine müvekkili şirketin dava dilekçelerinde belirttikleri üç modelin ayırt edilemeyecek derecede benzerini tescil ettirmiş olup yenilik ve ayırt edicilik niteliği bulunmayan bu tasarımların SMK çerçevesinde korunmamaları gerektiğini,

davalının işbu dilekçesinde her ne kadar küçük detayların incelenmesi gerektiğini beyan etmiş olsa da davalı şirketin sicilden terkini talep edilen ve huzurdaki davaya konu olan tasarımların müvekkili şirket ürünleri ile ayırt edilemeyecek derecede benzerlik gösterdiğinin aşikar olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava davalıya ait ... (1-8-11) tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Davacı vekili, tescilli tasarımlarının ve faydalı modellerinin davalı şirket tarafından taklit edilerek www.....com sitesinde izinsiz kullanıldığını, bu durumun sınai mülkiyet hakkı ihlali ve haksız rekabet oluşturduğunu beyanla davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik taşımadığı gerekçesiyle hükümsüz kılınmasını talep etmiştir.

04/10/2021 tarihli bilirkişi raporunda.

Hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (1) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04092 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekil 1'deki tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (8) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04098 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekildeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu,

bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, Hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (11) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04091 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekildeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, belirtilmiştir.

02/09/2022 tarihli ek raporda.

Hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (1) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04092 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekil 1'deki tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (8) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04098 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekildeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu,

bu sebep ile farklı olarak algılandıklar Hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (11) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04091 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekildeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcıüzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, belirtilmiştir.

SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir.

Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın , kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir.

Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözünde oluşturduğu genel izlenim ile bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımların birlikte dikkate alınması gerekir. Kıyaslanan tasarımlar arasında sadece küçük ayrıntılarda farklılık varsa tasarımların aynı olduğu kabul edilir.

Yine bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcı üzerinde oluşturduğu genel izlenim arasında genel bir farklılık varsa tasarım ayırd edici niteliğe sahip demektir. Burada, tasarım alanında, özellikle dikkat edilmesi gereker husus korumanın, görünüm, şekil, doku ve ergonomi gibi özelliklere hasredilmesidir. Tasarım hakkı ürün ve eşyaların teknik işlevini değil, dış görünümünü konu etmektedir.

Dava konusu davalı adına tescilli tasarım ile benzerlik ve yenilik yönünden karşılaştırılan tasarımların (1 numara Ankraj) elemanı, (8 numaralı " Makaralı Şaryo "), (11 numaralı Şok emici " elamanı) tasarımları olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre, hükümsüzlüğe mesnet gösterilen.

2017/04092 nolu ‘’BORU TİP CYATAY YAŞAM HATTI SİSTEMLERİ ve BİLEŞENLERİ” isimli faydalı modelin başvuru tarihinin 17/03/2017 olduğu ve hükümsülüğü talep edilen 2018/05855 nolu tasarım başvuru tarihi olan 05/10/2018 tarihinden 12 ay öncesinde başvurunun yapıldığı bu nedenle hükümsüzlük delili olarak incelemeye alınabileceği , tasarımlar karşılaştırıldığında; tasarımı oluşturan ana öğelerin biçimi ve birbirleri ile oranlarının benzer olduğu,

hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (1) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04092 başvuru numaralı faydalı modeldeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları , hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (8) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04098 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekildeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu,

bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, hükümsüzlüğü istenen 2018/05855 (11) numaralı tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 2017/04091 başvuru numaralı faydalı modelde yer alan şekildeki tasarımlar asında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları tespit edilmiş olup, tasarım, patent ve faydalı model belgesine konu hususlar hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan teknik hususlardan olduğundan uzman bilirkişi heyet raporunun denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli olduğu,

hükme esas alınması gerektiği anlaşılmış, buna göre davalıya ait 2018/05855 (1) ve (11 ) numaralı tasarımların koruma şartı olan başvuru tarihi itibariyle yenilik ve ayırt edicilik niteliğe sahip olmadığı bu nedenle hükümsüz kılınması gerektiği, buna karşılık 2018/05855 (8 numaralı makaralı Şaryo) ibareli tasarımın ise yeni ve ayırt edici olduğu tespit edildiğinden bu tasarım yönünden hükümsüzlük şartları bulunmadığından talebin reddi gerektiği , mahkemece teknik bilirkişi raporuna itibarla bu doğrultuda davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın dosya kapsamı ve hukuka uygun olduğu istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.