İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/656 K.2025/1319

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dava dışı ... Kolej Ltd.

Şti. firması ile kitap ve eğitim seti bedeli olarak ... bankasıÇanakkale Kordon Şubesineait keşidecisi oldukları 5 adet çek verildiğini, ancak 16.11.2020 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, malların teslim alınmadığını, iade faturalar kesilerek Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/757 esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açılmış olup halen derdest olduğunu, Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesini 2021/264 esasa sayılı dosyası ile ... Kolej Ltd. Şti.

Firması yetkilisi hakkında nitelikli dolandırıcılıktan dava açılmış olup derdest olduğunu, ancak bu çeklerden birisinin davalı ... Faktorink tarafından kendilerini ihtar etmelerine rağmen tahsil edildiğini, bu nedenle borçlu olmadıkları çek için müvekkillerin banka hesabından 20.000-TL olarak tahsil edildiğinden bu bedelin en yüksek mevduat faizi ile istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, çeki ... ilişkisi gereği dava dışı ... Kolejleri Bilişim Sistemleri Eğitim Matbaa Basım San. Tic. Ltd. Şti.'den ciro yoluyla temlik aldığını, davacının çekin ödenmemesi için bedelsizlik def'i ileri sürmesi hakkın kötüye kullanılması niteliği taşıdığını, yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi 2021/786 esas, 2023/76 karar sayılı, 31/01/2023 tarihli kararı ile; ''Somut olay bakımından TTK'nın 792. maddesi gereğince davalı ... ... A.Ş.'nin dava konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunda davacı tarafça yeterli ve inandırıcı delil sunulamadığı, her ne kadar davacı tarafından dava konusu çeke dayanak faturalara konu malların teslim edilip edilmediğini araştırılması gerektiği belirtilmiş ise de yukarıda yasal dayanakları açıkladığı üzere davalının yalnızca fatura ile kambiyo senedindeki tutarın uyumlu olmasına dikkat edeceği, somut olayda fatura ve çekin uyumlu olduğu anlaşıldığından davanın reddine" karar vermiştir.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın 16.11.2020 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiğini, malları teslim almadığını, iade faturaları kestiğini bildirdiğini, müvekkili firma, dava dışı 3. kişinin çeklere karşılığı olan malları teslim etmediğini Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/757 E. 2022/746 K, 13.06.2022 tarihli kararı ile ispat ettiğini, müvekkili şirketin yetkilisi davalı ... firmasına sadece sözleşme imzalandığını, imzalanan sözleşmeye istinaden çek verdiklerini çeklerin teminat için olduğunun beyan edildiğini, davalı ... ... ise malların teslim edilip edilmediğini araştırmış,

malların teslim edilmediğini öğrendiği, müvekkili şirketi telefonla aradığı ve müvekkili şirket de davalı ... ... şirketinde tanıdığı herkesi telefonla aradığını, davalı yan da, telefon görüşmelerini ikrar ettiğini, davalı yanın karşılıksız fatura düzenlendiğini bildiğini dolaylı yoldan kabul ettiğini, davacı olarak iddiaları, davalının araştırma yükümlülüğü üzerine inşa edilmediğini, davalı araştırma yükümlülüğü de ayrıca yerine getirmediğini, çeklerin karşılıksız olduğuna dair mahkeme kararı ile artık bedelsizlik vakıası sabit olduğundan, bu definin 3. kişi olarak dava ... ... firmasına karşı ileri sürülebileceğini,

bu aşamada artık ... firmasının çek karşılığı fatura alıp almadığına bakılmayacağına beyan ederek, istinaf başvurusunun kabulüne İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/786 Esas, 2023/76 Karar, 31.01.2023 tarihli kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının, dava konusu çek ile birlikte diğer çekleri dava dışı lehtar firmaya teslim ettiğini, olduğu hususunda da bir duraksama olduğunu, çekin bir ödeme vasıtası olması ve asıl olanın peşin satış olması karinesi karşısında davacı bu yasal karinenin aksini ispata yarar hiçbir delil de sunmadığını, davacının teslim almadığını, mallar için çekler vermesi ticari hayatın olağan akışına ters olduğunu, davacı defaatle çeklerin teminat olarak verildiğini öne sürmüş ise de bu iddiasını yani çeklerin teminat çeki oldukları iddiasını ispata elverişli hiçbir delil de sunmadığını,

dava konusu çekin bir teminat çeki olmadığını, ilk derece mahkemesince tüm dosya kapsamı, deliller, mevzuat ve yerleşik içtihatlar doğru bir şekilde değerlendirilerek usul ve yasaya uygun şekilde bir karar oluşturulduğundan davacı yanın haksız, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun nitelikteki istinaf talebinin reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava. İİK'nın 72. maddesine dayalı olarak davalı ... ... A.Ş tarafından 16/12/2020 tarihinde tahsil edilen çek bedeli olan 20.000-TL'nin istirdadı istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verildiği, yukarıda yazılı gerekçelerle davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dosyanın tetkikinde; her ne kadar ilk derece mahkemesi tarafından, davanın çekin istirdadı ve davacı tarafından ödenen bedelin iadesi istemine ilişkin olduğu değerlendirmesi yapılarak TTK'nın 790. ve 792. maddesine göre davalı ... şirketinin temlik aldığı çek ile ilgili banka nezdinde araştırma ve inceleme yükümlülüğünden söz edilemeyeceği, TTK'nın 792. maddesi gereğince davalı ... ...

A.Ş.'nin dava konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunda davacı tarafça yeterli ve inandırıcı delil sunulamadığı, davalının yalnızca fatura ile kambiyo senedindeki tutarın uyumlu olmasına dikkat edeceği, somut olayda fatura ve çekin uyumlu olduğu gerekçeleri ile davanın reddine karar verildiği görülmüş ise de huzurdaki davanın İİK'nın 72. maddesine dayalı olarak açılan istirdat davası olduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 818. maddesinin atfıyla çekler yönünden uygulanması gereken TTK'nın 687. maddesi; ''(1) Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.(2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır.'' şeklinde düzenlenmiş olup davalı ... şirketi olmakla uygulanması gereken 6361 sayılı Finansal Kiralama, ... ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesinin;

''... şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.'' hükmünü içerdiği anlaşılmıştır.

Kanun metninden de görüldüğü üzere, ... şirketinin, ... işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tâbi olup ... işleminin müşteri/ temlik eden (firma), ... şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafı bulunmaktadır ve ... işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Kanun'un 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Buna göre borçlu/ somut olayda davacı keşideci şirket, ... işlemini öğrendiği sırada dava dışı lehtar ... Kolejleri LTD. Şti'ye (temlik eden) karşı sahip olduğu def'ileri, alacağı ... sözleşmesine dayanarak devralmış olan davalı ... şirketine karşı da ileri sürebilecektir.

6361 sayılı Kanun'un 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında ... işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde ... şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır. Bu kapsamda davacı tarafından dava dışı çek lehtarı/ temlik eden ... Kolejleri LTD.

ŞTİ. aleyhine açılan davaya konu çekle ilgili temel ilişkiye dayalı menfi tespit istemli Bursa 2. ATM'nin 2020/757 esas 2022/746 karar sayılı dosyasının (kesinleşmediği ve istinaf aşamasında olduğu tespit edilmiş olup) neticesi / kesinleşmesi beklenmeden, dava dışı temlik eden/ lehtar şirket yetkililerinin sanık olarak yargılandığı Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/264 esas sayılı dosyası celp edilerek tetkik edilmeden eksik incelemeye dayalı olarak davanın konusu ile örtüşmeyen kanuni düzenlemelere atıfla karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

09/10/2025