İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/69 K.2025/686

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirketin ''Pvc Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası'' buluş başlığı altında buluşunu 22.02.2016 tarihinde ... tescil numarası ile faydalı model olarak tescil ettirdiği ve alanında teknik anlamda çalışmalara başladığını, buluşun konusunun, çift açılımlı menteşelerin ayarlarının yapımında kullanılan, bir silindirik gövdenin alt ve üst uçlarına uygulanmış başlıklar, bahsedilen başlıkların yan yüzeylerinde konumlanmış olan menteşeyi sıkıştırmaya yarayan dişler içeren bir ayar parçası olup,

bahsedilen başlıklar üzerinde yıldız şeklindeki montaj aparatının içerisinde oturabileceği şekilde form verilmiş ayar parçasının bahsedilen montaj aparatı vasıtasıyla sıkıştırılarak menteşe ayarının yapılmasını sağlayan montaj aparatı yuvası içerdiğini, davalı ...’nin Müvekkili adına tescilli Faydalı modelin aynısını taklit ederek ürettiğini, davalı tarafından taklit olarak üretilen ürünlerin 2018 yılında sektörel fuarda teşhir edilerek ve sözde faydalı model tescilli olduğunu beyan ederek kataloglarda yer verdiğini, müvekkili şirketin bu durumu öğrenmesinden sonra 09.11.2018 tarihinde Kadıköy ...

Noterliği ... yevmiye nolu ihtarnamenin karşı tarafa gönderildiğini, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi’nin 2019/554 D.

İş dosyası ile davalıdan alınan numune sonucunda bilirkişi tarafından hazırlanan raporda tespit mahallinde görülen ayar parçasının, ... başvuru nolu ''Pvc Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası'' başlıklı faydalı modelin koruma kapsamında olduğu saptandığını, söz konusu faydalı modelin taklit edilmesi nedeniyle müvekkili olan şirketin maddi/manevi zarar gördüğünü, açıklanan nedenlerle davalının, müvekkili şirket adına kayıtlı faydalı model belgelerinden kaynaklı haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti ile durdurulmasını, tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz,

makine gibi araçlara el konularak ürün, cihaz ve makineler üzerinde davacı adına mülkiyet tanınmasına, şimdilik 25.000,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatı talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesini özetle; müvekkili şirketin yıllardır müşterilerine imalat ve otomasyon sistemlerinde ihtiyaç duyabilecekleri her türlü mühendislik, danışmanlık, anahtar teslimi proje yönetimi, sistem tasarımı ve servis hizmetlerini tek bir kaynaktan sunduğunu, davacı modelinin yenilik vasfı içermediğini, davacının ... nolu faydalı model müracaatının, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’ndan önce yapılmış olduğundan, tescilinin araştırma raporu olmadan yapılmış olduğunu ve eski KHK hükümlerine göre verilmiş yalnızca bir belge niteliğinde olduğunu,

yeni kanun ile birlikte tüm faydalı modellerin tescil edilmeden önce araştırma sürecine girdiği ve detaylı bir incelemeden geçtikten sonra yenilik vasfını haiz ise tescil edilebildiğini, söz konusu ürünün kalıp makinesi olduğu ve Çinli firmalardan temin edilmekte olup herkes tarafından bilinen soğuk şekillendirme makinesi olduğunu, ürünü elde etmek için kullanılan kalıplar farklı olmasına karşın ... nolu dosyanın koruma kapsamında olmadığını, kalıp makinesinin de ... nolu dosya koruma kapsamında olmadığını, davacının hali hazırda ürünü kullanmakta olduğuna ilişkin herhangi bir emare ya da delilinin dosya kapsamında bulunmadığını,

Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2019/554 Değişik İş numaralı dosyasına sunulan raporun kabul edilebilir nitelikte olmadığını, müvekkilinin davaya konu ürünü üretmediğini, müvekkili şirkete ait işyerinde yapılan tespite ilişkin raporda herhangi bir üretimden bahsedilmediğini, ... nolu dosya kapsamında olan yıldız formu ve ilgili ürünün müvekkili tarafından üretilmediğini, satılmadığını ve dağıtılmadığını, müvekkilinin ... nolu başvurusunda ve tespitte alınan numunenin yapılmasının sebebinin,

ilgili ... vidasının üretimi esnasında yıldız formu verilir iken metalin şekillendirilmesi esnasında bazı kaidelere dikkat edilememekte olması ve neticesinde çabuk deformasyonlar yaşanması olduğunu, müvekkilinin yıldız form kullanılmadan üretim ortaya koyduğunu, davaya konu ürünün ise yıldız formda olmayıp tamamen yıldız harici yapıları içerdiğini, davaya konu dayanak olarak iletilen ... dosya 1. isteminde açıkça yıldız formu ifade edildiğini, müvekkilinin yıldız formu kullandığına ilişkin hiçbir delilin söz konusu olmadığını,

yıldız formunun ince olan kanalları baskı direncinin az olması sebebiyle çabuk bozulduğunu ve istenilen sıkışmayı sağlayamadığını, ayrıca parçanın birkaç defa çıkarılması halinde kullanılamaz hale geldiğini, müvekkilinin bu problemi gördüğünü ve bu açıdan değerlendirme ve gelişme yaparak ilgili formun sıkıntılarını tespit ettiğini, hem kullanım hem de üretim sırasında aksama yaşanmasını ortadan kaldıracak yenilikleri ortaya koyduğunu, müvekkilinin işbu davaya dayanak yapılan tespitte yer alan, katalog ürününü geliştirme ve test aşamasında olduğunu, bir üretime konu edilmediğini,

çalışmalarını ve denemelerini devam ettirdiğini ve piyasaya sürmediğini, davacının katalogda gördüğü ve numunesini fuarda gördüğü ürünün kendi ürününden kat ve kat iyi olduğunu algıladığını, art niyetli olarak müvekkilinin ürünü çıkarmasını ve ticaretini yapmasını engelleme gayesi ile işbu davayı ikame ettiğini, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi'nin 30/09/2022 tarihli 2021/251 E. 2022/186 K. sayılı kararı ile. Mahkemece.

"1-Davacının davasının REDDİNE," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili adına tescilli olan faydalı modele yönelik olarak tecavüz niteliğinde kabul edilecek eylem ve davranışlarda bulunulduğunu, Bakırköy 1. Fikri Sınai Haklar Mahkemesi'nde 2019/554 D.İş sayılı dosya ile tespit işlemi yaptırılmış ve bu kapsamda davalı iş yerindeki alınan örneklerde, davalının ürünlerinde kullandığı parçanın müvekkilin tescilli ve koruma altındaki faydalı modelin alanına girdiğini,

davalı tarafından müvekkilin koruma kapsamında bulunan bu hakkına tecavüz eylemi gerçekleştiğini, ihtiyati tedbir kararı ile de ortaya konulmuş ve davalı tarafından tedbire yapılan itiraz, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da yerinde görülmeyerek reddedildiğini ve ilgili kararda da davadaki haklılığın kısmen de olsa o aşamada da ortaya çıktığı kayıt altına alındığını, sırf daha sonraki aşamalarda bilirkişilerin eksik ve hatalı incelemelerine mahkemenin birebir uyması sonucunda haklı davanın haksız şekilde reddedildiğini, taleplerin reddedilmesi ve hepsi hakkında ayrı ayrı davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu,

yüksek mahkeme kararlarında da açıkça aynı eylemden dolayı birbirinden farklı taleplerle açılmış birden fazla dava olmadığı halde yanılgılı değerlendirme ile birden fazla vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu açıkça belirtildiği ve hükmün yönden de bozulması gerektiğini, beyan ederek, istinaf incelemesi yapılarak mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

davacı tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, maddi tazminata, manevi tazminata ilişkin ayrı ayrı taleplerde bulunduğunu, olup bu talepler için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını beyan ederek, davacının istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede. Dava, davalının, davacıya ait faydalı model belgesinden kaynaklı haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, durdurulması ve tazminat talebine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili şirketin "Pvc Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası" başlıklı buluşunu 22.02.2016 tarihinde 2015/09269 tescil numarası ile faydalı model olarak tescil ettirdiğini ,davalının faydalı modelin aynısını taklit ederek üretim yaptığını, taklit ürünlerin 2018 yılında sektörel fuarda teşhir edilip kataloglarda yer aldığını ve bu ürünlerin sözde tescilli olarak tanıtıldığını, tescilli buluşu taklit ederek maddi ve manevi zarar oluşturduğunu beyanla davalının müvekkili şirkete ait faydalı model haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitini , durdurulmasını,

25.000 TL maddi ve 25.000 TL manevi tazminat ödenmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacı tarafın 2015/09269 nolu faydalı model tescilinin araştırma raporuna tabi tutulmadan gerçekleştiğini, yenilik vasfına sahip olmadığını, dava konusu ürünün faydalı modelin koruma kapsamına girmediğini, müvekkilinin geliştirdiği ürünün, farklı bir yapıya sahip olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. -Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2019/554 değişik iş sayılı dosyasında tespit sonucu alınan bilirkişi raporunda;

"tespit mahallinde görülen ayar parçasının, talep eden adına tescilli ... sayılı "Pvc Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası" buluş başlıklı faydalı modelin koruma kapsamında olduğu" belirtilmiştir. -26/07/2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda; "... referanslı faydalı modelin bağımsız isteminde yer alan tüm unsurların Davalı tarafından sunulan delillerde gösterilmediği ve Bilirkişi Heyeti tarafından bağımsız istemde yer alan tüm unsurların bu delillerde gözlemlenmediği,

Teknik yönden yapılan incelemede, davalının davacıya ait ... tescil numaralı faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin bulunmadığının, dolayısıyla tazminat koşullarının oluşmadığının anlaşıldığı, mahkemece aksi kanaate varılacak olursa, taraf defterleri üzerinde mali yönden yerinde inceleme yapılabileceği " belirtilmiştir. - 20/12/2021 tarihli bilirkişi ek raporunda.

"2019/554 D.İş dosyasında görevli bilirkişinin 30.09.2021 tarihli dilekçesinden bilirkişide ürün numunesi bulunmadığı anlaşıldığından ürün örneği üzerinde bir inceleme yapılamadığı, davalının ticari defter kayıtları ile tüm ürünlerinin satışına ilişkin satış faturalarının tetkiki neticesinde, davaya konu olan ürünün (PVC Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası) satışının yapılmadığının tespit edildiği, davacı vekiline 08.11.2011 tarihli e-mail ile.

Yerinde inceleme ilgili olarak, daha önce hazır edilmesi istenilen ticari defter ve belgelerin hazır olup, olmadığı hususunda bilgi verilmesinin istendiği, ancak, bugüne kadar birkaç defa telefon ile sorulmuş olmasına rağmen, olumlu bir yanıt alınamadığından, davacı yana ait ticari defter kayıtlarına ilişkin herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılamadığı, davalının ticari defter kayıtları ile tüm ürünlerinin satışına ilişkin satış faturalarının tetkikinde;

davalının davaya cevap dilekçesi ve bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde de belirtmiş olduğu gibi, davaya konu olan ürünün (PVC Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası) satışını yapmadığı tespit edilmiş olduğundan, davacının maddi tazminat talebine ilişkin hesaplama yapılamadığı" belirtilmiştir. - 21/06/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda ; "... referanslı faydalı modelin bir bağımsız istem ve iki bağımlı isteme sahip olduğu, Faydalı Modelin tek bağımsız isteminin unsurlarının.

Teknik Alan Çift açılımlı menteşelerin (20) ayarların yapımında kullanılan, 1.a bir silindirik gövdenin (10) alt ve üst uçlarına uygulanmış başlıklar ,(11), 1.b bahsedilen başlıkların (11) yan yüzeylerinde konumlanmış olan ve menteşeyi (20) sıkıştırmaya yarayan dişler (13) içeren bir ayar parçası (1) olup, özelliği 1.c bahsedilen başlıkların (11) üzerinde, yıldız formundaki montaj aparatının içerisine oturabileceği şekilde formlandırılmış, ayar parçasının (1), bahsedilen montaj aparatı vasıtasıyla sıkıştırılarak menteşe (20) ayarının yapılmasını sağlayan montaj aparatı yuvası (12) içermesi olduğu,

Bilirkişi Heyeti kök raporda incelenen üründe 11 numara ile gösterilen başlıkların yan yüzeylerinin diş içermediğini, bu sebeple faydalı modelin bağımsız isteminde 1.b ile gösterilen unsurun üründe yer almadığının değerlendirildiğini, Bilirkişi Heyetinin 13 numara ile gösterilen başlık (11) başlık yan yüzeylerinde konumlanmış ve menteşeyi sıkıştırmaya yarayan dişlerin ürün üzerinde olmadığı kanaatinde olduğunu , 13 numara ile gösterilen diş unsuru tarifnamede belirtildiği üzere dişlerin (13), menteşe (20) üzerinde bulunan montaj deliğine (21) oturarak ayar parçasının (1); menteşeyi (20) ideal biçimde ayarlamasını sağladığı,

Bilirkişi Heyetinin kök raporda incelediği ürün üzerinde 13 numaralı diş unsurunun bulunmadığı, 09.12.19 tarihli D.

İş Bilirkişi Raporunda fotoğraflar üzerinde 13 numaralı diş unsurunun gösterilmediği, sonuç olarak değişik iş dosyasında yer alan raporda ve bilirkişi heyetinin hazırladığı kök raporda incelenen üründe ... referanslı faydalı modelin bağımsız isteminde yer alan tüm unsurların gözlemlenmediği yönünde görüş ve kanaatleri hususunda nihai takdirin mahkemeye ait olduğu" belirtilmiştir. Faydalı model belgesinden doğan korumanın kapsamı istem veya istemler ile belirlenir.

İstem veya istemler tarifname ve resimler esas alınarak yorumlanır. Faydalı modele konusunun sahibinden izinsiz kısmen veya tamamen taklit edilerek ürün haline getirilmesi tecavüz sayılmaktadır, Yorumlanan istemlerin suçlanan ürün ile karşılaştırılması gerekir. Kullanımın tecavüz oluşturduğunun söylenebilmesi için faydalı model belgesinde bulunan istemlerden en az bir tanesinin tüm unsurlarının davalı ürününü üzerinde aynen yada eşdeğerinin bulunması gerekir.

Tespiti gereken buluşun taklidinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğidir.

Dosya kapsamına göre, ... tescil numaralı, 22.02.2016 tescil tarihli, Pvc Pencere Menteşeleri İçin Ayar Parçası adlı, “Çift açılımlı menteşelerin (20) ayarlarının yapımında kullanılan, bir silindirik gövdenin (10) alt ve üst uçlarına uygulanmış başlıklar (11), bahsedilen başlıkların (11) yan yüzeylerinde konumlanmış olan ve menteşeyi (20) sıkıştırmaya yarayan dişler (13) içeren bir ayar parçası (1) olup, özelliği;

bahsedilen başlıkların (11) üzerinde, yıldız şeklindeki montaj aparatının içerisine oturabileceği şekilde formlandırılmış, ayar parçasının (1), bahsedilen montaj aparatı vasıtasıyla sıkıştırılarak menteşe (20) ayarının yapılmasını sağlayan montaj aparatı yuvası (12) içermesidir.” Tanımlı buluşun başvuru sahibinin davacı olduğu, dosyada numune ürün bulunmadığı, davalı tarafından faydalı model koruma kapsamına giren ürün varlığının kabul edilmediği, davacı tarafından delil olarak davalıya ait ürün kataloğu sunulduğu, bu katalogda çok sayıda ürün olduğu,

bilirkişi heyeti tarafından faydalı model kapsamına en yakın olan ürünün karşılaştırmaya esas alınabilecek ürün olarak belirlendiği, ayrıca değişik iş dosyasında alınan raporda incelenen davalı ürünü görsellerinin de incelemeye esas alındığı ve sonuç olarak davacıya ait faydalı modelin 1 nolu bağımsız isteminde yer alan çift açılımlı menteşelerin ayarlarının yapımında kullanılan, menteşeyi sıkıştırmaya yarayan dişler içeren ayar parçası ile davalıya ait suçlanan ürünler karşılaştırıldığında faydalı model kapsamındaki ürünün tarifnamede ayar parçası üzerinde 13 numara ile gösterilen dişlerin suçlanan ürünlerde bulunmadığı tespit edilmiş olup,

değişik iş dosyasında alınan raporda bağımsız istemde yer alan ve 13 numara ile gösterilen dişlerin gösterilip değerlendirilmediği tespit edilmiş olduğundan tespit sonucu alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğu ve hükme esas alınamayacağı, makine mühendisi patent vekilinin de yer aldığı bilirkişi heyetinin kök ve ek raporunun teknik incelemeye dayalı denetlenebilir ve gerekçeli hükme esas alınabilir nitelikte olduğu,

değişik dosyasında alınan raporda bağımsız istemin tüm unsurları dikkate alınmadığından raporlar arasında çelişki bulunduğundan da söz edilemeyeceği, bu kapsamda faydalı model belgesinde bulunan bağımsız istemin tüm unsurlarının davalı ürününü üzerinde aynen yada eşdeğerinin bulunmadığı anlaşıldığından delil tespiti dosyasında ve dosyaya sunulan ürün kataloglarındaki ürünlerin tecavüz oluşturmadığı, tecavüz iddiasını ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, sunulan deliller ile bu iddianın ispatlanamadığı,

iddianın ispatına yarar başkaca delil sunulmadığı dikkate alındığında ispatlanamayan davanın reddi kararının dosya kapsamındaki mevcut deliller ile ispat kuralları çerçevesinde isabetli olduğu , ayrıca reddedilen her bir talep ayrı dava konusu olduğundan ayrı vekalet ücreti taktir edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

30/04/2025