İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/144 K.2026/320

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davalıdan tekstil makineleri alımı amacıyla kendisine avans olarak 3.200.000-TL çek verildiğini, davalının çekin karşılığı olan malları müvekkiline teslim etmediğini, avans olarak verilen çekle ilgili müvekkili aleyhine icra takibi yapıldığını, bu nedenlerle dava konusu çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafın davaya cevap vermediği tespit edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi 2022/1023 esas, 2023/822 karar sayılı, 11/10/2023 tarihli kararı ile.

"Her ne kadar davacı taraf; dava konusu çekin avans olarak davalıya verildiğini, avans karşılığında malların teslim edilmediğini ve bu nedenlerle borçlu olmadığının tespitini talep etmiş ise de; takip konusu çekin avans olarak verildiği hususunun davacı tarafından kesin delille kanıtlanması gerektiği, davacı tarafın dayandığı delillerin kesin delil niteliğinde olmadığı, bu bağlamda davacı tarafın çekin avans olarak verildiği hususunu kanıtlayamadığı mahkememizce değerlendirilmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından tekstil makinesi alımı amacıyla verilen dava konusu çekin avans olarak verildiği hususunun kesin delillerle kanıtlanması gerektiği, davalı tarafın dava dilekçesinde belirttiği delillerinin kesin delil niteliğinde olmadığı bu nedenlerle ispatlanamayan davanın REDDİNE" karar vermiştir.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; delil dilekçesinde ve duruşmalarda ısrarla ticari defterlerin incelenmesi gerektiğinin belirtilmesine rağmen mahkemece bu hususun hiçbir şekilde dikkate alınmaksızın hukuka aykırı şekilde hüküm kurulduğunu, ticari defterlerin kesin delil teşkil edeceğini, ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerektiğini, tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabileceğini,

karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün olmadığını, tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkemenin kabul edebileceğini, müvekkilinin söz konusu çek nedeniyle ticari hayatı bitmek üzere olduğunu, adil yargılanma yapılmaması,

hukuken kesin delil niteliğinde bulunan ticari defterlerin incelenmesi taleplerinin reddedilmesinin, müvekkilinin başkaca borçlu olmadığının ispatını sağlama olanağı bulunmaması nazara alındığında haklı olduklarını belirterek istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; İİK'nın 72. maddesi kapsamında, çekin avans olarak verildiği iddiasına dayalı olarak menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından ispatlanamayan davanın reddine karar verildiği, davacı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dosyanın tetkikinde; dava konusu olan Bakırköy 8. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına dayanak 10/08/2022 keşide tarihli, .... şubesine ait 3.200.000-TL bedelli çek keşidecisinin davacı, lehtarın davalı olduğu, çekin avans olarak verildiği ve bedelsiz olduğundan bahisle menfi tespit talebinin mevcut olduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar ilk derece mahkemesi tarafından davacı iddialarının kesin delil ile ispatlanması gerektiğinden bahisle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş ise de taraflar arasında temel ilişkinin bulunduğu sabittir.

Bu kapsamda yapılması gereken; davacı tarafça delil olarak dayanılan ticari defterler üzerinde mali bilirkişi marifeti ile inceleme yapılarak rapor alınması ve bedelsizlik iddiasının mahkemece değerlendirme yapılarak neticesine göre karar verilmesinden ibarettir.

Tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemizin kararında açıklandığı şekilde inceleme yapılması için mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.