İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/358 K.2026/669

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı aleyhine davalı firma tarafından ...bank...

Şubesi'ne ait ... nolu 05/12/2018 keşide tarihli 185.000,00-TL ( 183.400,00-TL karşılıksız kalan miktar ) çekten hukuki işlemler yapıldığını, davalı tacir olup tüm alacak ve borçlarını basiretli tacir sıfatı ile ticari defter ve kayıtları ile ispatlamakla yükümlü olduğunu, davacı firma , davalı firmaya davalının ticari katır ve defterleri ile borçlu olmadığını, münhasıran ve tek delil olarak davalının ticari kayıt ve defterleri ile davacının davalıya borçlu olmadığı ispat edileceğini, davacının (...bank ...

Şubesi'ne ait ... nolu 05/12/2018 keşide tarihli 185.000,00-TL ( 183.400,00-TL karşılıksız kalan miktar ) çekten borçlu olmadığının tesbitini, davalı yan çekte lehtar olup davacının borcunun olup olmadığını bilmekle yükümlü olmasından dolayı davalının %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davaya karşı ilk itiraz olarak yetki itirazında bulunduğunu, yetkili ve görevli mahkemenin Gaziantep mahkemeleri olduğunu, davacının iddia ettiğini hususlar tamamen yersiz ve asılsız olduğunu, hukuka aykırı olduğunu,

davacı taraf borcunu ödememek ve karşılıksız çek keşide etme suçundan dolayı verilen cezadan kurtulmayı amaçlayan tamamen asılsız ve iddialara dayalı olarak iş bu davayı açtığını, davacı ayrıca her ne kadar sadece davalının ticari defterlerine dayandığını iddia etmiş ise de, davacının iddialarını kendisinin ispat etmesi gerektiğini, davacı şirketin, davalı şirkete 545.590,75-TL borcu bulunduğunu, davacı dava dilekçesinde icra inkar tazminatı talebinde bulunmuş ise de davacının gerek icra inkar tazminatı talebi gerekse tüm talepleri tamamen yersiz ve hukuka aykırı olduğunu,

davacının davasının ve taleplerinin öncelikle yetki itirazı sebebiyle yetki yönünden reddine karar verilmesini, davacının davasının ve tüm taleplerinin reddine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.Davacı vekilinin 24/06/2023 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ...bank ...

Şubesi'ne Ait ... nolu 05/12/2018 keşide tarihli 185.000,00-TL (183.400,00) TL karşılıksız kalan miktar ) çekten dolayı menfii tespit davası isteminin hukuki dayanağını imzanın davacıya ait olmadığının tespiti şeklinde ıslah ettiklerini, ıslah dilekçesi gereği davanın imza inkarı şeklinde devam edilerek davada borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini, ıslah dilekçesi taleplerinin gereği dava konusu yaptıkları ...bank ...

Şubesi'ne Ait ... nolu 05/12/2018 keşide tarihli 185.000,00-TL (183.400,00) TL karşılıksız kalan miktar ) çekten dolayı imza itirazına dayalı menfii tespit davasının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Taraflar arasında ticari satım sözleşmesinden kaynaklı açık hesap bulunduğu uyuşmazlık dışıdır. Uyuşmazlığın esasını dava konusu edilen ...bank ...

Şubesi'ne Ait ... nolu 05/12/2018 keşide tarihli 185.000,00 TL çekten kaynaklı olarak bankanın sorumluluğu dışında davalı alacaklının alacağı bulunup bulunmadığı noktasındadır. Davacı borçlu vekili delil olarak münhasıran davalının defter ve kayıtlarına dayanmış alınan bilirkişi raporunda da davalı alacaklı kayıtlarında davacının vermiş olduğu çekin bulunduğu ve ödenmediği bu hali ile davacının söz konusu çekten kaynaklı olarak davalıya borçlu olduğu görülmektedir.

Bilirkişi raporu sonrasında davacı davasını ıslah ederek imza itirazında bulunmuş ise de davacı delillerini münhasıran dava dilekçesi ile hasretmek zorunda olduğundan ve ıslahın davayı uzatmaya yönelik olduğu anlaşıldığından davacının ıslahı dikkate alınmamış olup, ispat yükü üzerinde olan davalı alacaklı defter ve belgeleri üzerinden alacağını ispat ettiği davalının da aksini ispat edemediği anlaşıldığından davanın reddi yönünde, ayrıca davacının talep ettiği kötü niyet tazminatınında reddine" karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Mahkemenin ıslah talebinin davayı uzatmaya yönelik olduğu gerekçesi ile davalarını reddettiğini, ıslah taleplerinin davayı uzatmaya yönelik kabulünün usulen yanlış olduğunu, usul yargılamasında ıslahın davayı uzatmaya matuf yapılması gibi bir uygulama bulunmadığını, usuli yasal hakkın davayı uzatmaya matuf değerlendirilmesi adil yargılanma hakkına aykırı olduğundan davanın imza itirazı davası olarak devamına karar verilmesi gerektiğini,

-Mahkemenin bilirkişi incelemesinde borçlu olarak davalı yevmiye defterinde ..., ... tarım olarak kayıt bulunduğunu, borçlu firma ile müvekkili firma farklı olup dava dışı firmanın borcundan müvekkilinin sorumlu tutulmaya çalışılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu kararın bu nedenle kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, davacının keşide ederek davalıya verdiği ...bank ... şubesine ait ... numaralı 05/12/2018 keşide tarihli 185.000,00-TL bedelli çeke dayalı menfi tespit davasıdır.Bilirkişi tarafından düzenlenen 27/02/2023 tarihli raporda özetle;

ilgili çekin e-defter kayıtlarına yansıtıldığı görüldüğünü, ayrıca, bahse konu davacı şirketin e-defter kayıtlarının incelemesi sonucu 2018 yılı sonunda 545.590,75 TL borç bakiyesinin bulunduğu görüldüğünü, 01.02.2018 tarih ve ...yevmiye fiş numarası ile ... - ...Ürünleri olarak 238.420,00-TL cari hesap bakiyesi virman edilmiş yevmiye fişinden görüldüğünü bildirmiştir.Islah, taraflardan birinin yapmış olduğu usul işleminin tamamen veya kısmen düzeltilmesine denir (HMK m.176, HUMK m.83), (Prof.Dr.Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, B.6.C.IV, İstanbul 2001, s 3965).

Islah müessesesi, dava değiştirme, başka deyişle iddia ve müdafaanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağını bertaraf eden bir imkandır. Zira bu suretle, aslında yasal itiraz ile karşılaşabilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, ıslah kurumu yardımı ile artık bu itirazı davet etmeksizin yapılabilmektedir (Saim Üstündağ: Medeni Yargılama Hukuk, C.I-II, B.5, İstanbul 1992, s534).

Islahın konusu tarafların yapmış oldukları usul işlemleri olduğu için, gerek öğreti gerekse Yargıtay uygulaması,ıslahla davanın değiştirilebileceğini ve genişletilebileceğini, aynı şekilde savunmanın genişletilebileceğini ilke olarak kabul etmektedir.Islahın amacı, yargılama sürecinde, şekil ve süreye aykırılık sebebiyle ortaya çıkabilecek maddi hak kayıplarını ortadan kaldırmaktır. Maddi hakkı sona erdiren maddi hukuk işlemleri, ıslahla düzeltilemez.

Çünkü ıslah, yargılama hukukunun şekle ve süreye bağlılığından kaynaklanan zımni hak kayıplarının telafisi için öngörülmüş bir müessesedir.Dava sebebinin veya dava konusunun değiştirilmesi tamamen ıslah hâlleridir. (Baki Kuru 4. Cilt s. 3990).Davanın kısmen ıslahında ise, dava dilekçesinden sonraki bir usûl işleminin ıslahı söz konusudur.

Gerek doktrinde gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edildiği üzere müddeabihi (dava değerini) arttırma hâlinde kısmi ıslah söz konusu olup kısmi ıslahta, tamamen ıslahın aksine ıslah tarihine kadar yapılan bütün usul işlemleri yapılmamış sayılmaz.

Kısmi ıslah yapıldığı tarihten ileriye dönük olarak hüküm ifade eder. ..'' (Yargıtay 4 HD. 2018/2375 Esas, 2020/2565 Karar) Davanın tamamen ıslahı durumunda ise, dava dilekçesinden itibaren bütün usul işlemlerinin yapılmamış sayılmasını gerektirir (HMK m. 179).

Somut olayda; dava dilekçesinde davanın konusunun borçlu olmadığı nedeniyle menfi tespit istemli açıldığı sonrasında çekteki imzanın kendisine ait olmadığını gerekçesi ile davanın 26/04/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile ıslah edildiği, mahkemece delillerin değiştirilemeyeceği koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle ıslaha hukuki değer verilmediği, davacı vekilinin dilekçesinin tam ıslah dilekçesi mahiyetinde olduğu,

ilk derece mahkemesince tam ıslah dilekçesi doğrultusunda işlem yapılarak (HMK m.176 ve devamı) delillerin buna göre toplanarak ve oluşacak sonuca göre talep sonucu hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun HMK’nın 353/1-a-4-6 maddesi gereğince duruşma yapılmadan kabulü ile sair istinaf sebepleri bu aşamada incelenmeksizin ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.