İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/657 K.2024/1118

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin gerek akademik gerekse bilimsel çalışmalar yapan kurumlar nezdinde saygın bir bilim adamı olduğunu, müvekkilinin İstanbul Üniversitesi Veterine Fakültesinde Parazitoloji Anabilim Dalında öğretim üyesi olduğunu, dava konusu Veteriner Helmintoloji isimli kitabın özel bir yazılım programıyla hazırlandığını, orijinal şekil ve çizimlerde bilimsel aidiyet yönünden şekillerin kenarlarında "..." ifadesinin yer aldığını, kitabın ders kitabı olması nedeniyle İstanbul Üniversitesi ... yayın nosu ile yayınladığını, Kitabın ISBN(International Standard Book Number)' si ...-...-...-...-... olduğunu,

kitabı yayınlayan İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünün kullandığı ISBN kaydının internet ortamında sorgulandığında herhangi kayda rastlanılmadığını, kitabın künyesindeki yayınevi ve matbaanında belirtilmediğini, bu nedenlerle 10.000TL maddi tazminatın 01/01/2013 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, 20.000TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, Tecavüzün Ref' i amacıyla kitabın usulünce yeniden basılmasına ve yayınlanmasına,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Dava konusu uyuşmazlığın idari eylemden dolayı oluşan zarardan kaynaklandığını, idare mahkemesinin alanına girdiğinden öncelikle görev yönünden davanın reddine karar verilmesini, İstanbul Üniversitesinin davacının kitabını bilimsel açıdan yeterli gördüğünü ve kendi yayınları arasına aldığını, Üniversitenin üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ISBN doğrulama sisteminin çalışması üzerinde üniversitenin bir etkisinin olmadığını, davacının taleplerinin üniversitenin mevzuatında bulunan hükümlerin hiçbirine uymadığını, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi kurulan 04/05/2017 tarihli kararı ile.

"Davacının davasının KISMEN KABUL KISMEN REDDİYLE,1-2.011,50.TL nin kitabın basım tarihi 01/01/2013 den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine,2-Davacının manevi tazminat talebinin kabulüyle 20.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine,İstanbul BAM 44. HD. 27/05/2021 tarih ve 2020/281 Esas 2021/579 Karar sayılı ilamı ile;"1-Davacı vekilinin tüm istinaf sebeplerinin, davalı vekilinin 5. maddede belirtilen istinaf isteminin KABULÜ ile,

2-İstanbul (Kapatılan) 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 04/05/2017 tarih ve 2016/13 E. 2017/66 K. sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE," şeklinde hüküm kurulmuştur.İlk Derece Mahkemesince kurulan 17/11/2022 tarihli kararı ile;

"...toplanan deliller, usul ve yasaya uygun İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesinin 27/05/2021 Tarih, 2020/281 Esas, 2021/579 Karar sayılı kaldırma ilamı ve bu minvalde alınan 27/03/2022 tarihli 3. Ek Bilirkişi raporu bir arada değerlendirildiğinde, davanın kısmen kabulü cihetine gidilerek, davalı kullanımlarına ilişkin FSEK madde 66 kapsamında tecavüzün ref'i ile davacıya ait kitabın usulünce yeniden basılması ve yayımlanmasına, 2.566,88 TL maddi tazminatın kitabın basım tarihi olan 01/01/2013'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine, 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren şleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmesi" gerekçeleri ile;"1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE; davalı kullanımlarına ilişkin FSEK madde 66 kapsamında tecavüzün ref'i ile davacıya ait kitabın usulünce yeniden basılması ve yayımlanmasına, 2-2.566,88 TL maddi tazminatın kitabın basım tarihi olan 01/01/2013'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine,3-20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren şleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Öncelikle görev yönünden yaptıkları itirazı tekrarla, kararın bu nedenle kaldırılması gerektiğini, Ayrıca huzurdaki davada maddi ve manevi tazminat koşulları oluşmadığından davanın kısmen kabule ilişkin kısmının esastan da kaldırılması gerektiğini, davacının maddi tazminat taleplerini neye dayandırdığını belgeleri ile ortaya koyamadığını, somutlaştırılamadığını ve dolayısıyla ispatlayamamış olmasına rağmen yerel mahkemece maddi tazminat talebi kısmen kabul gördüğünü, ancak bu tutara nasıl ulaşıldığının anlaşılamadığını, bu nedenlerle maddi tazminat talebinin kısmen kabulünün yerinde olmadığını,

davacının telif haklarını İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesine devrettiğini, davacı ve diğer yazarın imzasını bulunduğu telif ve tercüme temliknamesinde “Telif etmiş bulunduğum ‘...’ adlı eser üzerindeki telif hakkımı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 52. Maddesi ve İstanbul Üniversitesi Yayın Yönetmeliğinin ilgili maddeleri gereği İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ne devrettiği beyan ederim.” şeklinde beyannamesi ile telif haklarını devrettiğini,

bilirkişi raporunda her ne kadar dosyada böyle bir belgeye rastlanılmadığı ifade edilmekte ise de daha önce dosyaya sunmuş oldukları bilgi ve belgelerin tetkik edilmesi karşısında söz konusu temliknamenin dosyada mevcut olduğunun açığa çıkacağını, bu itibarla da telif bedeline yönelik maddi tazminatın kısmen kabul edilmesinin hatalı bulunulduğunu,

yine gerek öğreti gerekse uygulamada kabul edildiği üzere manevi tazminatın ödenebilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya onur ve saygınlığın rencide edilmiş bulunmasının gerekli görüldüğünü işbu dava açısından sayılan manevi tazminat koşulları oluşmadığından manevi tazminat talebinin kabulüne karar verilmesinin de yerinde olmadığını, keza bu eserin tümünün de piyasaya sürülmediğini,

Üniversiteler Yayın Yönetmeliğinin 14. maddesinde belirtildiği üzere İstanbul Üniversitesi kütüphanelerine YÖK’e, başka üniversiteler ve kütüphaneler olmak üzere 110 adet kitap ücretsiz dağıtıldığını, yine dosyada bulunan ve kitap bilgi kaydına ilişkin formda (Söz konusu formun başlığının "Kitap Bilgi Kartı" olup Dekan tarafından imzalanmıştır) esere ilişkin telif ücreti ödeneceği belirtildiğinden davacının telif ücretinin ödenmediği yönündeki hesaplama hukuka uygun olmadığını,

gerek öğreti gerekse uygulamada kabul edildiği üzere manevi tazminat ödenebilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya onur ve saygınlığın rencide edilmiş bulunması gerekmekte olduğunu, işbu dava açısından sayılan manevi tazminat koşulları oluşmadığından manevi tazminat talebinin kabulüne karar verilmesinin yerinde bir karar olmadığını,

bunun yanı sıra 2547 sayılı Yasanın 56. Maddesi gereği üniversitenin harçlardan muaf olmasına rağmen yerel mahkeme kararının hüküm kısmının 9. maddesinde üniversitenin aleyhine harç kalemlerine hükmedilmiş nedenleri ile ilk derece mahkemesince kurulan kararın kaldırılmasını lehe hüküm kurulmasını talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece verilen birinci Kararın istinaf edilmesi neticesinde Dairemizin 2020/281 Esas 2021/579 Karar sayılı ilamı ile istinaf isteminin kabulü ile dosyanın ait olduğu mahkemeye iadesine karar verildiği, Dairemizin iade kararı üzerine mahkemece bilirkişi heyetinden rapor aldırıldığı görülmüştür.27/03/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;

davaya konu eserin net basımında en fazla 450 adet öğrenciler ve piyasada talep yok iken 100 adet de profesyoneller için düşünüldüğünde 550 adet olabileceği, bu adetin öğrenci sayısına göre 450 adetini öğrenci fiyatı üzerinden kalan 100 adetinin profesyonel kullanıcı üzerinden hesaplandığında telif bedelinin 2.566,88 TL olarak hesaplanacağı, Türkiye ISBN Ajansına kaydı yapılmadığı için ISBN arama motorlarında bulunamadığı, kitabın künye kaydı da olmadığından kitabın değerinin düştüğü, düşük kalite baskı yapıldığı intibamını yarattığı, kitabın cilt, baskı ve mizanpajının düşük olduğu, sayfalarda boşluk bulunduğu,

düzensiz ve özensiz bir görüntü yaratıldığı, FSEK 81.maddesi uyarınca bandrol alınması zorunlu olduğu halde kitabın bandrol alınmadan basıldığı, akademik düzeyde basılan bir eserin belli standartlara sahip olması gerektiği halde "Veteriner Helmintoloji” kitabı bu standartlarda olmadığından kök raporlarında bu konuda “Bu nedenlerle, kitabın tekrar ve muntazam olarak basılması ve tazminat isteme hakkı davacı Prof. Dr. ... için oluşmaktadır.” şeklinde görüş belirtmişlerdir.

Mahkememizce iade kararımız doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alındığı ek rapora istinaden davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği, hükmedilen maddi tazminatın ve olayın oluş şekli tarafların kusur durumu hep birlikte değerlendirildiğinde hükmedilen manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır.Davalı istinafında, kitabın İSBN Doğrulama Sisteminde çıkmamış olmasının üzücü bir durum olmakla birlikte üniversitenin söz konusu sistemin çalışması üzerinde bir etkisi bulunmadığını ileri sürmekte ise de;

önceki iade kararımızda da belirlendiği üzere davalı tarafın belgeleri hazırlayarak İSBN başvurusu yapmamak suretiyle zararın oluşmasında kusuru bulunduğu tespit edildiğinden davalının bu istinaf sebebine itibar edilmemiştir.

Davalı istinafında görev yönünden itirazlarının tekrarladığını belirtmiş ise de daha önceki iade kararımızda da bu hususun tartışıldığı ve görevli mahkemenin Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğu belirlendiğinden davacının talebinin FSEK hükümleri doğrultusundna özel hukuk hükümlerine göre taraflar arasındaki telif hakkı devri sözleşmesine aykırı davranıldığından bahisle uğranılan zarar ve eserin yeniden basılmasına ilişkin olduğundan görevli mahkeme Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğundan davalının bu istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.