İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/998 K.2024/1472

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirketin keşidecisi olduğu ... Bankası AŞ'ne ait ... çek numaralı 23.05.2014 keşide tarihli 20.280,00 TL bedelli çekin çalındıktan sonra İstanbul 26.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/373 D.iş esas sayılı, 2014/371 D.İş karar sayılı dosyasından alınan ihtiyati haciz kararına dayalı olarak İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu, ayrıca bahse konu çekin asıl keşide tarihinin 23.05.2014 olduğunu, ancak çalındıktan sonra keşide tarihi 23.08.2014 olarak değiştirilerek bankaya ibraz edildiğini, keşide tarihinin değiştirilmiş olduğunu gösterir çekin çalınmadan önceki hali ile çalındıktan sonraki haline ilişkin fotokopilerin dosyaya sunulduğunu, sözkonusu çekin çalıntı olduğunu, çek hakkında iptal davası olduğu bilindiği halde çekin icra takibine konu edildiğini, takip alacaklısının basiretli bir tacir gibi davranmadığını beyan ederek,

öncelikle davaya konu çek sebebiyle icra dosyasına ödenen borcun alacaklı tarafa ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir karar verilmesine, yapılacak yargılama sonucunda iş bu çekten dolayı davacı şirketin borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin iptaline, icra dosyasına yatan paranın davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı iddialarını kabul etmediklerini, çekin icra takibine konulmasının başlı başına kötüniyetin varlığını göstermediğini, çek iptal davaları hasımsız davalardan olup, verilen kararların üçüncü şahısları bağlamadığını, davalı şirketin bir faktoring firması olduğunu, faktoring işlemleri neticesinde çeki devraldığını, davacının keşide etmiş olduğu 20.280,00 TL bedelli çek faktoring işlemi kapsamında davalı tarafça önce ciranta olarak bulunan ...

İnş Ltd ŞTi ile faktoring sözleşmesi yapılarak devir alındığını, faktoring sözleşmesi ile birlikte çekleri kendisinden önceki ciranta olarak bulunan ... ile ... -...

İnşaat arasındaki ticari ilişkiyi gösterir çekin alımına sebeb olan fatura ile birlikte devralındığını, çek bedelinin müşterisi ...'e ödendiğini, buna ilişkin fatura ve belgeleri dosyaya sunduklarını, faktoring şirketi olan davalı tarafın faktoring sözleşmesine bağlı olarak tüm yasal koşullar altında çekin devralındığını, davalı şirketin yasanın üzerine yüklediği tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiğini,

davaya konu çeki hukuka uygun olarak faktoring sözleşmesi ile çekin alımına sebep olan ve aralarındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile birlikte devir alan iyi niyetli meşru hamil konumundaki üçüncü şahıs olduğunu beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince; ''...davacının davaya konu olan 23/05/2014 keşide tarihli ... Bankası Trabzon şubesine ait, ... çek nolu, 20.280,00 TL bedelli çekte keşideci olarak bulunduğu, davacı tarafça sözkonusu çekteki keşideci imzasının inkar edilmediği gibi, tam tersine çekin kendileri tarafından imzaya edilerek dava dışı ...

Şirketine verildiğinin belirtildiği, yine davacı tarafça çek bedelinin ödendiğine yönelik her hangi bir iddianın da bulunmadığı, davalı ...

AŞ'nin Faktoring işlemlerinin kanun ve yönetmeliklerine uygun olduğu, yine çekin iktisabında davalının kusurlu ve kötü niyetli olduğunun da davacı tarafça ispatlanamadığı, imzalarının istiklali prensibi gereği keşideci olan davacının çek bedelinden dolayı sorumlu olduğu, bu sorumluluğun ancak çek hamiline yada çek iptal kararı alan şirkete ödeme yaptığına ilişkin bir beyan ve belgenin de sunulmadığı, bu bağlamda davacının çek bedelinden sorumlu olduğu,

her ne kadar davacı tarafça çekin üzerindeki tarih üzerinde oynama yapıldığı ve evrakın kambiyo vasfı niteliğini kaybettiği yönünde iddia ileri sürmüş ise de, bunun tek başına çek keşidecisi olan davacının sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. '' şeklinde gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.İlk derece mahkemesince verilen karar, davacı yanca istinaf edilmiştir.

DAİREMİZİN ÖNCEKİ KARARI Dairemizin 2020/1417 esas, 2022/1550 karar sayılı kararı ile; davacı keşidecinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 732. maddesi kapsamında sebepsiz zenginleşmediğini ispatı gerektiği, Mahkemece belirtilen husus üzerinde durulmadan karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçeleriyle HMK'nın 353/1-a.6 maddesine göre kararın kaldırılarak Mahkemesine iadesine karar verilmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu olan 23.05.2014 keşide tarihli 20.280,00-TL bedelli çekin müvekkil şirket tarafından ... Ticaret A.Ş. lehine keşide edildiğini, çekin çalınması sonrasında ... Ticaret A.Ş.nin müvekkili şirketten olan alacağını işbu çek ile tahsil edemediğinden müvekkilinden olan alacağının ayrıca ödenmesini talep ettiğini, bu talep üzerine müvekkili şirketin de 20.280,00-TL borcuna karşılık, ...

Ticaret A.Ş.'ye 24.07.2014 tarihinde 14.000,00-TL havale ettiğini, 28.07.2014 tarihinde de tediye fişi karşılığında 6.280,00-TL nakit olarak ödediğini, ödemeye ilişkin banka dekontu ve tediye fişinin 30.11.2022 tarihli dilekçe ekinde dosyaya sunulduğunu, müvekkili şirketin çek bedelini hem ...'a hem de icra dosyasına iki kez ödemek zorunda kaldığını, iki kez ödeme nedeniyle müvekkilinin mal varlığında ekstra olarak bir azalma olduğunu, şirketin bu nedenle zarara uğradığını, Çekin keşide tarihinin değiştirildiğini, kambiyo vasfını yitirdiğini, Çek bedelinin haciz tehdidi altında ödenmiş olması nedeniyle istirdat koşullarının oluştuğunu,

Çekin, müvekkili şirketin Trabzon'daki iş yerinden çalındığını, müvekkili tarafından Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/318 Esas sayılı dosyası ile iptal davası açıldığını ve Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2014/7365 Hazırlık dosyası ile de şikayette bulunulduğunu, ancak deliller arasında gösterilmesine rağmen belirtmiş bu dosyaların getirtilmediğini, eksik inceleme yapılmdığını, işbu dosyalar incelenmeden karar verilmesinin ve davalı ... firmasının kötüniyetli olmadığı yönünde değerlendirme yapılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Davalı tarafın kötü niyetli hareket ederek,

çekin güvenilirliği hakkında hiçbir araştırma yapmadan çeki en hızlı şekilde tahsil etmek için harekete geçtiğini, davalı şirketin, yaptığı işin özelliği gereği daha dikkatli ve özenli davranmak mecburiyetinde olduğunu, ancak, gerekli özeni göstermediğini, ağır kusurlu davranarak müvekkili şirketi zarara uğratma niyetiyle hareket ettiğini, çekin çalıntı olduğunu basit bir araştırma ile anlayabilecek durumda olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, icra takibine konu edilen çek sebebiyle keşideci davacının, hamil davalıya borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası iken, çek bedelinin ödendiği iddiasıyla bedelin ödenmesine yönelik istirdat davasına dönüşen davadır. Davacı; ...

Bankası AŞ'ne ait ... çek numaralı 23.05.2014 keşide tarihli 20.280,00 TL bedelli çekin keşide edilerek dava dışı lehdar ...

İnşaat şirketine verildiğini, daha sonra çekin çalındığını, keşide tarihinde bulunan 5 rakamının 8 rakamına dönüştürülerek tahrifat yapıldığını, davalının çeki iktisabında ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğunu iddia etmiş, davalı ... şirketi; çeki faktoring sözleşmesi kapsamında, tevsik edici fatura ile birlikte devir alan iyi niyetli meşru hamil olduğunu savunmuş, Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş, bu karar yukarıda açıklanan sebeplerle davacı tarafından istinaf edilmiştir.

Dairemizin önceki kararında da vurgulandığı üzere, dava konusu çekin 23.05.2014 olan keşide tarihindeki ''5'' rakamının ''8'' olarak değiştirildiği denetime elverişli adli tıp raporu ile sabit olup, bu değişikliğin ayrıca onanmadığı, 6100 sayılı HMK'nun 207.maddesine göre, değişikliğin dikkate alınmaması gerektiği, dolayısıyla keşide tarihinin 23.05.2014 olarak kabulü gerektiği, bu kabule göre, çekin 25.08.2014 tarihinde yani ibraz süresi geçtikten sonra ibraz edilmiş olması dikkate alındığında, kambiyo vasfını yitirmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Hale göre, davacı keşidecinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 732. maddesi kapsamında sebepsiz zenginleşmediğini ispatı gereklidir.Davacı çek bedelinin hem çeki keşide ettiği ... firmasına hem de icra dosyasına olmak üzere iki defa ödemek zorunda kaldığını, ödemelerin belgeler ile sabit olduğunu ileri sürmüş olup, davacının bu iddiası dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerle sabittir.

Mevcut delillere göre keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini ispatladığı anlaşıldığından Mahkemece her ne kadar davanın reddine karar verilmiş ise de, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Açıklanan sebeplerle, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, davanın kabulüne dair yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.