İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2025/201 K.2025/466

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

İhtiyati haciz isteyen vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerin ibrazında karşılığının olmadığını gördüklerini, alacaklarının hiçbir teminata bağlı bulunmadığını, borcun kendisinin de vadesi geldiği halde ödenmemiş olduğunu, borçlular hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nden ...

Esas dosyasından icra takibine girişildiğinden icra takibinden haberdar oldukları takdirde borçluların mallarını kaçırmalarından endişe ettiklerini, tahsilde tekerrür olmamak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 750.000,00 TL'lik muaccel alacağını teminen mahkemeden borçluların menkul ve gayrimenkul mallarıyla 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince 16/09/2024 tarih 2024/1724 D.İş 2024/1726 Karar sayılı kararı ile.

"Yukarıda hüviyeti yazılı alacaklının borçlulardan alacağı olan (750.000,00-TL)'nin tahsilinin ifasını temin bakımından, vaki isteği İ.İ.K.'nun 257.maddesi 1.fıkrasına uygun bulunduğundan borçlunun/borçluların ve üçüncü şahısların muhtemel zarar ve ziyanlarına karşı %15 oranında (112.500,00-TL) teminat yatırılması suretiyle tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, borçlunun/borçluların taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının İcra İflas Kanunu'nda gösterilen muayyen tahditler dairesinde İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ve bu dosyadan ihtiyaten haczine" karar verilmiştir.İhtiyati hacze itiraz eden vekili itiraz dilekçesi ile.

Çek üzerinde bulunan imzanın müvekkiline ait olmadığını, mahkememizin yetkisiz olduğunu, borçlu müvekkilin adresinin Fethiye/Muğla olduğunu, Fethiye/Muğla Mahkemelerinin yetkili olduğunu, çekin keşide yerinin Fethiye olduğunu, ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemenin Fethiye/Muğla Mahkemeleri olduğunu, imzaya itiraz davası açıldığını, mahkememize yatırılan teminata tedbir konulmasını talep ettiklerini, bu nedenle mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince 11/11/2024 tarih 2024/1724 D.İş, 2024/1726 Karar sayılı ek kararı ile; "Somut olayda, ihtiyati hacze konu çekin Keşide yerinin Fethiye/Muğla olduğu, ödeme yerinin Fethiye/Muğla olduğu, aynı zamanda borçluların ikametgahlarının da Fethiye/Muğla ve Çankaya/Ankara olduğu, mahkememizin yetkisiz olduğu anlaşıldığından, itiraz edenin yetki itirazının kabulü ile mahkememizin 16/09/2024 tarih ve 2024/1724 D. İş Esas, 2024/1726 D. İş Kararının itiraz eden yönünden kaldırılmasına karar verilerek mahkememizce aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle İtiraz edenin yetki itirazının KABULÜ ile; İtiraz eden ... yönünden Mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle KALDIRILMASINA, Karar verilmiştir.

İSTİNAF

İhtiyati haciz talep eden ...

Faktoring A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin ihtiyati haciz kararı verme konusunda yetkisiz olduğuna ilişkin kararın yerinde olmadığını, ihtiyati haczin icra takibine konu çek nedeniyle verildiğini, bir kambiyo senedi olan çekin çek borçlularından herhangi birisinin yerleşim yerinde de takibe konabileceğini ancak burada da kesin yetki değil seçimlik yetkinin söz konusu olduğunu, dava konusu takibe dayanak çekin ibraz tarihinde karşılığı olmadığı görülerek muhatap banka adına vekaleten ...

A.Ş. Çek Senet Merkezince arkasına karşılıksız kaşesi vurulduğunu, dolayısıyla sözleşmenin ifa edileceği, muhatap bankanın aslında ...

A.Ş.'nin çek senet merkezi olduğundan ve söz konusu kurumun İstanbul'da olması sebebiyle çekin İstanbul İcra Müdürlüklerinde takibe konmasında bir hukuka aykırılık bulunmadığını, icra dosyasına konu kambiyo senedinin teslim alınmasına sebep faktoring sözleşmesinin yetki sözleşmesi hükümleri uyarınca da İstanbul Çağlayan İcra Müdürlükleri ve mahkemelerinin yetkili olduğunu, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İhtiyati haciz ve ihtiyati hacze itiraz 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 257. vd maddelerinde düzenlenmiştir. İhtiyati hacizde hangi mahkemenin yetkili olduğunun İcra ve İflâs Kanunu'nun 258.’nci maddesi yollamasıyla aynı Kanun’un 50.’nci maddesi uyarınca belirlenmesi gerekir. Anılan maddenin birinci fıkrası "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümleri (HUMK.'nun 9-27) kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir." hükmünü haiz bulunduğundan, bu hususta Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye ilişkin kurallarının göz önünde bulundurulması gerekir. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar için TBK’nun 89/I ve HMK’nın 10. maddelerinin uygulama yeri bulunmamaktadır.

Çeke dayalı alacaklarda yetki, borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri gösterilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer, ciranta aleyhine ihtiyati haciz talep ediliyorsa, cirantanın yerleşim yeri mahkemesi ihtiyati haciz kararı verebilir.

Dairemizin değişen görüşüne göre, ödeme vasıtası olan ve aranacak borçlardan olan çekin ibrazından sonra çek niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez, kısacası ibraz sonucunda çek borcu götürülecek borca dönüşmez. Bu nedenle çek hamili alacaklının ikametgahı yer mahkemesi yetkili olmaz. Çeke dayalı alacaklarda çek ibraz edilse ve karşılıksız kalsa dahi zamanaşımına uğrayana kadar çekin sağladığı üstün hakları muhafaza etmektedir.

Yani ibrazı halinde dahi aranılacak alacak vasfını kaybetmez. Aksi takdirde TTK'nun çeke sağladığı hakların uygulanması mümkün olmaz. Bu nedenle; alacaklının ikametgahı Mahkemelerinin yetkili olduğu iddiası doğru değildir. Bu nedenle bu yöndeki istinaf isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Somut olayda, ihtiyati hacze konu çekin Keşide yerinin Fethiye olduğu, aynı zamanda borçluların ikametgahlarının da Fethiye/Muğla ve Çankaya/Ankara olduğu, Factoring sözleşmesinde ...'ın taraf olmadığı yetki şartının bu kişiyi bağlamayacağından dolayı mahkemenin yetkisiz olduğu anlaşıldığından, itiraz edenin yetki itirazının kabulüne dair verilen karar dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

13/03/2025