İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2025/971 K.2025/1288

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Finansal Kurumlar Birliği nezdinde 07/10/2016 tarihli 1620065153 tescil numarası ile tescil edilmiş olan ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi uyarınca...İnşaat Gayrimenkul Sanayi ve Ticaret A.Ş.‘nin borcu hasebiyle müvekkilinin haciz tehdidi altında tüm borcun tamamını ...

Kiralama A.Ş.'ye ödemek zorunda bırakıldığını, finansal kiralama sözleşmesinin asıl tarafı olan davalı...İnşaat Gayrimenkul Sanayi ve Ticaret A.Ş., bir kurgu ile asıl niyetleri müvekkiline zarar vermek amacıyla kurulan bir firma olduğunu, bu nedenle de müvekkiline davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkili finansal kiralamaya konu mallarla alakalı yeterli bilgiye sahip olmadığından dolayı onun tecrübesizliğinden/bilgisizliğinden faydalanılarak haciz tehdidi ile asıl borçlu firmanın borcunun ödettirilmiş olduğunu,

beklenen menfaati sağlamayacak nitelikteki malların kiralamaya konu edilmesi gerek asıl borçlu firmanın da sorumluluğunu doğurur nitelikte olduğunu, müvekkilinin iradesi sakatlanarak ve müvekkilinin bilgisizliğinden/zor durumundan faydalanılarak borcun ödenmesi, "gabin" hükümleri doğrultusunda geçersiz olması nedeniyle müvekkiline iadesi gerektiğini, müvekkilinin ...

Kiralama A.Ş.'ye kefil sıfatıyla ödemiş olduğu meblağın yasal faizi ile birlikte davalıdan rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ödeme evraklarının UYAP sistemine kaydedilmesi sırasıyla 04/12/2019-27/10/2021 -09/11/2018-11/04/2018 tarihlerinde yapılmış olduğunu davacı davasını ve iade istemini sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayandırmış olduğunu, sebepsiz zenginleşmeye dayalı talep hakları TBK md.82 gereği iki yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, ödeme tarihlerinden de anlaşıldığını, alacağı kabul anlamına gelmemek kaydıyla varlığı iddia edilen talepler zamanaşımına uğramış olduğunu ve bu defiyi ileri sürmeleriyle birlikte davanın reddi gerektiğini, davacı,

finansal kiralama sözleşmesindeki borcun doğumu esnasında müvekkili ...'nın paylarının %50'sine sahip olduğunu, davacı Güngör ..., borcun doğumu esnasında davalı şirketin kurucusu ve ortağı olmakla şirketin borçlarından sorumlu olduğunu, ödemeleri kefil sıfatıyla değil ortak sıfatıyla yaptığı anlaşıldığını, davacı ödemeleri yaptığı esnada leasing sözleşmesinin alacaklısı henüz kefil sıfatıyla davacıya başvurmamış olduğunu, kefalet sözleşmesinde kaynaklanan borcu da doğmadığını, borcu muaccel olan haciz tehdidi altında olan iddiasına göre yalnızca davalı ...

A.Ş' olduğunu, davacı taraf büyük ortağı olduğu şirket için ödeme yapmış olduğunu, daha sonra gerek şirket hisselerini devrederken gerekse bugüne kadar bu ödemelerle ilgili herhangi bir talepte bulunmamış hisselerini kayıtsız şartsız devrettiğini, işbu durum ticaret sicil gazetesinden de anlaşılacağını, belirli bir mutabakat sonucu hisselerini devreden davacının ödemelerle ilgili herhangi bir talebi ve ihtirazi kaydı olmazken hisselerini devrettikten çok sonra alacak talebinde bulunması iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu, Kadıköy 16. Noterliğinin ... yevmiye numaralı 3 Kasım 2021 tarihli ihtarıyla dava dışı ...

Kiralama A.Ş'den alacaklarını temlik almak için başvuruda bulunsa da bu girişimin neticesi anlaşılamadığını, işbu davanın öncelikle zamanaşımı ve sair beyan ve açıklamalarının dikkate alınarak reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi 2024/1010 esas, 2025/465 karar sayılı, 29/04/2025 tarihli kararı ile. "Açılan dava gerçek kişi davacının finansal kiralama sözleşmesi kapsamında kefil sıfatıyla yaptığı ödeme nedeniyle davalı şirketin sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla rucuen alacak davasıdır.

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Esnaf ve Sanatkarlar Odası kayıtlarına göre gerçek kişi Davacının tacir sıfatı ve gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığı, Davanın iradesi sakatlanan Davacı yönünden sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırıldığı dikkate alındığında rücuen alacak isteminin ticari davaya vücut vermediği, netice itibariyle açılan davada davaya Asliye Hukuk Mahkemeleri tarafından bakılması gerektiği anlaşılmakla.

Dava dilekçesinin görev şartı yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE, Görevli mahkemenin BAKIRKÖY ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNA, 2-Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli BAKIRKÖY ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ gönderilmesine" karar vermiştir.

İSTİNAF

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine ikame edilen davanın finansal kiralama kapsamında açıldığını, müvekkilinin ticaret sicile kayıtlı şirket olduğunu, davacı Güngör ..., müvekkili anonim şirketi'in kurucu ortakları arasında olduğu ve bir çok ticari şirketin sahibi ve ortağı durumunda bulunduğu ilk derece mahkemesi tarafından gerekçeli kararda ifade edilen hususlar markeme tarafından yeterince araştırılmadığı ve ticaret siciline yahut odaya kayıtlı olmadığı ve bu bakımından esnaf sayılmamak TTK bakımından tacirliği tespit bakımından tacirlik sıfatının tespitinde önemli olmayıp ilk derece mahkemesinde eksik inceleme

ile hüküm tesis edildiğini beyan ederek, istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararının ortadan kaldırılmasına ve dosyanın yargılama yapılmak üzere Asliye Ticaret Mahkemesine geri gönderilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafından yapılan söz konusu başvurunun süreci uzatmaya yönelik yapıldığını ve somut bir istinaf sebebi ileri sürülmediğini ileri sürerek gerekli incelemenin yapılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan müteselsil kefalete dayalı rücuen alacak istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi olan Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından davanın ticari dava olmadığı gerekçesi ile dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği, davalı vekilinin görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesi ile istinaf kanun yoluna başvurduğu görülmüştür. Dosyanın tetkikinde.

07/10/2016 tarihli, ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin kiracısının davalı...İnşaat Gayrimenkul Sanayi ve Ticaret A.Ş. olduğu, davacının müteselsil kefil sıfatı ile imzasının bulunduğu, işbu sözleşmeden kaynaklanan borcu davacının haciz tehdidi altında kiralayan dava dışı ... Kiralama A.Ş.'ye ödemek zorunda bırakıldığı iddiasına dayalı olarak rücuen alacak isteminde bulunduğu görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesi uyarınca, ticari davalara bakma görevi, asliye ticaret mahkemesine aittir. Nitekim ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılmaktadır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinin ilk cümlesinde tarif edilmiş olup her iki tarafında "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır.

Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, yasa gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. TTK'nın 4/1-a ilâ f bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

Uyuşmazlık ticari nitelikteki Finansal Kiralama Sözleşmesinden kaynaklanan müteselsil kefalete dayalı ödemeden doğmuş olup Finansal Kiralama Kanunu'nun 3. maddesinde finansal kiralama sözleşmesi yapabilecek şirketler sayılmıştır. Bunlar; finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankalarıdır.

TTK’nın 4. maddesinin 1. fıkrasının f bendinde ise finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları mutlak ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Bu nedenle TTK'nın 5. maddesi uyarınca bu tür davaların asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. HMK'nın 114/1-c ve 115 maddeleri gereğince görev hususu, kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olup davanın her aşamasında resen nazara alınması gereklidir.

Anılı kanuni düzenleme ve açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davanın ticari nitelikteki finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan müteselsil kefalete dayalı rücuen alacak davası olmakla TTK'nın 7. maddesindeki teselsül karinesi ışığında mutlak ticari dava niteliğinde olduğu, bu nedenle Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesinin gerektiği anlaşılmakla; ilk derece mahkemesi tarafından görevsizlik nedeni ile davanın usulden reddine ilişkin kararı usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.

Tüm bu gerekçeler ışığında. HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, esasa ilişkin inceleme yapılması için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

09/10/2025