İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2025/997 K.2025/1342

Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/712 Esas

DAVA

Menfi Tespit Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/858 Esas

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/10/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı ... ve Gümrükleme Nak. Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti.

Vekili esas ve birleşen dava dilekçelerinde özetle; şirketin muhasebe işlemleri için muhasebe müdürü davalı ...'ye 12/03/2015 tarihinde vekaletname verildiğini, ancak vekilin bazı hatalı işlemlere yöneldiğinin tespit edilmesi üzerine 14/10/2015 tarihinde azledildiğini, söz konusu azil namenin 15/10/2015 tarihinde bizzat kendi imzasına tebliğ edildiğini, azledilme durumunun Türkiye genelinde yayın yapan ulusal gazetelerde ilan edilerek üçüncü kişilerin bilgisine sunulduğunu, azledilen vekilin müvekkilinden habersiz olarak şirket adına ...

Bank İkitelli Şube Müdürlüğünden, ...

Bankası Beylikdüzü Şube Müdürlüğünden ve Anadolu Bankası Hadımköy Şube Müdürlüğünden çek karnesi aldığını ve bu karnelere ait çekleri imzalayarak irtibat içinde bulunduğu kişiler eliyle piyasaya arz ettiğinin öğrenildiğini, azledilen vekil hakkında sahtecilik eyleminden dolayı suç duyurusunda bulunduğunu, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 20I5/39744 soruşturma sayılı dosyası ile takibat başlatıldığını, soruşturma dosyasındaki ifadeler incelendiğinde suç nitelikli eylemler ile müvekkiline ne denli zarar verildiğinin anlaşılacağını, 09/03/2016 keşide tarihli ...

Bank İkitelli Şubesine ait ... numaralı çekin 16.500.-TL bedelle doldurulup bankaya ibraz edilmesi üzerine menfi tespit talebiyle dava açmak gerektiğini, takibe konu çekin müvekkil şirket yetkilisinin imzasını içermediğini, çekteki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını, sahtecilik iddiasının mutlak def'ilerden olduğunu ve herkese karşı ileri sürülebileceğini, yetkisiz kişi ile yapılan işlemin müvekkilini sorumluluk altına sokmayacağını, davalı lehtarın iyi niyet savunmasında bulunamayacağını, HMK m. 208/4 gereğince sahte imzanın sahibi ...'nün de davalı olarak gösterildiğini,

HMK m. 209 gereğince teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, çekin ciro silsilesi bilinmediğinden diğer cirantalara karşı davalı sıfatı ile dava açma hakları veya dahili davalı olarak davaya dahil etme haklarını saklı tuttuklarını beyanla , davalı ... Mak. San. Tic.Ltd.Şti.’nin lehtar ve ... Çelik Eşya Teks. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin hamil göründüğü ...

Bank İkitelli Şubesinin 09/03/2016 keşide tarihli, ... nolu ve 16.500.-TL bedelli çekten dolayı davalılara borçlu olmadıklarının tespitine ve davaya konu çekin müvekkiline teslimine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle.

Davacının kötü niyetli olduğunu, davacının asıl niyetinin şirket muhasebecisi olan diğer davalılardan ... tarafından piyasaya sürülen çeklerin ödenmesinin engellenmesi yönünde olduğunu, ...'nün yaklaşık 10 yıldır davacı şirkette çalışmakta olduğunu ve muhasebe işlemleri için belirtilen tarihten önce de imzaya yetkili çalışan olduğunu, davacının sahtecilik iddiasının da yerinde olmadığını, yürütülen soruşturmayı bu davaya esas göstermesinin hukuken uygulanabilir olmadığını, kaldı ki söz konusu soruşturmanın halen devam etmekte olduğunu ve şikayet edilenler hakkında herhangi bir ceza davasının açılmadığını, çekteki imzanın sahte olmadığını,

davalılardan ...'ye ait olduğunu, ... tarafından piyasaya bugüne kadar şirket adına bir çok çek sürülmesinin ve bunun davacı tarafından bilinmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyanla, müvekkili aleyhine açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğine rağmen davaya cevap vermemiş, ancak katıldığı duruşmada davanın reddini talep etmiştir. Birleşen dosya davalı ... Çelik Eşya Teks. İnş.

Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti. dava dilekçesine verdiği cevapta özetle; dava konusu çekin yetkili kişi tarafından imzalandığını, müvekkili şirketin alacaklı olduğu davalı ...'dan çeki ciro yoluyla aldıklarını, dava konusu çekin ileri tarihli bir çek olduğunu, 10/08/2015 tarihli tahsilat makbuzunu delil olarak sunduklarını, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 20I5/39744 soruşturma sayılı dosyasındaki davacı Şirket yetkilisi ...’nun beyanında ...’yü 2007 yılından beri her yıl yıl yenilenmek üzere vekaletname verdiğini ifade ettiğini, ifadelerden davacı şirketin dava konusu çeklerin azilden önce verildiğini bildiğini,

aynı soruşturma dosyasındaki ...’nün ifadesinde çekleri ileri tarihli olarak düzenlediğini kabul ettiğini, iyi niyetli 3. kişi olduklarını, çeklerdeki mücerretlik ilkesi gereği davacının şahsi defilerini kendilerine karşı ileri süremeyeceğini beyanla, davanın reddini ve davacının %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir. Birleşen dosya davalısı ... Mak. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından verilen cevapta.

Dava dilekçesinde bahsi geçen çekle müvekkil şirketin herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, şirket kayıtlarında böyle bir çek bulunmadığından ve davacı şirketle uzun yıllardır nakit olarak çalıştıklarından, davaya konu çekin şirketlerince ciro edilmesinin imkansız olduğu, çekteki imza ve ciroya itiraz ettiklerini kendileri tarafından tedavüle sürülmediğini beyan etmiştir.Mahkemenin 19/02/2021 tarihli, 2016/544 esas, 2021/210 karar sayılı kararı ile esas ve birleşen dosyalarda davanın kabulüne karar verildiği, davalı ... vekilinin istinaf başvurusu üzerine,

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 23/05/2024 tarih, 2021/1394 esas, 2024/1002 karar sayılı kararı ile lehtar ciranta ... Ltd. Şti. Ve ... Mutfak Ltd. Şti. Cirolarının bulunduğu ancak bu şirket defterlerinin incelenmediği, çekin kayıtlı olup olmadığının, kayıt tarihi ve ... Ltd. Şti.

Kayıtlarına alınma tarihinin tespitinin gerekli olduğundan bahisle eksik inceleme sonucu karar verildiği anlaşılarak mahkemenin kararının kaldırılmasına karar verildiği ve dosyanın yukarıdaki esasa kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; "dosyanın safahatı yukarıda detaylı olarak açıklanmakla mahkememizce daha önce verilen kararın kaldırılmasına dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 23/05/2024 tarih, 2021/1394 esas, 2024/1002 karar sayılı ilamı doğrultusunda, dava konusu çeklerin davalı ...' nün çek düzenleme yetkisi dahilinde ve ileri tarihli düzenlenip düzenlenmediğine dair uyuşmazlıkların tespiti bakımından mahkememizce 03/12/2024 tarihli ilk celse ile tarafların ve dava dışı ...

Mutfak...Ltd.Şti' nin ticari defterlerinin incelenmesi yönünde ara karar kurularak hazır olanların yüzüne hazır olmayanların adresine tebliğ edilmiş olup, belirlenen gün ve saatte ticari defter ve belgeler bilirkişi incelemesine ibraz edilmediği tutanak altına alınmıştır.

İstinaf ilamı doğrultusunda kurulan mahkeme ara kararı gereğinin taraflarca yerine getirilmediği görülmekle her ne kadar ispat yükü üzerinde bulunan davacının vekili tarafından 18/03/2025 tarihli celsede ticari defterlerinin Büyükçekmece 1. Asliye Ceza Mahkemesi dosyasında bulunduğu ve bu doğrultuda yeniden inceleme gün verilmesi talep edilmiş ise de, mahkememizce kurulan ara kararın ihtarlı olarak davacı vekiline usulüne uygun tebliğ edildiği mahkeme kararının uygulanmasına yönelik gerekli dikkat ve özeni gösterme yükünün davacı üzerinde bulunduğu,

belirlenen inceleme gününden önce meydana gelen ve mazeret sayılabilecek bir durumun, inceleme gününden önce derhal mahkememize bildirilmesi halinde gerekli incelemenin yapılabileceği ve ara kararın diğer muhatabının belirlenen gün doğrultusunda yapacağı hazırlık aşamalarına karşı aksi bir durumun yaşanmasının önüne geçilebileceği sonuç ve kanaati ile verilen kesin süre içinde ara kararın yerine getirilemeyeceğine dair usulüne uygun mazeret sunulmadığı ve kesin süreye riayet edilmediğinden yeniden süre verilmesi talebi yerinde görülmediğinden,

Asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme müvekkilinin ticari defterleri sunamadığını belirterek hatalı hukuki değerlendirme ile davanın reddine karar verdiğini, mahkemeye ticari defterlerin Büyükçekmece 1. Asliye Ceza Mahkemesi dosyasında bulunduğu ve bu doğrultuda yeniden inceleme gün verilmesi talep edildiğini ancak mahkeme bu talebi reddederek davanın REDDİNE karar verdiğini, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 2021/1394 E ve 2024/1002 K sayılı ilamında ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılması gerekçesini "sadece taraflar arasında cari hesap ilişkisinin bulunmadığının, beyan edilmekle yetinildiğini,

oysa çekteki ciro silsilesine göre keşideciden sonra lehtar ciranta ... Ltd Şti, ... Mutfak Lti Şti. cirolarının bulunduğu, bu şirketlerin defterlerinin incelenmediği, çekin kayıtlı olup olmadığı, kayıt tarihi ve ...

Ltd Şti. kayıtlarına alınma tarihinin tespitinin gerekli olduğu, eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır." şeklinde karar verdiğini, istinaf incelemesi sonrası mahkeme kararı yerine getirmeden aksi yönde işlem yaptığını, ticari defterlerini sunmaktan imtina eden taraf müvekkili değil aksine davalı taraf olduğunu, dava dosyasında mevcut deliller değerlendirildiğinde davalarında haklılıklarının ortaya çıkacağını, ileri tarihli çek savunmasının, İİK madde 169/a hükmünde zikredilen, resmi evrak ya da borçlu imzasını içeren belge ile ispatı zorunlu olduğunu,

davalı ile üçüncü kişi davalı arasında düzenlenen kayıtların (özellikle de borçlunun imzası bulunmayan ve tek taraflı düzenlenen belgelerin) İİK madde 169/a kapsamında delil niteliğinin bulunmadığına dair Yargıtay kararları olduğunu, dava konusu çek üzerindeki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığı "çekişmesiz." olduğunu, davalı söz konusu çekin "ileri tarihli keşide edildiğini" ve o tarihte vekilin henüz azledilmemiş olduğunu ileri sürdüğünü,

davalının söz konusu "ileri tarihli çek savunması" daha önce yargılaması yapılan Büyükçekmece 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/525 Esas sayılı "imzaya itiraz" davasında da incelendiğini ve mahkeme kararıyla kabul görmediğini, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi vermiş olduğu bir çok kararında, her ne kadar "icra hukuk mahkemeleri dar yetkili mahkeme olsa da" imzaya itiraz edilen "çekin ileri tarihli düzenlenip düzenlenmediği" hususunun, imzaya itiraz davalarında incelenip karara bağlanacağına hükmettiğini, hangi mahkemede incelenirse incelensin, İİK madde 169/a hükmü, tüm mahkemeleri bağladığını,

davalı taraf alacağın varlığını genel hükümlere göre ispat edemediğini, davaya konu çek, kambiyo vasfında olmadığından davalı kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesinden yararlanamayacak, ispat yükü yer değiştirecek, davalılar artık alacaklı olduğunu HMK'da yer alan yazılı belgelerle ispatlamak zorunda olduğunu, imzanın geçersiz olduğu sabit olmakla "mutlak hükümsüzlük" vakıası gereğince, davalı bu belgeye "yazılı delil başlangıcı" olarak dayanamayacağı gibi, arada bir "temel ilişki bulunmaması" nedeniyle, genel hükümlere istinaden alacak davası dahi ikame edemeyeceğini,

davalı alacağının varlığını genel hükümlere göre ispatlayacak herhangi bir müspet delil dosyaya sunamadığını davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu çekin müvekkilinin ticari defter kayıtlarında bulunmadığını, davalılar ile müvekkili firma arasında hiç bir ticari ilişkinin bulunmadığını belirterek mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulü ile müvekkilinin davalıları karış borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı yan davasını ispat edemediğinden ve kesin süre içerisinde elindeki delilleri sunmadığını, davacı mahkemenin ara kararında verilen sürelere riayet etmediğini, davanın reddine dair verilen karar ve kurulan hüküm usul ve yasaya uygun olduğunu davacının istinaf talebinin reddini mahkeme kararının onanmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemenin asıl ve birleşen davaların kabulüne ilişkin ilk karara karşı, sadece davalılardan ... Ltd., şirketi tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu, diğer davalılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmadığından, davalı ... Ltd.

Şti dışındaki davalılar hakkında verilen kabul kararının, davacı yönünden kazanılmış hak teşkil ettiği anlaşılmıştır.Dairemizin 23/05/2024 tarihli 2021/1394 Esas-2024/1002 Karar sayılı iade kararında. "Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde bankadan gelen cevabi yazı ve defter kayıtlarında çekin 10/08/2015 tarihinde kayıt edildiğini ileri sürdüğü, davacı tarafça ...'nün 14/10/2015 tarihinde azledildiğinin anlaşıldığı, ancak mahkemece davacı ve davalı ...

Ltd Şti.'nin defterlerinin bilirkişilere incelettirildiği anlaşılıyor ise de; sadece taraflar arasında cari hesap ilişkisinin bulunmadığının, beyan edilmekle yetinildiğini, oysa çekteki ciro silsilesine göre keşideciden sonra lehtar ciranta ... Ltd Şti, ... Mutfak Lti Şti. cirolarının bulunduğu, bu şirketlerin defterlerinin incelenmediği, çekin kayıtlı olup olmadığı, kayıt tarihi ve ...

Ltd Şti. kayıtlarına alınma tarihinin tespitinin gerekli olduğu, eksik inceleme ile karar verildiği belirtilmek sureti ile davalılardan ... Çelik Eşya Teks. İnş. Gıda San.ve Tic. Ltd.

Şti'nin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmiştir.Asıl ve birleşen davalarda, davacı vekilinin müvekkilinin, 09/03/2016 keşide tarihli ... çek numaralı 16.500,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep edildiği anlaşılmıştır.Davanın konusu.

İİK 72.maddesine göre açılan menfi tespit davasıdır.Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında alacaklı ... Çelik Ltd. Şti. Tarafından borçlular ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... ... Dolap Ltd. Şti., aleyhine çeke istinaden kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatılmıştır.İcra takibine konu çekte keşidecinin ... Ltd. Şti. Lehtarın ... Ltd. Şti., cirantaları ..., ... Mutfak Ltd. Şti., ... Ltd.

Şti., olduğu çek keşide tarihinin çizilerek 09/03/2016 tarihi olarak düzeltildiği ve paraf imzasının yer aldığı, bankaya ibrazında işbu çekin keşideci imzası ile tutmadığından işlem yapılamadığının şerh verildiği görülmüştür. Büyükçekmece 6. Noterliğinin 14/10/2015 tarihli azilnamede; ...

Ltd Şti'nin ...'ye vermiş olduğu Büyükçekmece 6. Noterliğine ait 12/03/2015 tarih ... yevmiye numaralı vekaletnamesinde azlettiği, azilname'nin ...'ye 15/10/2015 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür. İade kararımızdan önce mahkemece üç kişilik bilirkişi heyetinden alınan 04/10/2019 tarihli raporda;" davacının ve davalılardan ... Ltd.

Şti.'nin defterlerinin incelendiği, davacı defterlerinde çek kaydına rastlanmadığı ve dava konusu çeklerin ileri tarihli olduğunu, davalılar tarafından deliller ile ispatlanması gerektiği, ispat edilemediği için davalı ...'nün vekaletten azledildikten sonra çekleri keşide edildiğini kabul edilmesi gerektiği keşide tarihinin vekalet azlinden sonraki tarihi taşıması azlin noterden yapılması,

ve gazetede ilan edilmesi ile çekin yetkisiz temsilci ile tanzim edilmiş olduğunun anlaşılması nedeniyle çekin yetkisiz temsilci tarafından keşide edilmiş çek olarak yorumlanması gerektiği ve bu nedenle davacının sorumlu tutulamayacağı, davacının çek nedeni ile sorumlu olmaktan kurtulsa dahi imzaların bağımsızlığı ilkesi uyarınca çek üzerinde imzası bulunan diğer kişilerin (avalist ciranta gibi) diğer kişilerin sorumluluklarını devam edeceği "belirtilmiştir.

Dairemizin iade kararı üzerine, mahkemece, tarafların ve dava dışı ... Mutfak...Ltd.Şti'nin ticari defterlerinin incelenmesi yönünde ara karar oluşturulduğu, ...

Mutfak şirketine mahkemenin ara kararı ve inceleme günü tebliğine rağmen defterlerin hazır edilmediği, davacı vekilinin de ticari defterlerin ibraz edilmediği, ibraz edilen dilekçede Büyükçekmece 1. Asliye Ceza Mahkemesi dosyasında bulunduğu ve bu doğrultuda yeniden inceleme günü verilmesinin talep edildiği, istinaf başvurusunda bulunan davalı ... şirketinin defter ibraz etmediği, mahkemece asıl ve birleşen davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, çeklerde vade bulunmaz.

Çek, görüldüğünde ödenir. Çekin asli unsurlarından olan keşide tarihi, gerçek keşide tarihinden sonraki bir tarih olarak da yazılabilir. Bu takdirde ibraz süresi uzatılmış sayılır. Çekin ileri tarihli düzenlendiği iddiası, İİK'nın 169/a-1 maddesine uygun ve çeke açık atıf yapan bir belge ile kanıtlanması halinde kabul edilebilir.

Bir başka deyişle takip dayanağı çekin ileri tarihli olarak verildiğinin kabul edilebilmesi için, dayanılan belgede takip dayanağı çeke ilişkin miktar ve keşide tarihi gösterilmek ya da çek seri numarası belirtilmek suretiyle açıkça atıf yapılması ve belgenin davacı tarafından imzalanmış olması gerekir.

Davacı tarafından dava konusu çekin 09/03/2016 keşide tarihinde, çeki imzalayan ...'nün çek imzalama yetkisinin olmadığı, azledildiğinin ileri sürüldüğü, davalı ... şirketi vekilinin ise; bu kişi tarafından çekin yetkili olduğu dönemde ileri tarihli olarak düzenlendiğini savunduğu anlaşılmaktadır.Dava konusu çekin ...'nün azil tarihinden önce keşide edilip edilmediğinin tespiti yönünden ispat yükü davalıdadır. Davalı ... Şirketi vekilinin, birleşen davada, ...

Mobilya-... tarafından 10/08/2015 tarihinde çekin kendilerine tahsilat makbuzu ile teslim edildiğini ileri sürmüşse de, mahkemece verilen kesin süreye rağmen ticari defter ve kayıtların ibraz edilmediği, bu durumda teslim tarihinin ve keşide tarihinin azilden önce olduğunun ispatlandığının kabul edilemeyeceği, çekin keşide tarihinde ...'nün azledilmiş olması nedeniyle, davanın bu davalı yönünden de kabulü gerektiği, mahkemece ispat yükü konusunda yanılgıya düşülerek,

ispat yükünün davacıya yüklenmesi ve davacı defterleri ibraz edilmediğinden bahisli davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu anlaşılmıştır.Diğer davalılar yönünden yapılan incelemede de; asıl davada davalı ...'ın davayı kabul ettiği, Dairemizin kaldırma kararından önce asıl ve birleşen davanın kabulü kararlarının sadece birleşen dava davalısı ... Çelik Eşya Teks. Ltd.

Şti. tarafından istinaf edildiği, diğer davalılar yönünden verilen kabul kararının davacı yönünden usulü kazanılmış hak teşkil ettiği gözetilmeksizin, kazanılmış hakları ihlal eder şekilde bu davalılar yönünden davanın reddi kararı da usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kaldırılmasına, asıl dava ve birleşen dosyalarda davacının davasının kabulüne, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak, tarafların kazanılmış hakları korunarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

16/10/2025