İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2021/1919 K.2025/3

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAV: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait Hatay/Dörtyol Kırıkköprü mevkiindeki ... dolum tesisinde 22/03/1999 tarihinde yangın ve infilak neticesinde hasar meydana geldiğini, olayda ... isimli şahsın vefat ettiğini ve Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından Dörtyol 2. İş Mahkemesinin 2005/19 esas sayılı dosyasında rücuen tazminat davası açıldığını, dava sonucunda 7.724,10 TL rücuen tazminatın 12/06/2000 onay tarihinden itibaren, 49,88 TL rücuen tazminatın ise 11/05/2000 tarihinden itibaren müvekkili şirketten alınarak ...'ya ödenmesine karar verildiğini,

... tarafından müvekkili şirket aleyhine Dörtyol İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını ve icra dosyasındaki alacağa istinaden ...'nın banka hesabına 36.298,46 TL ödeme yapıldığını, Hatay/Dörtyol Kırıkköprü mevkiindeki ... dolum tesisinin 01/01/1999-2000 tarihleri arasında davalı sigorta şirketi tarafından sigortalandığı için Dörtyol 2. İş Mahkemesinin 2005/19 esas sayılı dosyasındaki yargılama sırasında davanın 25/03/2003 tarihinde davalı şirkete ihbar edildiğini, ayrıca ...'ya ödenen bedelin faiziyle birlikte iadesi için davalı şirkete Beyoğlu ....

Noterliğinden 27/12/2013 tarihli ihtarnamenin keşide edildiği, ihbarnameye cevap verilmediği gibi bir ödeme de yapılmadığını beyan ederek; müvekkili şirket tarafından ödenen 36.298,46 TL'nin davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren reeskont faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmiş ise de; davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; "...Dosya kapsamına alınan 19/08/2016 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davaya konu 36.298,46-TL tutarı ödediği hususları kayıt ve belgeler kapsamında tespit edildiğini, davacının dosyaya davalı ile yapılan poliçesi sunulmamakla davacının ödediği bedelin davalı ile yapılan sigorta poliçesi kapsamında ödenen bir bedel olup olmadığı ve teminat kapsamında kalıp kalmadığı hususları poliçe görülemediğinden değerlendirilememiş oludğunu, yapılan işbu inceleme ve tespitleri nihani takdiri Mahkememize ait olduğunu mütalaa etmiştir.Dosya kapsamına alınan 04/05/2018 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle.

Mahkememize sunulan kök raporda davalı ile yapılan poliçe kapsamında olduğu iddiası ile davacı tarafnıdan izah edilen yapılan ödemenin talep edildiğini, ancak talebe dayanak davalının sorumluluğunu doğuracak olan poliçenin dosyada olmadığını, inceleme esnasında da tarafına söz konusu poliçenin sunulması beklendiği haled sunulmamış olduğunu, poliçenin teminine binaen yazılan yazıların neticesinde de söz konusu edilen düzenlenmiş bir poliçeye ulaşılamadığı bilgisi geldiğini, dolayısıyla davacı taraf davalıyı sorumlu tutabileceği dayanağını tamamlayamadığını,

dava dosyasına gelen cevaplar da sistem kayıtlarında böyle bir poliçenin olmadığı bildirilmekle poliçe bulunmadığı tespiti ile kök rapordaki tespitleri değiştirecek yeni bir husus olmadığını mütalaa etmiştir.

Dava. Sigorta ilişkisi kapsamında rücuen tazminat talebine ilişkindir.Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda. Davacı tarafça.

22/03/1999 tarihinde meydana gelen yangın ve infilak neticesinde davacı şirkete ait Hatay/Dörtyol Kırıkköprü mevkiindeki ... dolum tesisinde hasar meydana geldiği, 22/03/1999 tarihinde meydana gelen yangın ve infalık neticesinde ... isimli şahsın vefat ettiği ve Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından Dörtyol 2. İş Mahkemesi'nin 2005/19 Esas sayılı dosyasında rücuen tazminat davası açıldığı, dava sonucunda 7.724,10-TL tazminat ile 49,88-TL rücuen tazminatın ...'ya verilmesine karar verildiği,

söz konusu davanın davacısı ... tarafından davacı şirket aleyhine ... sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını ve icra dosyasındaki alacağa istinaden 36.298,46-TL ödeme yapılması nedeniyle ödenmiş olan 36.298,46-TL'nin davalının sigorta poliçesine istinaden temerrüde düştüğü tarihten itibaren reeskont faizi ile ödenmesinin talep edildiği anlaşılmıştır Dosya kapsamına alınan 19.08.2016 tarihli kök ve 04.05.2018 tarihli ek bilirkişi raporlarında da belirlendiği üzere.

Davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği ve davalı sigorta şirketince düzenlendiği iddia edilen sigorta poliçesinin dosya kapsamına ibraz edilmediği, bu bağlamda davacı tarafça ödenen bedelin davalı ile yapıldığı iddia edilen poliçe kapsamında yapılmış bir ödeme olup olmadığı, yine teminat kapsamında kalıp kalmadığı hususlarının poliçe ibraz edilemediğinden incelenemediği, bu kapsamda yapılan müzekkere cevaplarında da; davacı tarafça belirtilen poliçeye ulaşılamadığı anlaşıldığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; davacı tarafça, davalı sigorta şirketinden rücuen tahsili talep edilen ödemenin, taraflar arasında sigorta ilişkisi kapsamında olduğuna ilişkin başkaca bir delil de ibraz edilemediğinden davacı tarafça ispat edilemeyen davanın reddine..." karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; Yargılama aşamasında ... A.Ş. adına 01/01/1999-01/01/2000 tarihleri arası için ... Tesisi'ne ilişkin yapılmış tüm poliçelerin gönderilmesinin istendiğini, davalı şirket poliçeleri kayıtlarında saklamakla mükellef ise de kayıtlarında böyle bir poliçenin bulunmadığına ilişkin cevap verdiğini, sadece bu cevap sebebiyle davanın reddine karar verildiğini, yalnızca davalı şirketin beyanlarına dayanılarak davanın reddine karar verilmesinin kabul edilemeyeceğini, sigorta konusunda uzman bir bilirkişi tarafından davalı şirket kayıtlarında yerinde yapılacak bir inceleme ile söz konusu poliçenin bulunmasının mümkün olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme.

6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.Dava, Hatay/Dörtyol Kırıkköprü mevkiindeki ... dolum tesisinin 01/01/1999-01/01/2000 tarihleri arasında davalı şirket nezdinde sigortalandığı, söz konusu tesiste 22/03/1999 tarihinde yangın ve infilak meydana geldiği,

olay nedeniyle vefat eden ... için ... tarafından ödenen bedellerin davacı şirketten tahsil edildiği iddiası ile ...'ya ödenen bedelin sigorta poliçesi kapsamında davalı şirketten tahsili istemine ilişkindir. 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu'nun "Sigorta Mukavelesi" üst başlığı altında, "Tarifi" başlıklı 1263/1 inci maddesinde.

"Sigorta bir akittir ki bununla sigortacı bir prim karşılığında diğer bir kimsenin para ile ölçülebilir bir menfaatini halele uğratan bir tehlikenin (bir rizikonun) meydana gelmesi halinde tazminat vermeyi yahut bir veya birkaç kimsenin hayat müddetleri sebebiyle veya hayatlarında meydana gelen belli bir takım hadiseler dolayısiyle bir para ödemeyi veya sair edalarda bulunmayı üzerine alır."6762 sayılı TTK'nın "Sigorta Poliçesi Ve Muvakkat İlmühaber" üst başlığı altında, "Umumi Olarak" başlıklı 1265.maddesinde.

"Sigortacı, sigorta ettirene sigorta mukavelesi gereğince her iki tarafın haiz olduğu hak ve borçları gösteren ve kendi tarafından imza edilen bir sigorta poliçesi veya onun yerine geçmek üzere bir muvakkat sigorta ilmühaberini ekleriyle beraber vermeye mecburdur. Sigortacı istediği takdirde, sigortalı dahi poliçe veya ilmühaberin ve eklerinin bir örneğini imzalıyarak sigortacıya vermekle mükelleftir.

Poliçe ve ilmühaberi sigorta ettirenin talebi üzerine nama, emre yahut hamile yazılı olarak tanzim olunabilir."6762 sayılı TTK'nın "Muhtevası" başlıklı 1266.maddesinde.

"Poliçe ve ilmühaberin aşağıda yazılı hususları ihtiva etmesi lazımdır:1.Sigortacının ve sigorta ettirenin ve varsa sigortadan faydalanan kimsenin adı ve soyadı veya ticaret unvanı ve ikametgahları;2.Sigortanın mevzuu;3.Sigortacının üstüne aldığı rizikolarla bunların başlıyacağı ve son bulacağı an;4.Sigorta bedeli;5.Primin tutarı ile ödeme zamanı ve yeri;6.Sigortacının üstüne aldığı rizikoların hakiki mahiyetlerini tamamen tayine yarıyacak bütün haller;7.Tanzim tarihi.Sigorta poliçesi birinci fıkrada yazılı hususlardan başka İktisat ve Ticaret Vekaletince tasdik edilmiş ve zahmetsizce okunabilecek bir tarzda basılmış olan sigorta umumi

şartlarını; muvakkat sigorta ilmühaberi ise, zikri geçen umumi şartlara atfı ihtiva eder. Bu fıkradaki tasdika ve baskıya ait olan şartların yerine getirilmemiş olması halinde dahi umumi şartname hükümlerinden sigorta ettirenin zararına olanlar yerine kanun hükümleri tatbik olunur."6762 sayılı TTK'nın "Poliçeyi Verme Mükellefiyeti" başlıklı 1267.maddesinde.

"Sigorta mukavelesi doğrudan doğruya sigorta ettiren kimse veya onun temsilcisi veya vekili ile yapılmışsa mukavele tarihinden yirmi dört saat içinde ve mukavele bir tellal vasıtasiyle yapılmış ise en geç on gün içinde sigortacı poliçeyi sigorta ettiren kimseye vermeye mecburdur.

Aksi takdirde sigorta ettiren kimse sigortacı ile sigortaya aracılık yapan tellaldan tazminat istiyebilir." hükümlerine yer verilmiştir.Yasal düzenlemeler çerçevesinde; sigorta sözleşmesinin tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olduğu, sigortacının asli ediminin rizikoyu taşıma (himaye sağlama) borcu iken sigorta ettirenin asli edimini ise prim ödeme borcu oluşturduğu, sigorta poliçesinin ekleriyle birlikte sigortacı tarafından sigortalıya verilmesinin mecbur olduğu, sigorta poliçesinin belli hususları ihtiva etmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı tarafça söz konusu olayın meydana geldiği dolum tesisinin davalı nezdinde sigortalı olduğu ileri sürülmekle herhangi bir poliçe ibraz edilememiş, yine davalı sigorta şirketine yazılan müzekkere gereği söz konusu yere ilişkin herhangi bir poliçenin olmadığı yönünde yanıt verilmiştir.

İspat; dava konusu yapılan hakkın gerçekten var olup olmadığının anlaşılması, maddi hukukun o hakkın doğumunu veya sona ermesini kendisine bağladığı vakıaların doğru olup olmadığının tespit edilmesi sonucunda mümkün olur ve dava konusu hak ile buna karşı yapılan savunmanın dayandığı vakıaların var olup olmadıkları yönünde mahkemeye kanaat verilmesi işlemidir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda 187/1.maddesinde "İspatın konusunu tarafların üzerinde anlaşamadıkları ve uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek çekişmeli vakıalar oluşturur ve bu vakıaların ispatı için delil gösterilir." şeklinde düzenlenmiştir.Vakıa (olgu) ise, kendisine hukuki sonuç bağlanmış olaylardır.

İspatı gereken olaylar, olumlu vakıalar olabileceği gibi olumsuz vakıalar da olabilir.Hakim, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan vakıaların gerçekleşip gerçekleşmediğini, kural olarak kendiliğinden araştıramaz. Bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini taraflar ispat etmelidir. Bir davada ispat yükünün hangi tarafa ait olacağı hususu ise HMK'nın "İspat Yükü" başlıklı 190. maddesinde yer almakta olup.

"İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." şeklinde düzenlenmiş, TMK'nın "İspat yükü" başlıklı 6. maddesinde.

"Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür" hükmüne yer verilmiştir. Yani ispat yükü, hayatın olağan akışına aykırı iddia ve savunmada bulunana düşer. Kendisine ispat yükü düşen taraf için bu bir yükümlülük (mükellefiyet) değil, sadece bir yüktür (külfettir).

Zira taraf kendisi tarafından ispatı gereken bir vakıayı ispat edemezse, karşı taraf (ve mahkeme) onu mutlaka ispat etmesini isteyemez (yükümlülük).

Kendisine ispat yükü düşen taraf, o vakıayı ispat edememiş sayılır; mesela, kendisine ispat yükü düşen ve fakat bunu yerine getiremeyen taraf davacı ise, davasını ispat edememiş sayılır ve dava bu nedenle reddedilir (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, 6. b., 2.c., s.1972).Somut olayda, hasarın meydana geldiği Hatay/Dörtyol Kırıkköprü mevkiindeki ... dolum tesisinin, hasar tarihi olan 22/03/1999 tarihi itibariyle davalı şirket nezdinde sigortalı olduğu,

hasarın ve ...'ya ödenen bedelin poliçe teminatı kapsamında olduğu hususu davacı tarafça ispatlanamadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde.

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususunda re'sen ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak inceleme yapılmış olup, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus tespit edilemediği gibi istinaf sebeplerinin yukarıda açıklanan gerekçelerle yerinde olmadığı, dosya kapsamına göre ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına,3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından, davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 556,10 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,