İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2021/550 K.2024/697

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, kooperatifin ortağı olduğunu, genel kurulca belirlenen parasal incelemede 30/06/2017 tarihi itibariyle davalının 09/03/2008 tarihli genel kurulda alınan karar gereği ödemesi gereken 16.690,00 TL ödemediğini, ödenmeyen borca 30/06/2017 tarihinde kadar tahakkuk ettirilmiş bulunan 13.518,90 TL faiz borcu bulunduğunun tespit edildiğini, borcun ödenmesi için çok daha öncesinde Beyoğlu ...

Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiğini, davalının borcunu verilen sürede borcunu ödemediğini, İstanbul Anadolu... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazının iptalini, takibin devamını, davalının itirazı sebebiyle %20'den aşağı olmamak üzere müvekkiline icra inkar tazminatı ödemekle yükümlü kılınmasını dava ve talep etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının kooperatif üyesi olduğunu, normal borçlarının tamamını ödemesine rağmen kendisine tapu tahsisi sağlanmadığını, İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/686 Esas sayılı dosyasından arsa sahipleri ile kooperatif arasında devam etmekte olan dava devam etmekte olduğu için tapu tahsisinin sağlanmaması ihtimalinin de var olduğunu, davalı aleyhinde başlatılan icra takibinde 09/03/2008 tarihli genel kurulda belirtilen ortaklık ödemesinin, ödenmediğinden bahsedilerek ve yıllık %28 faiz talep ettiğini,

müvekkilin icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduruğu ileri sürerek müvekkil ile ek ödeme yükümlülüğü getiren 09/03/2008 genel kurul kararı 1163 sayılı yasanın 51. ve 53. maddeleri gereğince yok hükmünde sayılacağından haksız ve dayanaktan uzak icra takibinin iptali ile mevcut davanın reddini, genel kurul kararının geçerli sayılması halinde dahi alınan karar uyarınca üyeler için tahakkuk ettirilen borcun ne suretle belirlendiğini, ödenmediği takdirde müeyyidesinin ne olacağının karar bağlanmadığı ve tapu alındıktan sonra muaccel hale gelebileceği anlaşılan karara dayanılarak yapılan icra takibinin iptali ile mevcut davanın reddini,

davacının haksız ve kötü niyetli olduğundan takip miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan tahsili ile müvekkile ödenmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece ''... davanın, kooperatif ortaklık alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, davalının, İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/686 Esas sayılı dosyasında arsa sahipleri ile kooperatif arasında davanın devam ettiğini, müvekkiline tapu tahsisinin yapılmadığını, genel kurul kararının toplantı nisabına uyulmadan alındığını, faiz uygulanması yönünden karar alınmadığını savunduğu görülmüştür.

Mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporu ile davacının davalıdan 16.690,00 TL üyelik aidatı borcu, takip talebindeki talebi ile bağlı kalınarak 13.518,90 TL işlemiş faiz borcu bulunduğu, talep edilen borçların kooperatif kayıtlarında yer aldığı tespit edilmiştir.

Davalı vekili kooperatif genel kurul kararının toplantı nisabına uyulmadan alındığını, kararın yok hükmünde olduğunu savunmuş ise de genel kurul kararının iptal edildiğine dair delilin dosyaya sunulmadığı, genel kurul kararının yürürlükte olduğu, 09/03/2008 tarihli olağan genel kurul toplantı tutanağının 6. Maddesinin iskan alımı ve tapu dağıtımına ilişkin olduğu, peşin ödeyenlerin tapusunu hemen alabilmesi (tapusunu aldıktan sonra parasını ödemek üzere) A normal daireler için 16.690,00 TL toplanmasına ve ödemelerin dört eşit taksitte (15 Nisan 2008 - 15 Mayıs 2008 - 15 Haziran 2008 - 15 Temmuz 2008) ödemesine karar verildiği,

davalının peşin ödemeli kooperatif üyesi olduğuna dair delilin dosyaya sunulmadığı, 17/05/2013 tarihli genel kurulun 7. maddesi ile aylık %5 faiz uygulanmasına oybirliği ile karar verildiği ancak davacının TBK 120. maddesine uygun olarak %18 üzerinden işlemiş faiz talep ettiği, bu itibarla davalı ...'nın kooperatif ticaret defterlerinin incelenmesi neticesinde genel kurul kararları gereğince ödemesi gereken ana para ve faiz borcunun mevcut olduğu, alacağın likit olması nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin de haklı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; davalının kooperatif üyeliği nedeniyle ödemesi gereken tüm aidatları ödediği, bahsi geçen genel kurulda peşin ödeme yapanların tapu alındıktan sonra borçlarını ödeyeceklerini belirttiği, kooperatifin İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde devam eden yargılaması sonucunda tapu tahsisinin sağlanamama ihtimalinin bulunduğu, kooperatif ile arsa malikleri arasında yaşanan ihtilaf nedeniyle imar barışından yararlanılması için iskan işlemlerinin başlatılması adına 8.951,51 TL ödeme yapılmasına rağmen halen tapu tahsis işlemlerinin gerçekleştirilmediği belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde. Dava kooperatif aidat bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafın 16.690,00 TL bedelli 09/03/2007 tarihli genel kurul kararınca belirlenen ortaklık ödemesi + 13.518,90 TL bedelli genel kurul kararları uyarınca yıllık %18'den 30/06/2017 tarihine kadar tahakkuk eden faiz toplamı olmak üzere 30.208,90 TL'nin davalıdan tahsili için icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliğ edildiği, davalı borçlu vekili tarafından takibe itiraz edildiği ve takibin durduğu ve davanın yasal sürede açıldığı anlaşılmaktadır.

09.03.2007 tarihli Genel kurul toplantısında 6 no lu Gündem maddesinde, iskan alımı, tapu dağıtımının görüşmesine geçildiği belirtilerek Daire tiplerine göre tahmini ödeme rakamları (A,B,C,D, dublex, normal ve zemin kat tipine göre ayrı ayrı olmak suretiyle) belirlenmiştir.

Anılan maddede ödeme şekillerinin oylamasında olduğu ve ödeme usulünün 4 eşit taksit ile 15 Nisan 2008, 15 Mayıs 2008, 15 Haziran 2008, 15 Temmuz 2008 tarihlerinde 4 taksitle ödemelerin yapılmasına 58 Oy ile oy çokluğu ile karar verildiği, anlaşılmaktadır. 6. No lu maddenin devamı '' ... Peşin ödeyenlerin tapusunu hemen alabilmesi ( tapusunu aldıktan sonra parasını ödemek üzere ) 83 (seksenüç) kabul oyu ile oy çokluğu ile kabul edildi.

İskan harçlarının konut tapusunun verilmesi sırasında senet veya çek ile iki taksitte ödenmesi oylamaya sunuldu .67 (altmışyedi) kabul oyu ile oy çokluğu ile kabul edildi. '' şeklindedir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde genel kurulda alınan ve uyuşmazlığa konu kararda peşin ödeme yapanların tapu alındıktan sonra, iskan harçlarının ise yine tapu tahsisi tamamlandıktan sonra ödeneceğinin karara bağlandığı, bu haliyle 09.03.2008 tarihinde genel kurulda alınan kararın ortaklara ek ödeme yükümlülüğü getirilen bir karar olduğu , davalının kooperatif üyeliği nedeniyle tüm borçlarımı ödediği, ancak yasal olarak tapusunu almaya hak kazandığı halde tapu tahsis işlemleri yapılmadığından dolayı davalının mağduriyetinin söz konusu olduğu ileri sürülmüştür.

Davacı kooperatif tarafından Beyoğlu ... Noterliği vasıtasıyla 25.10.2011 tarih ve ... yevmiye numaralı davalı adına keşide edilen ihtarnamede, 31.03.2011 tarihi itibariyle 16.690 TL birikmiş aylık ortaklık ödemesi ve 55.911,50 TL tahakkuk eden faizi bir ay içerisinde ödenmesi aksi halde davalının ortaklıktan çıkarılacağının ihtar edildiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafça aynı konulu Beyoğlu ... noterliği vasıtasıyla davalıya tekrar ihtarname gönderilmiştir.

Mali müşavir tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; davacı kooperatifin 09.03.2008 tarihli olağan genel kurul toplantısında A normal daireler için 16.690 TL toplanmasına karar verildiği ve davacı kooperatifin ticari dijital kayıtlarına göre icra takibi itibari ile davalı üyesinden 16.690,00 TL alacaklı olduğu, bu sürede işlemiş faizin 27.058,38 TL olarak hesaplandığı, taleple bağlılık ilkesi uyarınca 13.518,90 TL belirlenmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.

Davalı tarafça bilirkişi raporuna sunulan itiraz dilekçesinde, 09.03.2008 tarihli genel kurul tutanağından da anlaşılacağı üzere takibe konu alacağı, aidat ödemesi niteliğinde olmadığı, tapu verilmesine ilişkin bir ödeme olup 6 no lu gündem maddesi ile ödeme tablosunun 60 oyla, ödeme şeklinin ise 83 oyla karara bağlandığı ve bu kararda ''TAPU ALINDIKTAN SONRA PARASINI ÖDEMEK ÜZERE'' ibaresinin parantez içerisinde açıkça dile getirildiği, ödemenin muaccel hale gelebilmesi için tapu tahsis işleminin yapılması gerektiği ve tapu tahsisinin sağlanması halinde davalının üzerine düşen tüm mükellefiyeti yerine getirileceği ifade edilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne dair karar verilmiş olup davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi:Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde ve istinaf yolu başvuru dilekçesinde, uyuşmazlığa konu genel kurulda alınan kararın peşin ödemeyi yapanların tapu alındıktan sonra borçlarının ödeyeceğinin ifade edildiği, iskan harçları yönünden ise tapu tahsis işlemi tamamlandıktan sonra ödeme yapılacağını kararlaştırıldığı, ancak tapu tahsis işlemleri yapılmadığı ve İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/676 E. sayılı dava dosyasında arsa sahipleri ile kooperatif arasında devam etmekte olan dava nedeniyle tapu tahsis işleminin olmama ihtimalini de bulunduğu ileri sürülmüştür.

Öncelikle belirtilmesi gerekir ki, itirazın iptali davasına dayanak teşkil eden 09.03.2008 tarihli genel kurulun 6 no lu gündem maddesi iskan alımı ile tapu dağıtımına ilişkindir.

Gümden maddesi görüşülürken söz alan kooperatif başkanının tapu alınmadan kimsenin para ödeyemeyeceğini belirtmesi akabinde, daire tipine göre tahmini ödeme rakamları açıklanmış olup iskan harçlarının konut tapusunun verilmesi sırasında, peşin ödeme yapanların ise tapuyu aldıktan sonra parasını ödeyeceği yönünde karar verildiği anlaşılmaktadır.

Sunulan istinaf başvuru dilekçesinde ve cevap dilekçesinde davalının kooperatif üyeliği ile ödemesi gereken tüm bedeli ödediği ve kooperatife herhangi bir borcunun bulunmadığı, yasal olarak tapusunu almaya hak kazandığı ancak tapu tahsis işlemleri yapılmadığı ve bu nedenle davalının mağduriyetinin bulunduğu ileri sürülmüştür.

Bu bilgilerden de anlaşılacağı üzere, davalı, tapu alındıktan sonra 6 no lu maddeyle kararlaştırılan ödemelerin yapılacağı ileri sürüldüğü yani ödemezlik defi bulunduğu anlaşılmaktadır. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri, daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmeden veya ifasını önermeden, ifayı talep ederse, karşı taraf, bir "karşı hakka", özellikle "def'i hakkı"na dayanarak ifadan kaçınabilir.

Bu tür sözleşmelerde ifadan kaçınma hakkına ödemezlik def'i denir (Eren Borçlar Hukuku Şerhi, Cilt III, s. 2090).

Ödemezlik def'inin ileri sürülebilmesi için; karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme olması (edimler arasında karşılık ilişkisi bulunması, karşılıklı borç yükleyen sözleşmenin içerdiği edimlerin değişim (mübadele) ilişkisi içinde bulunması), ödemezlik def'i ileri sürülen alacağın geçerli olarak doğması ve muaccel olması, tarafların edimleri aynı zamanda ifa yükümlüğü bulunması gerekmektedir.

Somut davada, öncelikle mahkemece İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008 /676 E sayılı dava dosyasında yapılan yargılamanın henüz devam ettiği dosyada yer alan beyanlardan anlaşılmakla, davalının ödemezlik defi ileri sürdüğü nazara alınarak;

davanın, erken açılmış olması nediniyle usulden reddine dair karar verilmesi gerekeceği anlaşılmaktadır.HMK'nin 353/(1)-b-2 maddesinde, "Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında ..." duruşma yapılmadan karar verileceği hükmü düzenlenmiştir.

İş bu nedenle; davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun yukarıda açıklanan gerekçelerle kabulü ile, 6100 Sayılı HMK'nin 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın usulden reddine dair karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ ile. İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2018/1332 Esas, 2021/195 Karar sayılı ve 11/02/2021 tarihli kararının HMK'nin 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurularak.

2-Davanın USULDEN REDDİNE,3-İlk Derece Mahkemesi Yönünden: a-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcının, davacı tarafından yatırılan 515,90 TL harçtan mahsubu ile fazla yatan 88,30 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacı tarafa iadesine, b-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, c-Davalı tarafından sarf edilen 100,00 TL yargılama giderlerinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,ç-Yatırılan gider avansından artan kısmın HMK.

333. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, d-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Dairemiz karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-İstinaf Yönünden: a-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davalı tarafından yatırılan başvuru harcının hazineye GELİR KAYDINA,b-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcının, davalı tarafından yatırılan 2.063,47 TL harçtan mahsubu ile fazla yatan 1.635,87 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davalı tarafa iadesine,c-Davalı tarafça sarf edilen 162,10 TL başvuru 427,60 TL karar ve ilam harcı - 65,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 654,70 TL harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,ç-Yatırılan gider avansından artan kısmın HMK.