İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2021/729 K.2024/943

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... açtığı işçilik alacaklarının tahsiline yönelik takip sonrasında dava dışı işçiye ödeme yapıldığı, dava dışı işçinin en son davalı firma nezdinde çalışmasını sürdürdüğünü ve iş sözleşmesinin bu firma döneminde sonlandırıldığını, işçinin tüm çalışma dönemine ilişkin olarak doğmuş olan işçilik alacaklarından sözleşmenin 6. maddesi, Teknik Şartnamenin 8-9-12. maddeleri ile 22.01.2009 tarihli davalının taahhüdü uyarınca davalının sorumlu olduğunu iddiası ile üst işveren tarafından icra dosyasına ödenen 9.479,92 TL'nin 30.03.2015 tarihînden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu alacağın ek dava ile ilgili olduğunu, ... daha önce Üsküdar l. İş Mahkemesi'nin 2008/456 E. sayılı dosyası ile kısmi dava açtığını ve mahkemece kabul edildiğini, hükmün İst. Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, davalının icra dosyasına ödeme yaptığı, işçi alacaklarının 1.04.2002-31.12.2007 dönemine ilişkin olduğunu bu dönemde İşçi ...' nün sadece davalının değil, davacıdan ihale alıp sözleşme yapan değişik şirketlerde çalıştığını, her şirketin kendi dönemi ile İlgili işçi alacağından sorumlu olduğunu, ödedikleri miktarın sorumlu oldukları miktarı karşılamakta olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece ''... tarafların iddia ve savunmaları , denetlenebilir bilirkişi raporu içeriğine göre, davacı ... A.Ş. İle davalı ...Tic. Ltd. Şti. arasında 28/12/2006 tarihli hizmet alımına ilişkin sözleşme imzalandığı ,dava dışı ... ile davalı arasında 04/01/2007 ile 31/07/2007 tarihleri arasında aynı işle ilgili iş sözleşmesi imzalandığı uyuşmazlık dışıdır. İşçi ... 'nın iş akdi 31/07/2007 tarihinde davalı tarafından feshedilmiştir.

Üsküdar 1.iş mahkemesinin 2008/456 esas sayılı dosyasında kıdem , ihbar tazminatı ,izin ücretleri için açılan dava kısmen kabul edilmiş, yargıtayca onanıp kesinleşmiştir. Davacı üst işveren dosya borcu olan 9.479,92 TL yi 30/03/2015 tarihinde ödemiştir. Bu davada çözülmesi gereken husus ödenen bu miktarın davalı alt işverene rücu edilip edilmeyeceği yönündedir.

Taraflar arasında düzenlenmiş 28/12/2006 tarihli sözleşmenin eki teknik şartnamenin 9/1maddesinde çalışacak eleman açısından doğacak her türlü hukuki ve cezayı miktarın doğrudan davalı firmaya ait olacağı belirtilmiştir. Yani davalı davacı üst işverene karşı ihaleye konu işin yapımında çalıştırılan işçinin iş kanunu uyarınca doğacak her türlü hukuki sorumluluğunu üstlenmiştir. Bu sorumluluk işçiye ödenecek ihbar, kıdem ve ücretli izin alacağını da kapsamaktadır.

İş kanunundan kaynaklı Üsküdar 1.iş mahkemesinin verdiği kararda asıl borçlu davalı alt işveren olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Bu mahkemece verilen tazminat miktarının dava dışı ... davacı yandan tahsil edebileceği gibi davalıdan da müteselsil sorumluluk çerçevesinde talep edebilecektir.

Bu kabule göre davacının davalıya ödediği miktar yönünden rücu edebileceği kabul edildiğinden ,davanın kabulü ile 9.479,92 TL alacağın ödeme tarihi 30/03/2015 tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; dava dışı işçinin bakiye alacağının tahsiline yönelik uyuşmazlığa konu işçilik alacağının tahsiline yönelik dava açtığını ve işçinin 01.04.2002 tarihinden 04.01.2007 tarihine kadar çalışmaları nedeniyle ihbar bulunan şirketlerde asıl işveren şirketin sorumluluğunun bulunduğu, davalı şirketin kendi dönemine ilişkin ödemeyi dava dışı işçiye yaptığı ve bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde.

Dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi ve iş mahkemesi ilamı gereğince, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir.Uyuşmazlık, davacı tarafından ödenen işçilik alacağından ve yargılama ve takip giderlerinden kimin ne oranda sorumlu olduğu hususundadır.

İstanbul Anadolu 5. İş (eski Üsküdar 1. İş Mahkemesi) Mahkemesi'nin 2008/456 E sayılı dava dosyasında, dava dışı işçi tarafından işçilik alacaklarının tazminine yönelik açılan davada mahkemece yapılan yargılama sonucunda taleple bağlı kılınarak,

3.295,11 TL kıdem tazminatından 800,00 TL'nin akdin fesih tarihinden itibaren mevduatı uygulanan en yüksek faiz oranıyla birlikte, 921,65 TL ihbar tazminatından taleple bağlı kılınarak 150,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, 880,21 TL yıllık ücretli izin alacağından taleple bağlı kılınarak 500,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talep hakkının saklı tutulmasına dair karar verilmiş ve iş bu karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2010/7303 E. 2012/16709 K. sayılı ilamıyla onanmıştır.

Davalı şirket aleyhine iş bu ilamdan kaynaklı olarak yapılan icra takibi sonucunda (İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı) davalı tarafından borç tahsilatı olarak alacaklıya verilmek üzere 3.810 TL yatırıldığı tahsilat makbuzunda belirtilmiştir.Somut olayda, dava dışı işçi ... ...

Şti. aleyhine fazlaya ilişkin saklı tutularak açılan işçilik alacaklarını ilişkin bakiye bedelin tahsiline yönelik İstanbul Anadolu 12. İş Mahkemesi'nin 2013/67 E. ve 2014/494 E. sayılı dosyalarında işçilik alacakları tahsili amacıyla açılan dava sonucunda mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda davanın kabulü ile.

2.495,11 TL kıdem tazminatının fesih tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte, 711,65 TL ihbar tazminatının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, 380,21 TL yıllık izin alacağının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline dair verilen kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 03.12.2014 gün ve 2014/33604 E. 2014/36866 K. sayılı ilamı ile iş bu kararın onandığı anlaşılmıştır.

Dava dışı işçi tarafından İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasında toplam 8.305,29 TL alacağın tahsiline yönelik ... A.Ş. ve ...

Şti. aleyhine takip başlatılmış ve 13.03.2015 tarihli kapak hesabı uyarınca belirlenen toplam 9.449,92 TL borç miktarı davacı tarafça icra müdürlüğüne yatırılmıştır.Davacı ile yüklenici sıfatıyla davalının aralarında düzenlemiş olduğu ''Büro, Temizlik, Kreş ve Ana Okulu, Mutfak ve Yemekhane Hizmetleri Alımına Dair Birim Sözleşmesi''nin incelenmesinde, sözleşme konusunun Türk Telekom'un ihtiyacı olan sözleşme eki dokümanında temin şartları ile miktar, tip, özellik ve sair detayları belirlenen 232 adet elamanın 11 ay süreyle yüklenici tarafından sağlanması işi olduğu ve sözleşme bedelinin 3.377.950,62 TL olduğu belirtilmiştir.

İş bu sözleşmenin eki niteliğinde olan Teknik Şartname'nin 9. Maddesinde yasal sorumluluk düzenlenmiştir. Anılan iş bu madde de'' 9.1.1.

Şartnamenin konusu, ifası ve firmanın bu işle ilgili olarak çalıştıracağı eleman ve araçlar bakımından, iş kanunu, vergi kanunları, SSK mevzuatı, belediye tüzükleri ile diğer ilgili kanun ve mevzuat hükümlerinin uygulanmasından doğacak her türlü hukuki ve cezai sorumluluk doğrudan firmaya aittir.'' denilmekte olup, teknik şartnamenin 1. 4. maddesinde yüklenici firmanın, bundan böyle firma olarak anılacağı belirtilmiştir.

Bilirkişi ... tarafından düzenlenen raporda; asıl borçlunun davalı alt işveren olduğu, ancak alacaklı müteselsil borçlardan birinden alacağının tamamının tahsil edilmesi durumunda diğer borçlulara rücu etme imkanının da bulunduğu,

bu nedenle icra dosyasında müteselsil borçlu olarak davacının ödediği 9.479,92 TL'yi 30.03.2015 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıya rücu edebileceği, ayrıca davacıya karşı işçinin diğer alt işverenler nezdinde çalıştığı döneme isabet eden kıdem tazminatı miktarının düşülmesine ilişkin talebinin bu davada dikkate alınamayacağı, davacı işçinin çalıştığı 11 ay 27 gün nazara alınarak yapılan hesaplamada infaz tarihi itibariyle kapak hesabının da yerinde olduğu görüş ve tespitinde bulunulmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş olup, davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi:4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde.

"Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.

Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmü bulunmaktadır.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 24/05/2018 tarihli 2015/38873 E. 2018/6205 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, uyuşmazlığın çözümü için taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi, teknik şartname ve genel şartnamelerinin sorumluluğa yönelik hükümleri ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmesi gerekmektedir.

Tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme ve şartname hükümlerinde işçi alacaklarından kimin, ne kadar sorumlu olduğuna ilişkin hüküm varsa bu hükümler tarafları bağlar. Sunulan istinaf yasa yolu başvuru dilekçesinde, her alt işverenin kendi dönemiyle sorumluluğunun söz konusu olduğu ve davalı şirketin kendi dönemiyle sorumlu olduğu işçilik alacaklarını dava dışı işçi ödediği ileri sürülmüştür.

İş bu nedenle, davalı şirketin, davacıda hangi dönemler arasında temizlik işlerini ihale ile aldığı tespit edilmelidir. İstanbul Anadolu 5. İş (eski Üsküdar 1. İş Mahkemesi) Mahkemesi'nin 2008/456 E sayılı dava dosyasında düzenlenen bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere , dava dışı işçi ile ilgili düzenlenen hizmet dökümü cetvelinde 01.04.2002-31.12.2007 tarihleri arasında ... A.Ş. Bünyesinde temizlik ihalesini alan şirketler nezdinde çalışmıştır.

İş bu nedenle dava dışı işçinin tüm çalışması bir bütün olarak kabul edilmiş ve 01.04.2002 -31.12.2007 tarihleri arasında geçen 5 yıl 8 aylık süre esas alınarak hesaplama yapılmıştır. Aynı raporun II. Sayfasında, ... A.Ş. işverenliğin ihale usulü hizmet aldığı şirketlere ait sözleşmeler incelendiğinde. 2002 -2003 -2004 yılında .... Şti. ile, 2005 yılında ... Şti. ile ve 2006 yılında ... Şti. ile temizlik işverenin alımına dair sözleşmeler imzalandığı, ... A.Ş. ile ...

Şti. arasında ise, 28.12.2006 tarihli ve 1 yıl süreli hizmet alımına ait birim fiyat sözleşmesi ile teknik şartnamenin sunulduğu, dava dışı işçi ile ... Şti. arasında 04.01.2007-31.12.2007 tarihleri arasında belirli süreli iş sözleşmesinin bulunduğu belirtilmiştir.

Uyuşmazlığa konu hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, kısmi dava ile aleyhine hükmedilen ve kendisi tarafından ödendiği belirtilen miktarın mahsubuna yönelik talebinin yerinde olmadığı, ayrıca davacıya karşı işçinin diğer alt işveren nezdinde çalıştığı döneme isabet eden kıdem tazminatı miktarının düşürülmesine ilişkin talebinin bu davada dikkate alınamayacağı, bu miktarla ilgili olarak davalının davacıya ödeme yaptıktan sonra davanın ihbar edildiği kişilere yöneltilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yukarıdaki bilgilerden anlaşılacağı üzere, dava dışı işçinin işçilik alacaklarına yönelik talebi 01.04.2002 ile 31.12.2007 dönemine ilişkin olup, dava dışı işçi davalı yanında hizmet akdiyle 01.04.2007-31.12.2007 döneminde çalışmıştır. 01.04.2007 döneminden önceki döneme ilişkin temizlik işi ile nedeniyle yapılan ihalede yer alan işverenler yukarıda belirtilmiştir.

Davalının, sorumlu olduğu miktarın taraflar arasındaki düzenlenen teknik şartnamenin 9. maddesi de nazara alındığında, davalı şirketin 01.04.2007 ile 31.12.2007 dönemine ilişkin işçilik alacaklarından sorumlu olduğu ve davalı tarafça İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ....

E. sayılı. takip dosyasına yapılan ödeme gözönünde bulundurularak, gerek alacak kalemleri ve gerekse her alacak kalemi yönünden talep edilen işlemiş faiz yönünden sorumluluğunun bulunup /bulunmadığı, bulunuyor olması halinde miktarının tespiti amacıyla işçilik alacakları konusunda uzman bilirkişinden rapor alınması gerektiği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, Dairemizin kararına uygun şekilde yargılama yapıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-Davalı tarafın istinaf başvurusunun KABULÜNE,2-İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2015/504 Esas, 2018/330 Karar sayılı ve 27/03/2018 tarihli kararının HMK'nin 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine iadesine,4-Harçlar Kanunu gereğince davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye GELİR KAYDINA, istinaf karar harcının talep halinde davalıya İADESİNE,