İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2023/1326 K.2023/1885

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili hakkında Rusya Federasyonu Moskova Tahkim Mahkemesinin A40-73682/17-129-99F sayılı dosyasında iflas kararı verilerek iflasın kesinleştiğini, iflas masasının kurularak göreve başladığını, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyası ile açtığı takipte, müvekkilinin gerçekte almadığı ve borçlu olmadığı halde Rus Noterliği'nden verdiği 14/08/2014 tarihli 1.500.000,00 Amerikan Doları karşılığı Rus Rublesi'nin "GERİ ÖDEME" taahhüdünü ilamlı icra takibine konu ettiğini, İİK m. 184'de iflas açıldığı zaman müflisin malları nerede bulunursa bulunsun bir masa teşkil eder ve alacakların ödenmesine tahsis olunur denildiğini, İİK m. 193'de ise iflasın açılması ile takiplerin duracağı ve iflasın kesinleşmesiyle de takiplerin düşeceğinin emredici şekilde düzenlendiğini,

müvekkili hakkında Rusya Federasyonu Devleti'nde açılan iflas dosyası itibarıyla davacının bütün mal varlığının iflas masasına dahil olduğunu, iflas tasfiye memurunun görevinin devam ettiğini, bu itibarla iflasın hangi ülkede açıldığının önemli olmayıp, iflasın açıldığı ülkede alacaklının alacağına ilişkin iflas masasına alacağın kaydının yaptırılarak iflas sürecinin takip edilmesi gerektiğini, Davalı hakkında, bu davaya konu kararın tanınmasına dair İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/639 E - 2021/366 K sayılı dosyasından açtıkları davada,

kararın tanınmasın dair mahkemece verilen kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi'nin 2021/814 E. 2022/39 K. sayılı ilamı ile kaldırıldığını, kaldırma kararının ardından dosyanın aynı mahkemede yeniden görülmeye başlandığını ancak duruşmaya katılmadıkları için önce dosyanın işlemden kaldırılmasına ardından açılmamış sayılmasına karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, istinaf kararında da belirtildiği üzere müvekkilinin ticaret sicil kaydı tarihinin 20/03/2019 olduğunu,

ilk dava ise bu tarihten önce açıldığı için takip edilmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi sebebiyle yabancı mahkeme kararının tanınmasına ya da tanınmasının reddine dair verilmiş bir kesin hükmün de bulunmadığını, müvekkilinin ticaret sicil kaydı şimdiki dava tarihinden önce olup, halihazırda davaya konu iflas kararının tanınmasına yasal bir engel kalmadığını beyan ederek, kesinleşen Moskova Tahkim Mahkemesi'nin A40-73682/17-129-99F sayılı iflas kararının MÖHUK m. 34-41 gereğince tanınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; "...Eldeki davada davalı hakkında verilen iflas kararının tanınması talep edilmekte olup, iflas kararının tanınması için davanın kesin yetkili mahkemede görülmesi, iflasına karar verilen kişinin tacir olduğunun tespit edilmesi şarttır. Davalının ticaret sicilindeki kaydına göre muamele merkezinin "Sarıyer/İstanbul" olduğu anlaşılmaktadır. Kesin yetki HMK. 114. maddesi uyarınca dava şartlarındandır. HMK.

115. maddesi gereğince dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerekir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; kesin yetki kuralının dava şartı olduğu eldeki davada, davacının dosyanın görevli ve yetkili olan İstanbul (Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilmek üzere, davanın usulden reddine" taraf vekillerinin yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle.

MÖHUK 51.madde hükmü gereği, huzurdaki davada müvekkiline karşı tanıma iddiasında bulunulduğu için yetkili mahkemenin müvekkilinin yerleşim yeri itibariyle Anadolu Adliyesi olduğunu, davacı tarafça önceden açılmış olan ve İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/639 E. Sayılı dosyası ile görülen davada verilen kararın istinaf incelemesi neticesinde İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesi'nce verilen 2021/814 E. 2022/39 K. Sayılı kararda da belirtildiği üzere yargılamada öncelikle davacının gerçek kişi tacir olup olmadığı tespit edilerek,

tacir değilse davanın bu yönden reddedilmesi gerektiğini, Kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının Rusya'da 2018 yılında iflas ettiğini iddia ettiğini, bu nedenle tanınmasını istediği iflas kararının verildiği tarihte tacir olması gerektiğini, oysa 15/03/2019 tarihinde ilk defa tacir sıfatını kazandığı gözetildiğinde davacının iflas tanıma davasının dinlenilmeyeceğini, bu nedenle usul yönünden ehliyet yokluğu sebebiyle davanın reddi gerektiğini, tanınması talep edilen kararın MÖHUK m. 58'de düzenlenen esasa ilişkin tanıma şartlarını taşımadığını,

davacının hakkında açılan tasarrufun iptali davasını kötüniyetli bir şekilde sürüncemede bırakmak amacında olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme.

6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.Dava, davacı hakkında verilen iflasa ilişkin yabancı mahkeme kararının tanınması istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, iflas kararının tanınması istemiyle ilk olarak İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılmış, mahkemece yapılan yargılama neticesinde 17/03/2021 tarihli 2019/639 E. 2021/366 K. sayılı kararı ile "...Davacının, İstanbul 19. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/240 Esas sayılı davası ve İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile açılan icra takibine sunulmak üzere davacı hakkında Rusya Federasyonu'nda verilen iflas kararının tanınması talep ettiği, bir başka davada kesin delil-kesin hüküm olarak kullanılmak üzere davacının Moskova Tahkim Mahkemesinin verdiği kararın tanınmasını talep etmekte hukuki yararının olduğu, sonuç itibarıyla MÖHUK kapsamında Moskova Tahkim Mahkemesi tarafından verilen iflas kararının tanınmasına engel bir durum bulunmadığı, kararın tanınması için koşulların var olduğu..." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/03/2021 tarihli 2019/639 E. 2021/366 K. sayılı kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 19/01/2022 2021/814 E. 2022/39 K. sayılı kararı ile. "Mahkemece davacıya ait ticaret sicil kayıtları getirtilmemiş ve tacir olup olmadığı araştırılmamıştır.

Dava 04/03/2019 tarihinde açılmış olup, davacı vekili tarafından davacının gerçek kişi tacir olduğuna dair Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi kayıtları sunulmuş ise de, bu kayıtta tescil tarihinin dava tarihinden sonra 20/03/2019 tarihi olduğu açıktır. Yine dosya kapsamında davacının ortağı/yöneticisi olduğu şirketlere ait kayıtlar mevcut ise de, şirket ortaklığı/yöneticiliği kişinin tacir olduğunu göstermeyecektir.

Emsal Yargıtay ilamında ifade edildiği gibi davacının tacir olup olmadığı araştırılmaksızın karar verilmesi hatalı olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK 353/1.a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına" karar verilmiştir.Kaldırma kararının ardından dosya İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/120 Esasına kaydedilmiştir.

13/04/2022 tarihli celsede "Taraflarca takip edilmeyen dava dosyasının yenileninceye kadar HMK 150.maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına" karar verildiği, İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/07/2022 tarihli 2022/120 E. 2022/701 K sayılı kararıyla "...nın 150/1. maddesi hükmünce işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak, üç aylık hak düşürücü süre içinde yenilenmeyen iş bu davanın, ...nın 150/5. maddesi hükmünce açılmamış sayılmasına" karar verildiği ve 21/09/2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.Eldeki dava ise 04/10/2022 tarihinde açılmıştır.

5718 sayılı MÖHUK'un 58. maddesinde; "(1)Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz. (2) İhtilâfsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir. (3) Yabancı mahkeme ilâmına dayanılarak Türkiye'de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Hukuk davalarına yönelik olarak yabancı mahkemelerden alınmış olan ilamların tanınması için öncelikle 5718 sayılı MÖHUK'un 50. maddesi gereğince yabancı mahkemenin kanunlarına göre kesinleşmiş bir karar olmalıdır. Kesinleşmiş karara ilişkin tanıma şartları ise 5718 sayılı MÖHUK'un 54. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu madde gereğince; kararın münhasıran Türk mahkemelerinin yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması, kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması, o yer kanunları uyarınca kendisine karşı tanıma kararı verilmesi istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tanıma istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması gerekir.MÖHUK 51.maddesinde; "(1) Tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir.

(2) Bu kararlar kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir." düzenlemesi yer almaktadır.Yabancı mahkeme kararlarının tanınması, MÖHUK'un 58/1. maddesinin yollamasıyla, aynı Yasa'nın 51/1. maddesi uyarınca asliye mahkemesinin görevinde ise de somut olayda istem, iflasa ilişkin olduğundan İİK 154/son hükmü gereğince görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.6102 sayılı TTK'nun 12. maddesinde;

"(1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır.

(3) Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmüne yer verilmiştir.Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 14/02/2014 tarihli 2013/8371 E. 2014/1048 K. sayılı ilamında; "...İcra ve İflas Kanunu'nun 43 üncü maddesine göre ancak Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir sayılan ya da tacirler hakkındaki hükümlere tâbi olanlar ile tacir olmadıkları halde, özel yasalara göre iflasa tâbi tutulan kimselerin iflasına karar verilebilir;

bu husus Türk kamu düzeni ile ilgilidir.

İstemci tacir olmayıp, hakkında Almanya'da verilen iflas kararının tanınması talebinin reddine karar verilmek gerekirken, hatalı değerlendirme ve yürürlükte bulunmayan bir Yasa'dan bahisle tanıma ve tenfiz kararı verilmesi doğru olmamıştır..." denilerek, gerçek kişi yönünden yabancı mahkeme tarafından verilen iflas kararının tanınması için, kişinin TTK hükümlerine göre tacir olması yada özel kanunlara göre iflasa tabi olmasının kamu düzenine ilişkin olduğuna işaret edilmiştir.

İİK'nın 154/3 maddesinde ise "Borçlu ile alacaklı yetkili icra dairesini yazılı anlaşma ile tayin etmişlerse, o yerin icra dairesi dahi iflas takibi için yetkili sayılır.Şu kadar ki, iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamaz ve iflas davası mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır." düzenlemesi yer almaktadır.

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarına göre; davacının 185165-5 sicil numarası ile "her nevi tohum, fide, fidan gibi tarım ürünlerinin yetiştirilmesi ile üretimi, alımı, satımı, ithalat ve ihracatı" konularında 20/03/2019 tarihinden itibaren, "... Mah. ... Cad. ... Sit. No:.../B02 Sarıyer/İstanbul" adresinde faaliyette bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davacının faaliyet adresi ve İİK'nın 154.maddesi uyarınca yetkili mahkeme, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri (1, 2 ve 3 no.lu) olduğundan verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sair istinaf sebeplerinin ise yetkili mahkeme tarafından incelenerek değerlendirilmesi gerektiğinden, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL istinaf karar harcından, davalı tarafından yatırılan 179,90 TL'nin mahsubu ile bakiye 89,95 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,4-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,