İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/1630 K.2024/1447

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Konkordatonun tasdiki talepli açılan davada, müdahil alacaklı ... bankası A.Ş. vekili sunmuş olduğu 21/08/2014 tarihli tedbir talepli dilekçesi ile; müvekkil banka tarafından çeşitli tarihlerde davacılar lehine düzenlenmiş, teminat mektupları muhataplarına verilmek üzere davacılara teslim edildiğini,

detaylarına ekte yer verilen 3.570.000,00 EUR ve 52.836.173,03 TL toplam 117 adet ve güncel kur ile neredeyse 190.000.000,00 TL tutarındaki teminat mektuplarının tazmini halinde borçluların durumu daha da ağırlaşacak ve konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin de düşecek olması nedeniyle banka teminat mektuplarının ödenmesinin ihtiyati tedbir yolu ile durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece 28/08/2024 tarihli ara karar ile.

"Banka teminat mektupları her ne kadar banka ile muhatap arasında aktedilmiş ise de esasında üçlü bir ilişki içermektedir. Banka teminat mektubunun tarafları, teminat mektubu düzenleyen banka, teminat mektubunun sunulduğu ve ona karşı bankanın taahhütte bulunduğu muhatap ve lehine garanti verilen lehdardır.

Alacaklı banka talebine konu teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik talepleri her bir teminat mektubu bakımından dosya kapsamı, teminat mektupları, ibraz edilen sözleşmeler ve komiser heyeti raporuna göre ayrı ayrı değerlendirme yapılmasını gerektirdiği, bizatihi konkordato ilan edilmiş olması nedeniyle genel nitelikte teminat mektubunun paraya çevrilmesinin önlenmesine karar verilemeyeceği değerlendirilmekle bu yöndeki alacaklı bankanın teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulması ihtiyati tedbir kararı verilmesi yönündeki talebin reddine " karar verilmiştir.

Verilen karar müdahil alacaklı ...bankası vekilince tedbir talepli dilekçesindeki nedenler tekrarlanarak istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Somut olayda; müdahil alacaklı vekili, müdahil banka tarafından davacılar lehine düzenlenmiş banka teminat mektupların nakde çevrilmesinin durdurulması yönünde de tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Teminat mektubu ilişkisi, üçlü bir borç ilişkisinden kaynaklanmaktadır.

Banka teminat mektupları ile garanti veren banka, garanti alan muhataba karşı, lehine garanti verilenin fiilini taahhüt etmektedir. Bu nedenle öncelikle taraflar arasında temel bir ilişki mevcuttur ve bu temel ilişkinin alacaklısının isteği üzerine borçlu, bankadan kendisinin ediminin taahhüt altına alınmasını talep eder. Bankanın teminat mektubu vermesi ile de üçlü ilişki meydana gelmiş olur.

Bankalarca, muhataba hitaben düzenlenen teminat mektupları, herhangi bir mahkeme kararına veya borçlunun rızasına bağlı olmaksızın, borçlunun alacaklıya karşı üstlendiği edimi yerine getirmemesi halinde, belirli bir miktar paranın alacaklının talebi üzerine derhal ve gecikmeksizin ödeme taahhüdünü içeren bankalarca düzenlenen belgedir. Bankanın ödeme taahhüdü, taraflar arasındaki her türlü hukuki ilişkiden bağımsızdır.

Somut dosyada; konkordato talep eden borçlu adına, borcunu ödeyememe riskine karşı alacaklısına, alacağını teminatlandırmak veya alacağına daha kolay kavuşmasını sağlamak amacıyla teminat mektubu verilmiştir. Alacaklı, teminat mektubunun nakde çevrilmesi için bankaya müracaat ettiği takdirde; banka, teminat mektubu bedelini herhangi bir şart ileri sürmeksizin talep çerçevesinde nakde çevirmek zorundadır.

Bu şekilde banka ile muhatap arasında, lehtardan (konkordato talep edenden) bağımsız bir sözleşme ilişkisi kurulduğu için lehtarın konkordato talep etmesi nedeniyle bu sözleşme ilişkisine ihtiyati tedbir yolu ile müdahale edilmez.

Teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren engellenmemesi halinde alacaklılar arasında eşitsizlik yaratacağı iddiası değerlendirildiğinde; yukarıda açıklandığı üzere teminat mektubu verilmesi ile banka ve muhatap arasında bağımsız bir sözleşme ilişkisi oluşacağından konkordato talep eden lehtar ve diğer alacaklılar bu ilişkinin tarafı olmadığından alacaklılar arasında eşitsizlik yaratılması gibi bir durumun oluşması ise mümkün değildir.

Ayrıca teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde banka alacaklı konuma geleceğinden konkordato talep edenin alacak ve borç miktarında da bir değişiklik olmayacak, sadece alacaklı kişi değişeceğinden konkordatonun başarıya ulaşmasında bir engel oluşturmayacaktır.

Bu nedenle borçlular tarafından talep edilen konkordatonun tasdiki talepli yargılamada müdahil alacaklı vekilinin borçlular lehine verilmiş teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına konusunda hukuki yararı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; müdahil banka vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nun 353/1.b.1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M