İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/2005 K.2025/599

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353 ncü maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili Tüketici Mahkemesine sunmuş olduğu 04/10/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kooperatif üyesi olmadığını, kendi rızası olmaksızın kooperatife üye yapıldığını, üye kapsamında kendisinden ödeme talep edildiğini, bu bağlamda kendi adına tescil edilen taşınmaz için yapmış olduğu 2.125.000-TL ödemenin davalıdan tahsili ile adına tescil edilen taşınmazın davalıya iadesi ile davalı adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece ''...Bakırköy 9.Tüketici Mahkemesi 2024/190-286 E.K sayılı ilamıyla görevsizlik kararı vererek dosyayı mahkememize göndermiştir.

Davacı taraf Tüketici Mahkemesinde herhangi bir harç ödemediğinden mahkememizce davacı adına çıkartılan 02/07/2024 tarihli muhtıraya göre 36.289,68-TL peşin harç ile 427.60-TL başvuru harcının yatırılması için kendisine 2 haftalık kesin süre verildiği, kesin süreye rağmen harç yatırılmadığı takdirde dosyanın işlemden kaldırılacağının bildirildiği, meşruhatlı davetiyeye rağmen harcın davacı tarafından ikmal edilmediği anlaşılmıştır.

Davalı vekili dosyaya sunmuş olduğu 18/10/2024 tarihli beyan dilekçesinde; kesin süreye rağmen davacı tarafın harcı ikmal etmemiş olması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafa peşin ve başvuru harcını yatırması için muhtıra çıkartıldığı, muhtıraya rağmen harcın ikmal edilmediği, bu bağlamda muhtıra kapsamında verilen 2 haftalık sürenin dolmasından itibaren 3 aylık davayı yenileme süresinin de geçmiş olduğu dikkate alınarak davacı tarafından açılan davanın açılmamış sayılmasına" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; Davadan 07.08.2024 tarihinde feragat edilmiş olup , buna ilişkin beyanın dosya arasına alındığı, dosyaya sunulan feragat beyanı doğrultusunda hüküm kurulması gerektiği , davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin hiçbir yasal dayanağının bulunmadığı, mahkeme kararının işbu nedenle istinaf edildiği , sunulan feragat beyanı dikkate alınmadan verilen açılmamış sayılmasına kararının kaldırılmasına, konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi talep edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde.

Dava, 2.125.000 TL' nin gecikme faizi ve temerrüt faizini aşan munzam zararı ile birlikte davalıdan tahsiline , davacı adına kayıtlı İstanbul ili Zeytinburnu ilçesi ... ada ... parselde kain ... nolu bağımsız bölümün davacı adına olan tapusunun iptali ile davalı adına tesciline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Dosya kapsamında yapılan incelemede, iş bu davanın Bakırköy 9. Tüketici mahkemesinde açıldığı ve mahkemece 06.12.2023 tarih ve 2023 /416 esas 2023 /425 karar sayılı ilamı ile görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğuna dair karar verdiği anlaşılmaktadır.

İş bu karara yönelik istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, dairemizce yapılan inceleme sonucunda görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu belirtilerek, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın 6100 sayılı HMK nun 353/1a.3 maddesi uyarınca kaldırılmasına dair karar verilmiş ve yargılamaya Bakırköy 5 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/533 E. sayısı ile devam edilmiştir.

Mahkemece düzenlenen 10.06.2024 tarihli tensip tutanağı ile davacı tarafa dava değeri üzerinden nisbi harç ile başvuru harcını yatırmak üzere tensip zaptının tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine, 2 haftalık kesin süre yetmediği takdirde dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtarına dair karar verilmiş ve iş bu muhtıraya rağmen harcın ikmal edilmediği , 3 aylık davayı yenileme süresinin de geçmiş olduğu belirtilerek davanın açılmamış sayılmasına dair karar verilmiş olup iş bu karara yönelik davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi: -Davacı vekili tarafından sunulan istinaf yasa yolu başvuru dilekçesinde , 07.08.2024 tarihinde davadan feragat edildiği belirtilmiştir. Gerek dosya kapsamında ve gerekse UYAP sisteminde yapılan incelemede , davacı vekili tarafından 07.08.2024 havale tarihli beyan dilekçesinde davacının taşınmazı devrettiğinden dolayı ,davanın konusuz kaldığı belirtilerek karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karar verilmesi talep edilmiştir.

Aynı zamanda 23.10.2024 tarihli celsede davacı vekili davanın konusuz kaldığını belirtmiştir. Bu haliyle ; hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında HMK nın 31. Maddesi uyarınca davacı vekilinden açıklama yapması istenilmelidir. - Davacı tarafça tüketici mahkemesine yönelik dava açıldığı esnada düzenlenen tevzi formunda, vekalet harcı olarak 38,40 TL, gider avansı olarak 1.120,00 TL olmak üzere genel toplam 1.158,40 TL yatırıldığı belirtilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun uyuşmazlığa konu somut olayda uygulanması gerekli kanun maddeleri incelendiğinde: 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi "(1) sayılı tarifede yazılı nispi harçlar aşağıdaki zamanlarda ödenir. a) (Değişik: 23/7/2010-6009/18 md.) Karar ve ilam harcı.

Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir...", 30. maddesi "Muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.", 32. maddesi ise "Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır." şeklinde düzenlenmiştir.

Yani nispi harca tabi davalarda, dava değeri üzerinden hesap edilen harcın 1/4'ünün peşin olarak ödenmesi gerekmektedir. Dava açılırken, harcın eksik alınmış olması halinde mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın, Harçlar Kanunu'nun 30. ve 32. maddeleri uyarınca tamamlanması yoluna gidilir ve davacıya eksik harcı yatırması için süre verilir.

Şayet verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmez ise dosya işlemden kaldırılır ve 6100 sayılı Yasanın 150. maddesi uyarınca süresinde tamamlanarak yenilenmez ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.Öncelikle belirtilmesi gerekir ki, Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinde tespit edilen değer üzerinden harcının ödenmesi açıklanmış olup buna göre muhakemesi sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için için muhakemeye devam olunacağı, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunamayacağı belirtilmiştir.

Mahkemece her ne kadar harcın tamamlanması için harçlar yasasının 30. maddesi gözardı edilerek 2 haftalık kesin süre verildiği anlaşılmış ise de, bu husus istinaf sebebi yapılmamıştır.

Yukarıda belirtilmiş olduğu üzere Harçlar Yasası'nın 30 ve 32. maddeleri uyarınca eksik harcının tamamlanmaması halinde dosya işlemden kaldırılacağı ve 6100 Sayılı Yasa'nın 150. maddesi uyarınca süresinde tamamlanarak yenilenmez ise davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği kanunun amir hükmünden anlaşılmaktadır.

Davaya konu bu somut uyuşmazlıkta ise, davanın açılmamış sayılmasına dair karar verildiği anlaşılmakla, dairemizce yapılan incelemede Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinde de belirtildiği üzere duruşmayı takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcının tamamlanması için duruşmayı takip eden bir sonraki celseye kadar süre verilmesi gerektiği ancak mahkemece iki haftalık süre verildiği görülmüştür.

Harçlar Kanunundaki bu süre kanuni bir süre olup, hakimin takdir edeceği bir süre değildir. Kanuni süreler hakim tarafından kısaltılamaz ve uzatılamaz. Bu durum dikkate alındığında.

HMK 355 maddesi uyarınca kamu düzeninden olan bu süreye aykırı süre takdir edilip, davanın açılmamış sayılmasına dayanak kılınan bu husus davacı tarafça istinaf konusu edilmemiş olmasına rağmen kanuni süre kısaltılarak verilen harç tamamlama ara kararına uyulmamış olmasına dayalı davanın açılmamış sayılmasına dair verilen kararın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/1.a.5 maddesi gereğince kaldırılmasına dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/533 E. 2024/1014 K. sayılı 23/10/2024 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.5 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,2-Dosyanın,

Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,3-Davacı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,5-Davacının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde,