İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/615 K.2024/1436

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkilinin müflis ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ...Projesi kapsamında yapacağı bir daireyi satın aldığını ve bedelini ödediğini, dairenin müvekkiline teslim edilmediğinden müflis hakkında dava Bakırköy 13. Tüketici Mahkemesinin 2021/226 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını ve halen derdest olduğunu, müflis hakkında iflas kararı verildiğini, iflas kararına istinaden kendilerince iflas masasına müvekkilinin alacağı olan 312.000,00 USD alacağı için alacak kaydı talebinde bulunulduğunu, iflas idaresince düzenlenen sıra cetvelinde, müvekkilinin alacak miktarının 2.533.190,40 TL olarak gösterildiğini,

ancak alacaklarının USD olmasına rağmen TL olarak gösterilmesi ve TL'ye çevrilirken de güncel kur değerinin dikkate alınmaması hakkaniyetli olmadığını, bu nedenlerle 26/06/2023 tarihli sıra cetveline itirazlarının kabulü ile sıra cetvelinin yeniden düzenlenmesine, müvekkilinin alacağının 312.000,00 USD asıl alacak ve ferileri olarak kabulü ile USD cinsinden tutarın güncel kur üzerinden hesaplanması suretiyle iflas masasına kaydına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı iflas idaresi cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, " ... Huzurdaki dava henüz ikinci alacaklılar toplanması yapılmadan açıldığından, bu davadan önce aynı alacağa ilişkin Bakırköy 13. Tüketici Mahkemesinin 2021/226 E. sayılı dosyası üzerinden dava ikame edilmiş olduğundan ve Bakırköy 13.Tüketici Mahkemesinde görülen davanın konusu talebin ikinci alacaklılar toplanmasında reddedilmesi halinde ilgili dava zaten kendiliğinden davada tazminata hükmedilmesi halinde kayıt kabul davasına dönüşeceğinden, davacının huzurdaki kayıt kabul davasını açmakta hukuki yararı bulunmadığı" gerekçesiyle davanın hukuki yarara ilişkin dava noksanlığı nedeniyle HMK'nın 114/1-(h) ve 115/2.maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde dava dilekçesindeki nedenler tekrarlanarak istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde. Dava, İİK 235. maddesi gereğince açılmış olan sıra cetveline itiraz (kayıt kabul) davasıdır.

Mahkemece, Bakırköy 13. Tüketici Mahkemesinin 2021/226 esas sayılı dosyasına konu edilen maddi vakıadan kaynaklı alacağa istinaden işbu davanın açıldığı, devam eden dava dosyası mevcut iken aynı alacağın bu kez sıra cetveline itiraz davasına konu edilemeyeceği gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Somut olayda; davacının, davaya konu müflis şirketin iflas masasına kaydını talep ettiği alacağın, öncesinde Bakırköy 13. Tüketici Mahkemesinin 2021/226 esas sayılı dosyasına (tapu iptal ve tescil olmadığı takdirde ödenen bedelin iadesi istemli açılan dava) konu edilen maddi vakıadan kaynaklı alacak olduğu anlaşılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 191 inci maddesi gereğince, borçlunun iflas açıldıktan sonra masaya ait mallar üzerinde her türlü tasarrufu alacaklılara karşı hükümsüzdür. Müflisin masa malları üzerindeki tasarruf yetkisi iflâs ile kısıtlandığından, aynı Kanun'un 226 ncı maddesi uyarınca da masanın kanuni mümessilinin iflas idaresi olduğu kabul edilmiştir.

Belirtilen hükümler gereğince; iflasın açılmasıyla taraf sıfatı ve dava takip yetkisi artık müflise değil, iflas idaresine ait olup, adi tasfiyede İİK'nın 226 ve 229 uncu maddeleri gereği iflas masasını temsil yetkisi iflas idare memurlarına, şayet basit tasfiye (İİK'nın m. 218) usulü benimsenmişse, bu temsil yetkisi iflas dairesine aittir.

Müflisin, iflâsın açılması ile hak ehliyetini kaybetmediği gibi dava ehliyetini de kaybettiği söylenemese de masa malları üzerindeki tasarruf yetkisi kısıtlandığından, masa ile ilgili davalar hakkındaki taraf sıfatı ve dava takip yetkisi artık müflise değil, iflâs idaresine ait olacaktır. İflâs idaresinin bu dava takip yetkisini kullanıp kullanmayacağını tespit edebilmek için, ilk önce iflâs organlarının oluşması ve her dava hakkında esaslı bilgi sahibi olunması gerekir.

Bu ise, zaman isteyen bir husustur. İşte bu nedenle, İİK'nın 194 üncü maddesi gereğince müflisin davacı ve davalı bulunduğu hukuk davalarının, iflâsın açılması ile belli bir süre için durması öngörülmüştür. İİK'nın 194 üncü maddesine göre. "Acele haller müstesna olmak üzere iflasın açılması ile kural olarak müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur, ancak alacaklıların ikinci toplantısından on gün sonra devam olunabilir.

Bu hüküm şeref ve haysiyete tecavüzden, vücut üzerine ika olunan zararlardan doğan tazminat davaları ile evlenme, ahvali şahsiye veya nafaka işlerine müteallik ihtilaflara, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takiplerle ilgili olarak açılmış olan hukuk davalarına tatbik olunmaz" İflâsın açılması ile duracak olan davalar, iflâstan önce açılmış olup da hâlen derdest bulunan ve iflâs masasına giren mal, alacak ve haklara ilişkin hukuk davalarıdır.

Bunlar, müflisin açmış olduğu davalar ile müflise karşı açılmış olan davalardır. Davaların durduğu bu süre içinde, iflâs idaresi, duran davalar hakkında araştırma yapar ve bu davaların geleceği hakkında karar verir. Burada, müflisin davacı veya davalı olmasına göre usul işlemleri farklılık arz eder.

Müflisin davacı olduğu davalarda; iflâs idaresi bir davanın başarı şansı olduğu kanısına varırsa, masanın bu davayı takip etmesine karar verir; bu karar ikinci alacaklılar toplantısının uygun bulması ile kesinleşir ve ikinci alacaklılar toplantısından sonraki on günlük süre geçince, bundan böyle davaya, davacı olarak iflâs idaresi tarafından devam edilir.

İflâs idaresi ve ikinci alacaklılar toplantısı, davanın başarı şansı olmadığı kanısına varırlarsa, masanın davayı takip etmemesine karar verirler. Bu hâlde o davayı takip yetkisi, isteyen alacaklıya devredilir (İİK md. 245). Hiçbir alacaklı davayı takip etmek istemezse, o zaman, müflisin dava takip yetkisi yeniden doğar ve müflis iflâsın kapanmasını beklemeden, davayı kendi adına devam ettirebilir.

Müflisin davalı olduğu davalarda ise; iflâs idaresi, alacakları tahkik ederken (İİK md. 230 vd) müflise karşı dava açan alacaklının alacağının mevcut olup olmadığı hakkında bir karar vermez; sadece, bu alacağı çekişmeli alacak olarak sıra cetveline geçirir. Bu alacağın, dolayısıyla davanın kabul edilip edilmeyeceği hakkında ikinci alacaklılar toplantısında karar verilir.

İkinci alacaklılar toplantısında davaya devam edilmesine karar verilirse iflâs idaresi, ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonra davayı takip eder veya tayin edeceği bir avukat vasıtasıyla davayı takip ettirir. Bir hukuk davasının kayıt-kabul davasına dönüşmesi için davalının iflas etmesi, iflas idaresinin de dava konusu alacağı iflas masasına kabul etmemesi gerekir.

Davalı tarafı dava sırasında iflas eden aleyhine iflastan önce açılan ve İİK'nın 194 üncü maddesi hükmünde sayılan istisnalardan olmayan bir davaya bakan mahkemenin, asıl dava konusu alacağın, ikinci alacaklılar toplantısında iflas masasına kaydedilip, alacağın masa tarafından kesin olarak kabul edilip edilmediğini araştırması ve şayet kesin suretle kayıt ve kabul edilmiş ise, konusu kalmayan davada hüküm tesisine yer olmadığına karar vermesi; masaya kayıt edilmesi istenip de alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise ve kayıt-kabul davası ayrıca açılmamışsa, davaya alacağın iflas masasına kayıt ve kabulü davası olarak devam edilerek,

varılacak sonuç çerçevesinde bir karar vermesi gerekir." ( Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 25/09/2023 tarih 2022/3720 E. 2023/4110 K. ) Belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; iflasın açılması ile duracak davaların sadece alacak davası olmadığı, İİK'nın 194/1 bendinde sayılan istisna davalar haricinde ayni haklara ilişkin davaları da kapsadığı,

davacının alacağına dayanak yapılan öncelikle talep edilen tapu iptal tescil istemi de İİK 194/1 maddesinde sayılan istisnai davalardan olmadığından iflasın açılması ile birlikte duracağı ve yukarıda emsal Yargıtay kararında belirtildiği şekilde prosedürün işleyeceği anlaşılmakla devam eden dava dosyası mevcut iken aynı alacağın bu kez de sıra cetveline itiraz davasına konu edilemeyeceği gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, HMK 353/1.b.1 bendi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M