İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi E.2023/3757 K.2023/1904

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ; İstinaf isteminde usul işlemleri tamam olduğundan, ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkındaki dairemiz üyesince düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin ve davanın esası istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri: Davalılar vekili süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde; mahkemenin davacının adresinin Malkara olduğundan bahisle Malkara Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunun tespiti yönünde verdiği kararın hukuka ve usule aykırı olduğunu, öncelikle müvekkili şirketlerin ve davacı şirketin adresinin Uzunköprü olduğunu belirterek, kararın bu yönden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yasal dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu;190, 191. maddeleri, Türk Medeni Kanunu 6. maddesi, Türk Borçlar Kanunu 299 ve devamı maddeleri, Yargılama konusu olayda: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından davaya konu 2006 model, ...

Marka, ... plaka nolu kamyonun, 1998 model, ... marka, ... plaka nolu akaryakıt tankerinin, 1993 model, ... marka, ... plaka nolu su tankeri kamyon cinsi araçların aralarındaki ticari anlaşmaya istinaden davalı şirketlere 16.07.2020 tarihinde Malkara İlçesi, ...

Mahallesinde kain linyit kömürü açık işletmesinde kullanılmak üzere ücreti mukabilinde teslim edildiğini, davalıların araçları teslim aldıktan sonra kullanmalarına rağmen herhangi bir ücret ödemesi yapmadıklarını, ödemenin yanı sıra araçların müvekkiline iade de edilmediğini, araçların teslimini teminen Uzunköprü ...

Noterliğinden ihtarname gönderildiğini, araçların 07.10.2022 tarihinde davalılardan teslim alındığını ve Malkara kamyon garajına çekildiğini, söz konusu araçların motor ve muhtelif parçalarının sökülmüş, eksik, tamirat ve tadilat ve onarıma muhtaç hale gelmiş şekilde teslim alındığını, bu nedenle müvekkili şirketin ekonomik zararının mevcut olduğunu, araçların aktif-yürür vaziyete gelmesi için gerekli tamir masraflarının tespiti için Malkara Sulh Hukuk Mahkemesinde tespit davası açıldığını ve rapor tanzim edildiğini, arabuluculuk safahatinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek,

dava konusu araçların tamirat, kira ve amortisman bedellerine ilişkin olarak şimdilik 10.000,00 TL bedelin ticari faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline verilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın kira ilişkisi iddiasına dayalı alacak talebinde bulunduğunu, HMK 4/1 maddesinde kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar yönünden sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunun belirtildiğini, davacının iddialarının kira alacağına ilişkin olup Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, görev yönünden davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirketlerin adresinin Uzunköprü olmakla yetkili mahkemenin Uzunköprü Mahkemeleri olduğunu, Tekirdağ Mahkemelerinin yetkili olmadığını,

yetki yönünden davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirketlerle davacı arasında kamyonların kullanımı, kiralanmasına dair hiçbir sözleşme olmadığını, müvekkili şirketlerin kamyonları kullanmadığını davalı şirketlerle davacı arasında kira ilişkisi olmadığını, davacının iddia ve taleplerinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; "dava konusu davacıya ait olup davalının kullandığı ve kullanım bedeli ödemediğine yönelik iddiada uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, davacının kullanım bedeline dayalı alacak iddiasını inceleme görevinin sulh hukuk mahkemesinin görevinde olduğu davacının adresinin Malkara ilçesi olduğu, arabuluculuk görüşmelerine Malkara'da başvurulduğu, davacı vekilince davanın ticari dava olduğu kanaatiyle Mahkememize dava açıldığı,

Mahkememizin yetki sınırının Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yargı çevresi belirlemesine ilişkin 07.07.2021 gün ve 608 sayılı kararı ile Tekirdağ ilinin mülki sınırları olarak tayin edilmesi nedeniyle, " dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, görevli mahkemenin Malkara Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilmiştir.İddianın ileri sürülüş biçimine ve dosya kapsamına göre dava; araç kiralama sözleşmesine dayalı olarak açılan tazminat ve alacak istemine ilişkindir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

HMK 4/a maddesi gereğince "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceğinin düzenlenmiştir.

Somut olayda iddianın ileri sürülüş biçimi uyarınca uyuşmazlığı değerlendirme görevi HMK nın 4/a maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğundan, görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olarak belirlenmesinin dosya kapsamına uygun olduğu ancak davada görev ve yetki hususu birleşmesi nedeniyle, göreve ilişkin usul hükümlerinin, yetkiye ilişkin usul hükümlerinden önce incelenmesi gerektiği, buna göre yetki hususunun görevli mahkemece değerlendirileceği gözetilerek;

salt görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, görevli mahkeme ile birlikte yetkili mahkemenin de belirlenerek dosyanın Malkara Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinin hatalı olup istinaf sebebinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; duruşma yapılmasına gerek olmadığı, açıklanan nedenler ile mahkeme kararının yerinde olmadığı, istinaf sebebi yerinde olduğundan, HMK 353/1-a/6 maddesi gereğince istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M