İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi E.2024/2115 K.2024/1304

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ. İstinaf isteminde usul işlemleri tamam olduğundan, ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkında düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin ve davanın esası istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri: Davacı vekili süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde;takibe konu senede bir borcunun bulunmadığını, kendisi hakkında sahte bir senede dayalı olarak icra takibi başlatıldığını, davacı aleyhinde Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ile takip başlatıldığını öğrendiğini, takip başlatılan kişi sayısı güncel aşamada 100'ü aşkın kişi olduğunu, takibe konu senedin düzenleme tarihinin 16.09.2017, ödeme gününün 16/12/2019 tarihi olduğunu, hizmet almış olduğu tarih ile senedin düzenlenme tarihinin uyuşmadığı açık ve net bir şekilde ortada olduğunu,

vade tarihinden uzunca bir süre sonra takibe geçilmiş olması hususları dikkate alındığında borcun ve senedin hayali olduğunu ispatladığını, davalı firma yetkilisinin dolandırıcılık kastı ile hareket ettiğinin de açık olduğunu, davalı yanın limited şirketi olması muvacehesinde asliye ticaret mahkemesi nezdinde ticari kayıtlarda inceleme gerçekleştirilmesi gerektiğini, kambiyo senetleri sebepten illi (mücerret) kıymetli evraklar olduğunu, buna göre senedin temelinde yer alan hak, senede konu temel borç ilişkisinden bağımsız olduğunu,

davalı yanın ticari defterlerine dayanarak alacak konusu bononun ve alacağa konu başkaca bir ilişki olup olmadığının araştırılması gerektiğini, söz konusu senede dayalı borcu olmadığının tespiti açısından görevli mahkeme asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, aynı davalı tarafa karşı ikame edilmiş ve derdest olan Menfi Tespit konulu dava görevli Asliye Ticaret Mahkemesi olan İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2023/382 Esası üzerinden yargılamaya devam edilmekte olup söz konusu dosya şu an için gerekli incelemelerin yapılması adına bilirkişiye tevdi edildiğini,

dosyanın görevli olan Asliye Ticaret Mahkemesine iade edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yargılama konusu olayda; davacı vekili dava dilekçesinde.

Haziran 2018 tarihinde bir araca ihtiyacı olduğunu bunun neticesinde Anadolu yakasındaki bir firmadan araç kiraladığını, davalı firma tarafından belirtilen zaman dilimi içerisinde aracı teslim ettiğini, aracın kullanıldıktan sonra geri teslim edildiğini, aradan geçen zamanda ... isimli platformda ... isimli bir şahsın kendisiyle irtibata geçerek sahte bir senede dayalı olarak icra takibi başlatıldığını söylediğini, ve bunu 26 kişiye daha mevcut olmayan bir borç üzerinden yaptığını, İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ile takip başlatıldığını öğrendiğini, takibe konu edilen senetin düzenlenme tarihi 16/09/2017, ödeme günü 16/12/2019 tarihi olduğunu, müvekkilin hizmet almış olduğu tarih ile senedin düzenlenme tarihinin uyuşmadığını, her nasılsa icra takibinin de senedin vade tarihinin üzerinden 3 yıla yakın bir süre geçtikten sonra başlatıldığını, borcun ve senedin hayali olduğunu, iyi niyetli olarak araç kiralamak isteyen müvekkilin böyle bir miktarda senede imza atmayacağını, davalı firma yetkilisi ve çalışanlarının suç örgütü olarak hareket ettiği,

yapılan araştırmalar neticesinde söz konusu şirketin battığı ve bu nedenle şirket tarafından daha önce araç kiralayan müşteriler üzerinden yasal olmayan yollara başvurulduğunu, maddi kazanç elde etme amacı taşıdığını, şirket yetkilisinin de kaçtığı bilgilerine ulaşıldığını, müvekkilin böyle bir borcu bulunmadığını, tüm bu nedenlerle öncelikli olarak başlatılan haksız icra takibinin durdurulması ile davanın kabulüne karar verilmesini, takibin iptali ve davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemeleri olduğunu, davalı şirketin 2017-2018-2019 yıllarında 100'ün üzerinde araç ile rent a car faaliyeti yürütmüş bir şirket olduğunu, bu durumun, müvekkil şirketin ilgili döneme ait kabis kayıtları ile sabit olduğunu, davacı tarafın 16.09.2017 tarihinde ... plakalı aracı kiraladığını , kiraladığı aracı hasarlı bir şekilde teslim ettiğini, sigorta aracılığı ile zararını gideremediğini, maddi zarar olarak hasar bedeli, kazanç kaybı ve değer kaybı bedelini tazmin etmek davacı tarafından imzalanan bono teslim edildiğini,

davacının imzanın sahte olduğunu iddia ettiğini ancak bu iddianın gerçeğe aykırı olduğunu, ayrıca ekte sunulan davacının imzasını içeren protokol ile davacı taraf hasar bedeli, kazanç kaybı ve değer kaybına ilişkin zararı gidermek için 105.000,00 TL bedelli senet düzenlendiğini kabul ettiğini, davanın reddi gerektiğini, görevsizlik nedeniyle usul yönünden reddine, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatı ve İ.İ.K. md 72/4 uyarınca alacağın %20’ sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davacı tarafça temel ilişkinin araç kiralama sözleşmesine dayalı olduğu iddia edilmiş olmakla, söz konusu iddiayı değerlendirme, menfi tespit davasına konu olan bononun bu sözleşme kapsamında verilip verilmediğini tespit etme ve uyuşmazlığı bu kapsamda çözme görevinin HMK nın 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesine ait olması sebebiyle mahkememizin görevsizliğine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 16. Hukuk Dairesinin 2024/809 Esas, 2024/873 Karar sayılı, 15.05.2024 tarihli kararı ile.

Uyuşmazlığın taraflar arasındaki araç kiralama işinden kaynaklanmasına göre, istinaf inceleme görevi dairelerine ait olmayıp Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 31/07/2023 tarihli ve 1658 sayılı iş bölümü kararı gereğince İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. 36, 49, 54 ve 55. Hukuk Dairelerine ait iş bölümü kapsamında kaldığı anlaşılmakla, görevsizliğe, dosyanın istinaf incelemesi bakımından görevli İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Dava; araç kira sözleşmesi nedeniyle alınan kambiyo senedinden kaynaklanan İİK 72.maddesine dayalı menfi tespit davasıdır. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

6102 Sayılı TTK'nin 4.maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlığın konusu işin her iki tarafında ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde özel düzenleme olmalıdır.

Yine Türk Ticaret Kanunun 19/2.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri içinde ticari iş sayılmasının görevin belirlenmesi yönünden bir etkisi bulunmamaktadır.

HMK 4/a maddesi gereğince "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceğinin düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacı tarafça temel ilişkinin araç kiralama sözleşmesine dayalı olduğu iddia edilmiş olmakla, söz konusu iddiayı değerlendirme, menfi tespit davasına konu olan bononun bu sözleşme kapsamında verilip verilmediğini tespit etme ve uyuşmazlığı bu kapsamda çözme görevinin HMK nın 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğu, mahkemece verilen görevsizlik kararının hukuka uygun olduğu,

istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; dairemizce duruşma yapılmasına gerek olmadığı, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, yasal gerektirici nedenlere göre karar verilmiş olması sebebiyle, incelenen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, istinaf sebepleri yerinde olmadığından başvurunun HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M