İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2025/476 K.2025/648

İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;

KARAR Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 07.05.2021 tarihinde sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı çekici ile sürücü ...'nin sevk ve idaresindeki ... Sanayi Tic A.Ş şirketine ait davalı ...

Şirketi nezdinde sigortalı ... plaka sayılı çekici ve çekiciye bağlı olan ... plaka sayılı beton mikserinin, müteveffa sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı motosikletin ön kısımlarıyla çarpışması neticesinde ...'ın ölümüyle sonuçlanan trafik kazası meydana geldiğini, davalı sürücünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğunu belirterek,

müteveffanın annesi ... için 17.000-TL, kardeşleri ... için 8.000-TL, ... için 8.000-TL, ... için 8.000-TL, ... için 8.000-TL maddi tazminatın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesine, müteveffanın naaşının konsolosluk vasıtasıyla ülkesi olan Afganistan'a gönderildiğinden, burada yapılan ve ülkesinde yapılan cenaze, yemek ve defin masrafları için de şimdilik 1.000-TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, Karara karşı davacılar vekili, davalı ... Sigorta Şirketi vekili ve davalılar ... ve ... şirketi vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Dava; trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze gideri tazminatı isteğine ilişkindir.

Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür. 5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre.

“Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir.

Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse dava; dava şartı eksikliğinden HMK'nın 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.MÖHUK madde 48/2’de ise.

“Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun adli yardıma ilişkin 334/3 madde hükmünde de, "Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri, ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır." denilmektedir.

Dosya kapsamından davacıların Afganistan uyruklu olduğu anlaşılmakta olup, mahkemece teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir. (Bkz.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 20/09/2022 gün, 2021/13414 E.-2022/10635K. sayılı ilamı ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 12/04/2023 gün 2021/27291 Esas-2023/5354 Karar sayılı ilamı) Bu nedenle mahkemece, davacıların teminattan muaf olup olmadıkları hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için kendilerine süre verilmesi,

anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde davanın usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, açıklanan husus üzerinde durulmadan yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsiz olmuştur.

Hal böyle olunca da, ilk derece mahkemesince verilen kararın HMK.m.353/1-a/4 hükmü uyarınca kaldırılmasına ve kaldırma kararının gerekçesi gözetildiğinde tarafların istinaf başvuru sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca,1/İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2024 tarih ve 2022/245 Esas 2024/989 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a/4.maddesi hükmü uyarınca kaldırılmasına,2/Dosyanın belirtilen şekilde işlem, araştırma ve yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine,

kaldırma kararının gerekçesi gözetildiğinde taraf vekillerinin istinaf itirazlarının bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına,3/İstinaf yasa yoluna başvuran taraflar tarafından peşin olarak yatırıldığı anlaşılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde yatırana iadesine,4/İstinaf incelemesinin dosya üzerinden yapılması nedeniyle, avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 5/İstinaf yasa yoluna başvuran taraflarca, istinaf aşamasında yapılan diğer yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek müteakip kararda dikkate alınmasına,