İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2025/781 K.2025/485

İlk derece mahkemesinin ara kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;

KARAR Davacılar vekili dava açan dilekçesinde; davalı ...'ın sevk ve idaresindeki, davalı ...Limited Şirketi'nin maliki, davalı sigorta şirketi nezdinde ZMM Sigortalı olan ... plakalı araç ile 10/09/2024 tarihinde ... plaka sayılı motosiklete çarparak sürücü; müvekkili ...’nin oğlu, ...’nin ise eşi olan ...'ın ölümüne sebep olduğunu belirterek,

fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere (HMK.m.107) müvekkili Saniye için 500-TL, müvekkili ... için destekten yoksun kalma tazminatı olarak 500-TL, cenaze gideri tazminatı olarak 50-TL maddi tazminatın olay tarihinden (10.09.2024) itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine,

müvekkili ... için TBK'nın 76. maddesi uyarınca 500.000-TL geçici ödemenin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, davacılar vekili ayrıca, araç sürücüsü ve işleteninin malvarlıkları ve ... plakalı araç üzerine ihtiyati tedbir niteliğinde ihtiyati haciz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince 04/02/2025 tarihli ara karar ile, yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmemesi nedeniyle davacılar vekilinin ihtiyati haciz ve geçici ödeme yapılması talebinin yerinde olmadığı, ihtiyati tedbir istenen mal varlığı unsurlarının uyuşmazlık konusu olmaması nedeniyle HMK'nın 389 ve devamı maddeleri kapsamındaki ihtiyati tedbir koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle, davacılar vekilinin; ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve geçici ödeme talebinin reddine karar verilmiş, davacılar vekili tarafından;

trafik kazasının oluşumunda davalı sürücünün asli kusurlu olduğunun Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturması kapsamında tespit edildiği, davacıların desteğinin davalının sebep olduğu trafik kazası sonucunda vefat ettiği, bu suretle yaklaşık ispat koşulunun ve geçici hukuki koruma kararı verilmesinin koşullarının somut olayda gerçekleştiği, müvekkilinin ihtiyaç içerisinde bulunması nedeniyle geçici ödeme yapılması gerektiği, ilk derece mahkemesinin ara kararının usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle kaldırılarak, ihtiyati haciz, ihtiyati tedbir ve geçici ödeme yapılması taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilerek,

yasal süresi içerisinde istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Dava; trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma maddi tazminatı ile cenaze ve defin giderlerinin tahsili talebine ilişkindir.

(1)HMK'nın 389. maddesinde, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği düzenlenmiştir.

Anılan yasal düzenlemeye göre ihtiyati tedbir kararının uyuşmazlık konusu hakkında verilmesi mümkün olup, davanın konusunu oluşturmayan mal varlıklarının ve kazaya karışan araçların, anılan madde kapsamında ihtiyati tedbir kararına konu olması mümkün değildir.

Yasal düzenlemeler gereğince somut olay incelendiğinde; ihtiyati tedbirin ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceği, eldeki dava destekten yoksun kalma maddi tazminatı ile cenaze ve defin giderlerinin tahsili istemli olup para alacağına ilişkin bulunduğu, davalıların mal varlıklarının ve kazaya karışan aracın mülkiyetinin uyuşmazlık konusu olmadığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddedilmesinde isabetsizlik bulunmadığından,

davacılar vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara karara yönelik yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1.maddesi hükmü gereğince reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

(2)HMK'nın 341.maddesinde hangi kararlara karşı istinaf yasa yoluna başvurulabileceği açıkça düzenlenmiş, (a) nihai kararlara (b) ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararlarına (c) karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati haciz kararlarına (d) karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlara karşı istinaf yasa yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir.

İstinaf isteğine konu TBK'nın 76.maddesi kapsamında geçici ödeme yapılmasına karar verilmesi yönündeki talebin reddine ilişkin ara karar, az yukarıda açıklanan yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, nihai karar niteliğinde olmadığından ve ayrıca, ihtiyati tedbir ve ihtiyati hacze ilişkin de bulunmadığından, istinafı kabil karar niteliğinde değildir.

Bu nedenle, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun; istinaf edilen ara kararın bu yönüyle istinafı kabil kararlardan olmaması nedeniyle HMK'nın 341/1 ve 352. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

(3)İİK'nın 257.maddesinde "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarının ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" denmektedir. Dava konusu zarar haksız eylemden kaynaklandığından, tazminat haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir. (6098 sayılı TBK. m.117).

Buradaki "muacceliyet" kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır. Görülmekte olan davada davacılar vekili tarafından ihtiyati haciz isteminde bulunulmuş olup, bu aşamada kusur oranının ve zarar miktarının tam olarak belirlenmesini beklemek hakkaniyet ile bağdaşmaz.

Bununla birlikte, dava dilekçesine ek olarak sunulan belgelere göre, desteğin; trafik kazası nedeniyle vefat ettiği, yine İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma kapsamında alınan 03/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda, kazanın oluşumunda davalı sürücünün asli (% 75 aranında) kusurlu olduğunun belirtildiği, hal böyle olunca da yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı, talep olunan alacakların;

trafik kazasından kaynaklanması nedeniyle haksız fiil tarihinde yani kaza tarihinde muaccel olduğu ve talep edilen alacak kalemlerinin rehin ile temin edilmemiş olduğu birlikte değerlendirildiğinde, ihtiyati haciz istemine ilişkin koşulların gerçekleştiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca da mahkemece; ihtiyati haciz koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek, amaca uygunluk, ölçülük ile tarafların hak ve menfaati ile hakkaniyet prensipleri gözetilerek davacılar vekilinin ihtiyati haciz talebinin değerlendirilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle talebin reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Bu nedenle, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ihtiyati haciz talebinin reddi yönündeki ara kararın HMK'nın 353/1-a/6.maddesi hükmü gereğince kaldırılmasına, açıklanan hususlar gözetilmek suretiyle davacılar vekilinin ihtiyati haciz talebi yeniden değerlendirilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca, 1/İlk derece mahkemesinin 2025/91 esas sayılı dosyası kapsamında alınan, ihtiyati tedbir isteminin reddi yönündeki 04/02/2025 tarihli ara karara karşı davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1.maddesi hükmü gereğince esastan reddine, geçici ödeme yapılması yönündeki davacılar vekilinin talebinin reddine karşı istinaf başvurusunun ise HMK'nın 341/1 ve 352. maddesi uyarınca usulden reddine, 2/İlk derece mahkemesinin 2025/91 esas sayılı dosyası kapsamında alınan,

ihtiyati haciz isteminin reddi yönündeki 04/02/2025 tarihli ara karara karşı davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ara kararının bu yönüyle HMK'nın 353/1-a/6.maddesi hükmü gereğince kaldırılmasına, 3/Dosyanın; gerekçede açıklanan hususlar gözetilerek ihtiyati haciz talebi hakkında karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine,