İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1853 K.2024/560

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. 21/01/2018 tarihinde müvekkili ...'un işleteni olduğu ...'ün sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı ticari sarı dolmuşa işleteni davalılardan ... Ltd.

Şti. olan ancak kaza yerinden firar etmesi sebebiyle kimliği tespit edilemeyen sürücü tarafından sevk ve idare edilen ... plakalı kamyonun çarpması üzerine maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, bu kaza sonrası müvekkilinin aracının büyük hasar gördüğünü ve ticari amaçla kullanıldığı için hasarın tamiri esnasında 7 gün boyunca çalışamadığını, çalışamadığı her gün için ortalama 500,00-TL günlük zararının oluştuğunu, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla,

şimdilik 2.000,00 TL araç değer kaybı ile tamir bakım masrafları için 2.000,00-TL'nin kaza tarihi olan 21/01/2018 tarihi itibariyle işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, aracın serviste kaldığı bir haftalık süre boyunca kullanamamasından ötürü mahrum kalınan 3.500,00 TL ticari kazanç kaybının da yine kaza tarihi olan 21/01/2018 tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Ltd.

Şti.'den tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile. 13.195,63-TL hasar bedeli, 12.000,00-TL değer kaybı bedeli olmak üzere toplam 25.195,63-TL'nin davalı ... yönünden temerrüt tarihi olan 15/02/2018 tarihinden itibaren, davalı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. yönünden kaza tarihi olan 21/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 2.800,00-TL kazanç kaybının davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den kaza tarihi olan 21/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı ... San. ve Tic.

Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunulmuş olmasına karşın mahkemece bu itirazların dikkate alınmadığını, davacı tarafça ıslah dilekçesi ile talep edilen faiz türünün değiştirildiğini, kendilerinin bu hususa muvafakat etmediğinin açıkça dile getirildiğini, buna karşın mahkemece bu hukuka aykırı talep üzerinden karar verilmiş olup, bu durumun da hukuka aykırı olduğunu, davanın müvekkilinin ticari işletmesi ile de bir ilgisi bulunmadığından ticari faiz işletilmesinin de hukuken mümkün olmadığını, firari sürücünün %100 kusurlu olduğu yönündeki kanaatin kabulü mümkün olmayıp,

olayda diğer araç sürücülerinin kusurlu olduğunu, yapılan hesaplamalarda dava konusu araç için tespit olunan değer, hasar tutarı, değer kaybı bedeli, kazanç kaybı bedeli fahiş şekilde hesaplanmış olup itirazlarına rağmen yeni rapor alınmaksızın karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, talep olunan bedellere ilişkin müvekkili bakımından herhangi bir sorumluluk söz konusu olmayıp, davacı tarafça talep edilen alacaklar bakımından husumet yöneltilmesi gereken tarafların diğer davalı ... ile firar ettiği belirtilen sürücü olduğunu,

müvekkili şirketin somut olayla herhangi bir bağının bulunmadığını belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Dosya kapsamından,

21.01.2018 tarihinde saat 00:45 sıralarında dava konusu araç sürücüsü dava dışı ... yönetimindeki ... plaka sayılı ticari dolmuş taksi ile yerleşim yerinde gece vakti Cerrahpaşa Caddesini takiben Millet Caddesi istikametine seyir halinde iken olay mahalline geldiğinde aracının sol yan kısımlarına, istikametine göre sağ taraftan Fatih Yokuş Çeşmesi sokağı takiben gelerek Cerrahpaşa Caddesine çıkarak sola dönüş yapmaya çalışan firari sürücü yönetimindeki ... plaka sayılı kamyonun çarpması sonucu, dava konusu trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmıştır.

Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesi ile zamanaşımı definde bulunmuştur. HMK'nın 319.maddesine göre savunmanın değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başlayacağından, zamanaşımı defi cevap dilekçesi ile ileri sürülmelidir.

Cevap dilekçesinde zamanaşımı defi ileri sürülmemiş ya da süresi içince cevap dilekçesi verilmemişse ilerleyen aşamalarda HMK'nın 141/2 maddesi uyarınca zamanaşımı defi davacının açık muvafakati ile yapılabilir.Eldeki davada davalılar vekili süresinde cevap dilekçesi vermediği ve zamanaşımı defi ileri sürmediğine göre istinaf aşamasında ileri sürülen zamanaşımı def'inin nazara alınması olanaklı değildir.

6100 sayılı HMK'nın 281. maddesinde tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri düzenlenmiştir.

Bu düzenleme gereğince usulüne uygun biçimde raporun tebliği üzerine, rapora itiraz hakkı bulunan tarafların bu haklarını kullanmamış olması halinde karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşacaktır.

Dosya kapsamından hükme esas alınan kusur, kazanç kaybı ve hasara ilişkin kök rapor bilirkişi raporu davalı istinaf eden vekiline HMK 281. maddesi gereğince ihtarat içeren tebligat ile tebliğ edildiği halde davalı vekilinin süresi içerisinde rapora itiraz etmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda HMK'nın 281. maddesi çerçevesinde kusur, kazanç kaybı ve hasar bakımından davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gibi HMK'nın 357/1. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen kusur, kazanç kaybı ve hasar iddiaları ve savunmalar dinlemeyeceğinden istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

Kusur, kazanç kaybı ve hasara ilişkin kök rapordaki hesaplama, ek raporda da tekrar edilmiş, sadece kök raporda belirlenmemiş değer kaybı hesabı yapılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda Yargıtayın yerleşmiş içtihatları doğrultusunda değer kaybı hesaplamasının aracın modeli, markası, kaza tarihindeki yaşı, kilometresi, hasarının nitelik ve niceliği, hasar bölgeleri vs. gibi hususlara göre, kaza tarihi itibariyle serbest piyasadaki 2. el piyasa rayiç değeri ile aracın hasarı onarıldıktan sonraki haline göre serbest piyasadaki 2. el piyasa değeri arasında fark üzerinden yapılmış olmasına ve raporunda dosya kapsamına uygun, gerekçeli ve yeterli olmasına göre değer kaybına ilişkin istinaf talebi de yerinde görülmemiştir.

KTK'nın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 85/1. maddesine göre "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. " maddenin son fıkrasına göre ise "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." İşletenin bu sorumluluğu bir tehlike sorumluluğudur.

2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir.

İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 28/02/2019 tarih, 2016/6712 E. ve 2019/2237 K. sayılı kararı). Davalı ... plakalı kamyonun maliki olduğuna göre, işleten olarak kaza anında bu aracı kullanan sürücünün kusurundan dolayı doğan zarardan davacıya karşı müteselsilen sorumludur. Aracın bir başkası tarafından işletilmesi de bu sorumluluğu kaldırmayacaktır. Bu nedenle Mahkemece davalı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2019/837 Esas ve 2020/4837 Karar sayılı ilamında belirttiği gibi; "...Davacılar vekili, dava dilekçesi ile talep ettiği tazminatlar yönünden “yasal” faize karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile faiz türünü de ıslah ederek “olay tarihinden itibaren avans faizine” karar verilmesini talep etmiş, mahkemece kaza tarihinden ıslah tarihine kadar yasal faize, ıslah tarihinden itibaren avans faizine karar verilmiştir.

Islah, taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesi işlemidir (HMK md. 176/1). Islah müessesesi, dava değiştirme, başka deyişle iddia ve savunmanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağını bertaraf eden bir imkandır. Bu nedenle davacılar vekilinin faiz türüne ilişkin ıslah talebinin kabul edilerek kaza tarihinden itibaren avans faizine karar verilmesi gerekir ..." şeklindedir.

Davaya konu trafik kazasına sebep olan davalıya ait aracın kamyonetin ruhsat bilgilerine göre kullanım şeklinin yük nakli olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda kazaya sebebiyet veren araç, ticari olduğundan ve davacı vekilince ıslah dilekçesi ile avans faizi talep edilmiş olmakla, İlk Derece Mahkemesince kabul edilen tazminat bakımından temerrüt faizi olarak avans faize hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu nedenlerle; davalı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.