İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/2490 K.2025/1661

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde.

13/03/2020 tarihinde anız yangını nedeniyle yolun sis nedeniyle görüş mesafesinin azalarak TEM otoyolu Edirne-İstanbul istikametinde meydana gelen zincirleme trafik kazasında davacıya ait ...plakalı aracın ... plakalı oto kurtarıcı aracın üzerinde iken kazanın meydana gelmesiyle kurtarıcıdan düştüğünü ve arkadan gelen araçlarca maddi hasarına sebep olunduğunu, kusur raporuna göre kazanın meydana gelmesinde ... idaresindeki ... plakalı oto kurtarıcının, sürücü ... sevk ve idaresindeki... plakalı aracın,

sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile sürücü ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçların kusurlu olduklarının tespit edildiğini, söz konusu aracın hasar bedelinin eksperce 41.990 TL olarak belirlendiğini, ayrıca bunun haricinde davacıya ait araçta değer kaybının da meydana geldiğini, söz konusu bu bedellerin iadesi için her ne kadar sigorta şirketlerine başvuru yapılmış ise de bu konuda taraflarına herhangi bir dönüş yapılmadığını, işbu sebeple hasar bedeli ve değer kaybı için arabuluculuğa başvurma gereğinin hasıl olduğunu belirterek dosyanın değer kaybının tespitini,

dava konunda ise trafik kazasında araçta meydana gelen hasar bedeli ile araçta daha sonra meydana gelen değer kaybının tazmini için fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL'nin olay tarihinden işletilecek faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. avacı ıslah dilekçesi ile talebini 49.090,94 TL'ye yükseltmiştir. Davalı ...

Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; sigortalı araç sürücüsünün davaya konu araçta meydana gelen hasar nedeniyle kusuru bulunmadığını, kazanın Çorlu-İstanbul oto yolunda zincirleme kaza şeklinde meydana geldiğini, davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı olan araç sürücüsünün önünde kazaya karışmış olan araçlara çarpmamak için sağ emniyet şeridine geçtiğini ve kaza zincirinin başında bulunan çekici araca sol ön kısmıyla çarptığını, sigortalı aracın, başvuruya konu ...plakalı araca değil, bu aracın üstünde bulunduğu oto kurtarıcıya çarptığını ve çarpma esnasında başvuruya konu aracın da oto kurtarıcının üzerinde bulunduğunu,

davalı sigorta şirketinin değer kaybından sorumlu olmadığını, sorumlu ise değer kaybının ne şekilde hesaplanacağını, ZMMS sigortası genel şartlarının A.5.A maddesi ve ekinde yer alan esaslara göre belirlenmesi gerektiğini, ayrıca davacının temerrüde ilişkin açıklamalarının kabulünün mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ... plaka sayılı aracın davalı sigorta şirketi nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalı bulunduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davalı şirketin sorumluluğunun sigortalısının kusuru ve bakiye poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, öncelikle mükerrer ödeme ve sebepsiz zenginleşmenin engellenmesi için konu kaza nedeniyle sigortalı veya kasko sigortacısı tarafından zarar görene ödeme yapılıp yapılmadığı hususunun tespiti gerektiğini,

ayrıca değer kaybı tazminatı hesaplamasında değer kaybı mevcut ise ZMSS genel şartlarında belirtilen hesaplama yöntemine göre zarar tespiti yapıldığını, davacıya ait aracın davaya konu kazadan daha öncesinde bir kazaya karışıp karışmadığının ve aynı bölgeye hasar almış olup olmadığının, ayrıca 165.000 km üzerinde olup olmadığının tespiti gerektiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "24.495,47-TL maddi tazminatın ...AŞ'den dava tarihi olan 27/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 24.495,47-TL maddi tazminatın ... Sigorta AŞ'den dava tarihi olan 27/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Davalı ... Sigorta'ya açılan davanın reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davalılar ...A.Ş ve ...

Sigorta A.Ş. vekilleri ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı ...A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ZMMS'den doğan sorumluluğunun sigortalısının kusuru oranında olduğunu, en doğru ve geçerli tespitin yapılabilmesi için hem Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesi’nden hem de Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyetinden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini, kazanın meydana gelmesine etki edebilecek Karayolları Genel Müdürlüğü’nden kaynaklanan yol kusuru ve teknik arıza hususlarının değerlendirilmediğini, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün dava konusu kazanın meydana gelmesine etki edecek trafik işaret ve lambalarından,

yolun yapısından ve trafik güvenliğini tehlikeye atacak derecede görüşü engelleyecek bir hususun bulunup bulunmadığının ayrıca belirlenmesi gerektiğini, kaza tespit tutanağında bu hususlara ayrıntılı olarak değinilmediğini, bilirkişi tarafından tedarik ve işçilik iskontosu uygulanmamasının hatalı olduğunu, söz konusu kazaya ilişkin olarak trafik sigortası genel şartları gereğince müvekkili şirketin uygulayacağı iskonto oranları üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, bu oranın da en az %30 olması gerektiğini, bilirkişi raporunda KDV dâhil hesaplama yapıldığını, müvekkili şirketin KDV’den sorumluluğunun bulunmadığını,

taraflarına tebliğ edilen bilirkişi raporunda hasarlanan parçalara ilişkin orijinal parça takdir edildiğini, bu hususun kabulünün mümkün olmadığını, genel şartlar ekinde yer alan formüle göre hesaplama yapıldığında başvuru konusu aracın kilometresinin 303.636 olması sebebiyle, genel şartlar ekinde yer alan formüle göre 165.000 kilometre üzerindeki araçlarda değer kaybı oluşmayacağı için huzurdaki başvurunun reddi gerektiğini, bilirkişi tarafından tespit edilen rayiç değerin fahiş ve dayanaksız olduğunu, kabulünün mümkün olmadığını,

hesaplamaların genel şartlar gereği yapılması gereğini savunarak ve piyasa rayiç belirleme hesaplama yönteminin taraflarınca kabul edilmediğini, bilirkişi raporunda belirlenen bu hesapta serbest piyasa koşullarının olağan akışına aykırı olduğunu, belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Anlaşmalı servis klozu uyarınca parça ve işçilik bedellerinde %20 oranında muafiyet yapma haklarının göz ardı edildiğini, davacının, KDV'ye ilişkin yansıtma faturası kesmediği halde hasar bedeline KDV'nin ilave edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, değer kaybı hesabı hesabının varsayıma dayandırılmış olduğunu, sigortahukuku tekniğine uygun olmadığını,davacı lehine hükmedilen 9.200,00 TL tutarlı ücreti vekaletten davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerekirken ayrı ayrısorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Dosya kapsamından, 13.09.2020 tarihinde saat 15.20 sıralarında anız yangını nedeni ile yolun sis olması sebebinden görüş mesafesinin azalarak Tem Otoyolu Edirne İstanbul istikametinde meydana gelen zincirleme trafik kazasında.

Bulgaristan uyruklu sürücü ...nın sevk ve idaresindeki çekici ve yarı römorku ile önünde meydana gelen trafik kazasını fark ederek yavaşlaması ile aynı istikamette arkasından gelen ... sevk ve idaresindeki ... plakalı oto kurtarıcının (üzerinde yüklü ...plakalı otomobil olduğu halde ) duramayarak aracının ön kısımları ile çarpması, ... plakalı aracın arka kısımlarına aynı istikamette arkadan gelen ve duramayan sürücü ... sevk ve idaresindeki ...plakalı kamyonetin ön kısımları ile çarpması, ...plakalı aracın arka kısımlarının aynı istikamette arkadan gelen ... plakalı otomobili sevk ve idare eden ...'ın ön kısımları ile çarpması,

sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı otomobili ile kazayı fark ederek durması ile ... plakalı aracın arka kısımlarına sürücü ...'nın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı süt tankeri ön kısımları ile çarpması ve çarpmanın etkisiyle aynı istikamette yolun solundan doğrudan geçiş yapan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın da hasar görmesiyle sonuçlanan zincirleme yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği anlaşılmıştır.Kaza tespit tutanağında yol kusuruna ilişkin belirleme bulunmamakta olup aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan resmi mercilerce düzenlenmiş tutanağın aksi de ispat edilemediğinden,

kaza tespit tutanağı ile uyumlu ve dosya kapsamına göre kazanın oluşuna uygun açıklamalar içeren bilirkişi raporunda da bu husus açıkça belirtilmiş olmakla bu yöne ilişkin istinafın reddi gerekmiştir.Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/15201 E. ve 2021/3717 K. sayılı ilamında "... sigortalı aracı hasar gören davacının hasar onarımını davalının belirlediği anlaşmalı serviste yaptırma zorunluluğu bulunmadığından, sigorta sözleşmesindeki "servis muafiyet uygulamaları" başlıklı özel şarta göre zarar hesabı yapılmasına ilişkin temyiz itirazlarının yerinde görülmemesine,

... " yönünde ve Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2021/3294 E. 2021/4214 K. sayılı ilamında "... Davalı ile anlaşmalı ya da yetkili servisleri arasında yapılan anlaşmalara göre iskonto uygulanması, davacı sigortalıyı bağlamaz. Dosya kapsamına göre, bilirkişi raporunda belirtilen %5 oranında iskonto yapılmadan, davacının gerçek zararının tespiti gerekir. ..." yönünde karar verilmiştir.

Aktarılan Yargıtay kararlarında da açıklandığı üzere, davacının hasar onarımını davalının belirlediği anlaşmalı serviste yaptırma zorunluluğu bulunmadığından muafiyet kaydı oranında tazminattan indirim yapılmaması ve parça bedellerine iskonto uygulanması gerektiğine yönelik istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

Sigortacı, sözleşmeden kaynaklanan tazmin borcunu yerine getirirken gerçek zararı ödemekle yükümlü olarak, aracın onarımı yapılsın ya da yapılmasın, onarıma ilişkin fatura olsun ya da olmasın hasar bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisini de (3065 sayılı KDV Kanunu uyarınca) zarar görene ödemek zorunda olduğundan KDV dahil hesaplama yapılamayacağına ilişkin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Kaza tarihine göre Yeni Genel Şartlar yürürlükte olmakla birlikte, Anayasa Mahkemesinin Anayasa Mahkemesinin 17/07/2020 tarih, 2019/40 E. ve 2020/40 K. sayılı iptal kararı gereğince Yeni Genel Şartların " Ek 1. Değer Kaybı Hesaplaması" başlıklı kısmında açıklanan hesaplama yöntemi kullanılamayacaktır.

Yargıtay 4. (kapatılan 17.) Hukuk Dairesi içtihatlarına göre değer kaybının belirlenmesinde aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış haldeki piyasa değeri arasındaki fark kriteri esas alınmaktadır. Somut uyuşmazlıkta.

İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda Yargıtay içtihatları gereğince fark yöntemine göre değer kaybı belirlendiğinden hesaplama yöntemine ilişkin istinaf talebi yerinde değildir.Ne var ki İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, değer kaybı tespitine esas verilere nasıl ulaşıldığının belirtilmemiş, dosyada başka bilgi ve belge bulunmadığı,

tramer kayıtları ve kaza tarihi itibari ile araç km bilgisi ve daha önce araç üzerinde yapılan işlemlerin dosyaya eklenmediği için araç değer kaybı hesaplamasının yapılamadığı belirtilerek ekspertiz raporuna göre hazırlandığı açıklandığı ve bu haliyle bilirkişi raporu denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı halde bu rapor esas alınarak karar verilmiş olması eksik incelemeye dayalı olmuştur.

O halde Mahkemece yapılması gereken olay nedeni ile hasarlanan davacıya ait ...plaka nolu aracın tramer kayıtlarının ve tüm hasarlarına ilişkin belgelerin istenmesi ve bu hasarlar da gözetilerek yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda;

aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınarak tüm dosya kapsamına göre usulü kazanılmış haklar da gözetilerek karar vermekten ibarettir.Kabule göre de.

Karar tarihinde uygulanması gereken AAÜT'nin 3/2.maddesi gereğince müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ayrı ayrı vekalet ücreti belirlenmesi de doğru olmadığından bu yöne değinen davalı ... sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmüştür. Açıklanan nedenlerle, davalılar ...A.Ş ve ...

Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.