İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/1 K.2025/2025

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sürücüsünün ... ... olduğu ... plakalı otobüsün Gelibolu 'da kaza sebebiyle devrilmesi sonucu davacı Nezahat ... 'ın yaralandığı, kaza sonrasında yaklaşık olarak 1 yıl boyunca tedavi gördüğü ve tedavi sonrasında sağ tarafında hissizlik meydana geldiği,

davacının ev hanımı olduğu evinde yapması gereken işlerini başkasının yardımı olmadan yapamadığını, çocuklarının ihtiyaçlarını gideremediğini, davacı sakat kalması ve çalışamamasından dolayı psikolojik olarak da çöküntüye uğradığını, maddi durumunun iyi olmadığını,

sigorta şirketlerine maddi tazminatın ödenmesi için dilekçe sunulduğu ancak sigorta şirketleri herhangi bir ödeme yapmayarak temerrüte düşürüldüğünü belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve sigorta şirketleri limitleri ile sorumlu olmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ettikmiştir. Davalı ...

Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan aracın yolcu otobüsü olmayıp ticari amaçlı kullanılan bir araç olduğunu, Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yapılması gereken araçlar arasında yer aldığını, KTK'nın 19/son fıkrasında yolucuların zararlarının öncelikle taşımacılık sigortasından karşılanacağı, bu sorumluluk sigortası ile karşılanamayan zararlar için 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre yapılması zorunlu mali sorumluluk sigortasına başvurulacağı hükmünün alındığını, anılan maddede yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortacısı,

trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörülmediğini, sıralı bir sorumluluk düzenlendiğini, buna göre kaza sonucu meydana gelecek zararlar öncelikle zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasından karışlanması gerektiğini, sigorta limiti üstünde olup da karşılanmayan zararlar var ise zorunlu mali sorumluluk sigortası tarafından ödenmesi gerektiğini, bu sebeple meydana gelen zarar bakımından öncelikle zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında başvuru yapılmasının gerektiğini,

huzurdaki davada davanın zorunlu trafik sigorta poliçesinden talep edildiğini, kazaya karışan aracın taşımacılık sigortası yaptırması zorunlu ise, davacının zararından sorumlu trafik sigortacısı değil zorunlu taşımacılık sigortacısı sorumlu olduğundan davanın reddi gerektiğini, kusurun ve davacının kalıcı sakatlığının bulunup bulunmadığının tespiti gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Turizm A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kazayı yapan araç Sancaktepe Belediyesi'nin düzenlediği Çanakkale gezisi esnasında meydana geldiği, dava dilekçesinde de açıkça belirttiği, asıl işveren sıfatıyla Sancaktepe Belediyesinin maddi ve manevi tazminat yönünden sorumluluğunun bulunduğunu, müvekkili şirket yönünden davanın husumet bulunmadığından reddini talep etmiştir.Davalı ...Sigorta AŞ. vekili cevap dilekçesinde özetle;

davaya konu sigorta poliçesinin niteliği uyarınca sadece, poliçede belirtilen teminat limiti ile sınırlı olarak zorunlu koltuk ferdi kaza sigortaları genel şartlarında belirtilen oranlara göre tazminat hesaplanması gerektiği, davacının sürekli sakatlığını ispatlaması gerektiğini, sigortalının kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde sakatlığına yol açtığı takdirde tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespiti sonucunda sakatlık tazminatı belirtilen oranlar dahilinde kendisine ödenebileceği, müvekkili şirketi usulüne uygun olarak temerrüte düşürülmediği ve hali hazırda muaccel olmuş bir sorumluluğu bulunmadığını,

davacının tıbbi tedavisinin tamamlandıktan sonra kalıcı bir sakatlığının tespitini ve söz konusu tespitin yapılamaması halinde davanın reddine, davaya konu tazminatın hesaplamasında KYTZKFK poliçesi genel şartlarında belirtilen oranlar ve hesaplama yönteminin dikkate alınması gerektiğini, davanın ispatı halinde müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı tutulmasını ve davacının maluliyet nedeni ile oluşan maddi tazminat talepleri dışındaki tüm taleplerinin müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu kazaya karıştığı iddia edilen aracın müvekkili sigorta şirketi tarafından sigortalandığını, poliçe teminatı ancak araçta yolcu olarak taşınan biletli yolcuları kapsadığını, yolcu bileti olmayan kişilerin taleplerinin teminat dışı olduğunu, davacı yanın dosyaya sunduğu deliller arasında yolcu biletinin bulunmadığını, diğer yandan ZKTMSS ancak şehirlerarası ve uluslararası taşımalara ilişkin olarak teminat sağladığını, yargılamada araçların kusur durumlarının tespit edilmesinin gerektiğini, kazanın oluş şekli değerlendirildiğinde sigortalı araca atfı kabil bir kusur bulunmadığını,

davacının müterafik kusurunun dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkili dava konusu aracın maliki olduğunu, söz konusu aracın ... Turizm Nak. Şirketi'ne uzun süreli olarak kiraya verildiğini, 10/05/2016 tarihi itibarı ile işleten sıfatı dava dışı ... Şirketi'ne geçtiğini, davacının uğradığı zararlardan davalı Sancaktepe Belediyesi ve ...

Şirketi'nin ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davacının maddi tazminat talebinin davalılar ...Sigorta A.Ş. ve ... Turizm A.Ş. yönünden kabulü ile. 36.278,05 TL’nin davalı ...

Turizm A.Ş. yönünden kaza tarihi olan 12.05.2016 tarihinden itibaren diğer davalı ...Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan 12.11.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ...Sigorta A.Ş. ve ... Turizm A.Ş.’den müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının maddi tazminat talebinin davalı ... ..., ... Sigorta A.Ş. ve ... Sigorta A.Ş. yönünden reddine, davacının manevi tazminat talebinin davalı ...

Turizm A.Ş. yönünden kısmen kabulü ile. 15.000,00 TL’nin kaza tarihi olan 12.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Tur. A.Ş.’den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının manevi tazminat talebinin davalılar ... ..., ...Sigorta A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve ... Sigorta A.Ş. yönünden reddine" karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı ...Sigorta A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Dava belirsiz alacak davası olarak açılayacağından davanın usulden reddi gerektiğini, müvekkil şirket tarafından düzenlenen poliçe bir meblağ sigortası olduğunu, sorumluluk sigortası olmadığını, maluliyet oranının Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesinin doğru olmadığını, mağdurun tedavisi bitip, sürekli sakatlığa uğradığı sabit olduğu takdirde belirlenen oranın teminat limitine oranlanması ile ödeneceğinden bu ödeme de, sürekli iş göremezlik sakatlık oranına göre yapılamayacağını,

ödenecek bedelin neye göre belirleneceği Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları'nın A.3.2 maddesinde belirlenmiş olup ödenecek bedel buradaki sakatlık kalemlerindeki oranlara uygulanması sonucunda belirlenmesi gerektiğini, müvekkil şirkete usulüne uygun bir başvuru olmadığından temerrüte düşme tarihinin başvurudan itibaren 8 iş günü olarak hesaplanması hukuka aykırılık teşkil ettiğini, davacının talebine konu geçici iş göremezlik tazminatı tanzim edilen poliçe gereği teminat dışı olduğu ve müvekkil şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, ilgili sorumluluğun SGK’nın sorumluluğunda bulunduğunu,

davaya konu kazaya karışan aracın kullanım tarzı itibariyle otobüs olması nedeniyle davacının meydana geldiğini iddia etmiş olduğu zararlardan Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın b.8. maddesinde belirtildiği üzere öncelikle bu sigortadan karşılanması gerektiğini, müvekkil şirket nezdinde ise söz konusu aracın Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası bulunduğunu, zarardan öncelikli olarak zorunlu taşımacılık sigortacısı sorumlu olduğunu, davanın müvekkil şirket yönünden reddi gerektiğini,

ıslaha konu edilen rakam için ancak ıslah tarihinden itibaren yasal faiz isteyebileceğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, yaralamalı trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Dosya kapsamından 12/05/2016 tarihinde Çanakkale Gelibolu- Keşan Gelibolu yolunda sürücü ... ... yönetimindeki ... plakalı otobüsün tek taraflı olarak yapmış olduğu trafik kazası neticesinde 5 kişinin vefat ettiği, davacı ile birlikte 40 kişinin de yaralandığı, davacı Nezahat ... otobüste yolcu konumunda olduğu,

yaralanması nedeni maddi tazminat talep ettiği anlaşılmıştır.Kazaya karışan ... plakalı yolcu otobüsünün 19.11.2015/2016 vade tarihli Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta poliçesinin davalı ...Sigorta A.Ş.. 16.11.2015/2016 vade ile Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta poliçesinin davalı ... Sigorta A.Ş.. Zorunlu Karayolu Taşımacılığı Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin ise davalı ... A.Ş. tarafından düzenlendiği görülmüştür.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/5793 Esas ve 2021/10464 Karar sayılı içtihadında da vurgulandığı üzere.

Zorunlu karayolu taşımacılığı mali sorumluluk sigortası ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'ndan doğan sorumluluğunu poliçede yazılı limitlere kadar sigorta örtüsüne almaktadır.

Aynı Kanun'un 18. maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Aynı Kanun'un 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8. maddeleri hükümlerine göre meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır.

Ancak, bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur.

Bu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu, yolcuların uğradığı zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir.Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ise yolculuğun başlangıcından bitişine kadar, otobüsün içinde veya dışında, otobüs hareket halinde iken veya değilken, yolculuk sırasında veya bekleme, duraklama ve mola yerlerinde karşılaşılabilecek her türlü kazalara karşı, sigortalılar (yolcular,

sürücüler ve yardımcılar) yararına taşımacı tarafından yaptırılması zorunlu bir kaza (can) sigortası olup, kazanın oluşunda taşımacının yada sürücü ve yardımcılarının bir kusurları bulunmasa bile, ölümlerde sigorta poliçesinde yazılı tutarın tamamı, bir zarar (destekten yoksunluk) hesabı yapılmaksızın, ölen kişinin mirasçılarına eksiksiz ve kesintisiz olarak; yaralanmalarda beden gücü kayıp oranına göre zarar gören kişilere ödenir.

Ödenecek tazminat miktarı yönünden zarar sigortası - tutar (meblâğ) sigortası ayrımında Zorunlu Koltuk Sigortası bir tutar (meblâğ) sigortasıdır.Zarar sigortasında sigortacının ödeyeceği tutar, sigorta değeri ya da sigorta poliçesinde yazılı tutar olmayıp, sigortalının ya da üçüncü kişinin uğradığı zararın tutarıdır.

Meblâğ sigortasında ise, sigortacı, sigorta ettirilen kişinin zarara uğraması durumunda, somut zarar ne olursa olsun, sigorta sözleşmesinde belirlenen tutarı (meblâğı), başka bir deyişle, sigorta poliçesinde yazılı olan sigorta bedelini eksiksiz ve tam ödemek zorundadır.

(Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/15359 E. ve 2019/6854 K. sayılı kararı).4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile buna bağlı Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra düzenlenen 25.03.2004 tarihli Genel Şartlar A.3.2 maddesi 1.fıkrasında: “Bu sigorta ile teminat altına alınan bir kaza, sigortalının kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde sakatlığına yol açtığı takdirde, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespiti sonucunda,

sakatlık tazminatı aşağıda belirtilen oranlar dahilinde kendisine ödenir.“ denildikten sonra hangi zarar durumunda veya organ kaybında ne oranda tazminat ödeneceği (01.07.2006 tarihinden itibaren) tablo halinde gösterilmiştir.Somut olayda; davalı ... Sigorta A.Ş. kazaya sebebiyet veren aracın karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortacısıdır.

Yukarıya aktarılan açıklamalarda anlaşılacağı üzere Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası sıralı sorumluluk sistemi içinde bulunmadığından bu poliçe kapsamında istenen tazminatın öncelikle Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası'ndan tahsili gerekmeyecektir.

İlk Derece Mahkemesince Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen maluliyet oranı üzerinden davacı lehine geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatına hükmedilmiştir.

Zorunlu ferdi kaza koltuk sigortası meblağ sigortası olup niteliği gereği geçici iş göremezlik zararını teminat altına almadığı halde davalı ...Sigorta A.Ş. bakımından geçici iş göremezlik tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yine Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Poliçe klozlarında maluliyet cetvelleri belirtilmiş, zikredilmemiş bulunan maluliyetlerin oranı, daha az vahim olsalar bile, bunların önem derecelerine göre ve tabloda yazılı oranlara kıyasen tayin olunur denilmiştir.

Buna göre; mahkemece, doktor bilirkişiden rapor alınarak, davacının maluliyetinin poliçe şartlarında ve klozlarında düzenlenmiş olan maluliyet cetvelinden hangisi kapsamında kaldığı belirlenmesi, değilse bunların önem derecelerine göre ve cetvelde yazılı oranlara göre kıyasen belirlenmesi suretiyle davalının sorumluluğunun tespiti gerekirken Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen maluliyet oranı üzerinden hesaplanan tazminata hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Talep sonucunun belirlenebilmesi için kusur ve tazminat bilirkişi raporu incelemesini gerekiyorsa, hakimin takdiri sözkonusuysa belirsiz alacak davası açılabileceğinden davanın belirsiz alacak olarak açılmayacağına; davacının başvuru ile davalı sigorta Şirketi temerrüde düşmüş olduğundan ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğine ilişkin istinaf başvuruları yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.