İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2022/3654 K.2024/487

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 02/12/2021 tarih 2021/583 Esas 2021/971 Karar nolu kararı karşı, istinaf yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup dosya heyetçe incelendi;

I.DAVA

Davacı vekili özetle; mülkiyeti müvekkili şirkete ait olan İzmir İli, ... İlçesi, ... köyü, ... mevkii, ... Ada, ... parsel ile ... parsel numaralı taşınmazlarda davalı şirketin haksız işgal ve kullanımı nedeniyle ecri misil bedelinin tespiti ile davalıdan alınmasına yönelik olarak HMK 107/1.

Maddesine göre belirsiz alacak davası açtıklarını, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1114 Esas sayılı dosyasında görülen davada, mahkeme tarafından benimsenip hükme esas alınan 25/08/2017 tarihli ek bilirkişi raporunda "davalı tarafından haksız işgal edilen 12.000 m2 alan ve üzerinde kurulu yapı ve tesislerin 09/09/2011 ile 28/01/2016 tarihleri arası dönem için ecri misil bedeli 39.608,22-TL" olarak hesaplandığını, söz konusu ek bilirkişi raporundaki eksik hesaplamaya karşı itirazların mahkeme tarafından reddedildiğini, mahkeme tarafından verilen 30/10/2018 tarihli nihai kararda,

söz konusu ek raporda belirlenen ecri misil miktarı kabul edilerek, davada talep edilen 5.000,00-TL ecri misil bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin ecri misil talebinin saklı tutulmasına karar verildiğini, karara karşı istinaf kanun yoluna başvuru üzerine,

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 25/03/2021 tarih ve 2019/1760 Esas, 2021/723 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olmak üzere karar verilerek istinaf kararının 10/04/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkilinin davalıdan toplam 39.608,22-TL ecri misil alacağı bulunduğunun kesinleşen mahkeme kararı ile belirlendiğini, belirsiz alacak davası olan ilk davada fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00-TL ecri misil alacağı talep edildiğini,

mahkeme tarafından da bu miktarın hüküm altına alınıp hesaplanan fazlaya ilişkin ecri misil talebinin saklı tutulmasına karar verildiği için bakiye 34.608,22-TL ecri misil alacağının 08/09/2016 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili özetle; davacı tarafın, dava konusu parsellerin mülkiyetini 1981 yılında iktisap ettiğini, müvekkili şirketin ise komşu parsellerde 1992 tarihinden itibaren malik durumunda olduğunu, aradan 24 yılı aşkın bir süre geçtikten sonra müvekkili şirketten haksız zilyetliğe dayalı ecri misil talebinde bulunmanın öncelikle MK. md: 2, md: 3’te tanımı yapılan“Dürüst davranma” ve “İyi niyet” prensipleri ile bağdaştırılamayacağını, davacı tarafın, müvekkili şirket ile aynı ticari iştigal alanı içerisinde faaliyet göstermekte olduğunu,

tavukçuluk işi ile iştigal eden davacının kendi iştigal alanına giren dava konusu tesisleri yıllarca komşu parselde faaliyet gösteren müvekkilin haksız zilyetliği altına terk etmeyeceğinin hayatın olağan akışı gereği olduğunu, davacının taleplerini kabul anlamına gelmemek üzere;

davacının taleplerinin zamanaşımına uğramış olduğunu, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/1114 Esas sayılı dosyasında hüküm altına alınan ecrimisil bedelinin 5.000,00 TL olup, bakiye kısmı için mahkemece hüküm tesis edilmemiş olduğunu, kaldı ki 5.000,00 TL'lik ecrimisil talebinin de zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 02/12/2021 tarih 2021/583 Esas 2021/971 Karar nolu ilamı ile; "davanın zamanaşımı nedeniyle reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf yoluna başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı istinaf yoluna başvurmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı; davamıza konu alacağın zaman aşımına uğradığını, mahkemece eksik inceleme yapılarak, duran süreler dikkate alınmadan , TBK 158. maddesi irdelenmeden karar verildiğini, mahkeme kararında başkaca hatalar ve yanlış değerlendirmeler de mevcut olduğunu, bu yüzden istinaf kanun yoluna başvuruda bulunup, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2021/583 E. 2021/971 K.sayılı kararının kaldırılmasını ve dava mahiyeti itibariyle ek dava olup, kesinleşen mahkeme kararında ecrimisil miktarı belirlendiği için davanın kabulüne karar verilmesini, izah edilen ve mahkemenizce kamu düzenine aykırılık teşkil edecek hususlar dolayısıyla re'sen incelenecek ve sair sebeplerle, istinaf başvurumuzun esastan kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe:

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:

Dava, ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk:

2.1. 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı

2.2.YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı

2.3.25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı

2.4.HMK'nın 266 vd. maddeleri

2.5.Türk Medeni Kanunu 995.maddesi

3. Değerlendirme:

Gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir. (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı)

25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

Ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.

Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Somut olayda, davacının davalı aleyhine açmış olduğu, 09/09/2011 - 28/01/2016 tarihleri arasındaki bakiye ecrimisil bedelinin tahsiline yönelik açılan iş bu ek davada 7226 sayılı ve 25/03/2020 tarihli bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanuna eklenen geçici 1.maddesi ile 30/04/2020 tarihli 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 13/03/2020 tarihinden 15/06/2020 tarihine kadar süreler durdurulduğundan zaman aşımı süresinin 02/05/2021 tarihinde dolacağı, davacı bu ilk ek davasının 15/04/2021 tarihinde açıldığı,

İzmir 3.Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2021/282 Esas 2021/395 Karar ile arabuluculuk şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verildiği, kararın 01/07/2021 tarihinde kesinleştiği, 02/07/2021 tarihinde davacı tarafından arabuluculuğa başvurulduğu, 01/09/2021 tarihinde arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği ve 07/09/2021 tarihinde de iş bu dava açılmış olmakla, ilk ek davanın 15/04/2021 tarihinde açıldığı göz önüne alındığında, 5 yıllık zaman aşımının dolmadığı,

dolayısıyla davanın esası hakkında inceleme ve değerlendirme gerektiği halde yazılı olduğu şekilde zaman aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur. Bu yönlere ilişkin davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle, HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden yargılama yapılması için ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

V. KARAR