İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1380 K.2025/386

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin 23.06.2022 tarih 2022/90 Esas 2022/467 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkiline ait ... plakalı aracın dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeyken 24.10.2019 tarihinde gerçekleşen kaza neticesinde hasar gördüğünü, eksper tarafından yapılan kusur oranlarının yanlış belirlendiğini, müvekkilinin komisyon tarafından yapılan kusur oranına itiraz etmesine rağmen itirazlarının değerlendirilmediğini, sigorta şirketlerinin iş bu kusur durumuna göre ödeme yaptığını, olayda davalılardan ...'ın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın %100 kusurlu olduğunu iddia ederek, ... Değerlendirme Komisyonu tarafından tespit edilen kusur oranlarının hatalı olduğunun ve kazanın meydana gelmesinde karşı araç sürücüsü davalı ...'ın tam kusurlu olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, yapılacak tespit davası sonucunda kurulacak hüküm ile müvekkili şirketin mal varlığının doğrudan etkileneceğini, davanın tespit davası olarak açılamayacağını, hukuki yarar yokluğu bulunduğunu, sigortalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu konusundaki iddiaları kabul etmediklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, trafik bilirkişi tarafından hazırlanan raporda; davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ...'ın KTK'nın 84/a ve 57. maddelerini ihlal niteliğindeki eylemlerinin bulunduğu ve asli kusurlu olduğu, davalı sürücünün ise aynı kanunun 52/a ve 47/d maddelerini ihlal niteliğinde olduğu yönünde görüş bildirildiği; davacı adına kayıtlı ... plakalı araç sürücüsü ...’ın %75 oranında, davalı ...’ın %25 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 24.10.2019 tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü dava dışı ...’ın %75 oranında, davalı ...’ın %25 oranında kusurlu olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, davacının delil tespitine ilişkin tüm taleplerinin ve davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, HMK'nın "Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar" bölümünün "delil tespitinin istenebileceği hâller" başlıklı 400.

Madde 2. fıkrası gereğince delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığının gerektiğini, davacı tarafça, delil tespiti istemiyle davanın ilk olarak Karşıyaka 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde açıldığını, mahkemece Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği,

davanın ilk olarak açıldığı Karşıyaka 3. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından, davanın reddine karar verilmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davacının sigortalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, buna göre ödeme yapıldığını, bunun haksız olduğunu, bu sebeple yeniden kusur değerlendirmesi yapılmasını talep ettiğini, davacının taleplerinin değerlendirilmesi sonucunda verilecek hükmün müvekkili sigorta şirketinin ve sigortalının ekonomik durumunu etkileyeceğini,

bu nedenle davanın tespit davası olarak açılması ve görülmesinin mümkün olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, davacıya ait araç olan ve davalılarca kullanılan diğer davalı sigorta şirketinin sigortalayanı olduğu araç arasında meydana gelen trafik kazasında ... Değerlendirme Komisyonunca belirlenen kusur oranlarının hatalı olduğu gerekçesiyle yeniden kusur oranının tespiti istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106. maddesinde; tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesinin talep edilebileceği, tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunması gerektiği düzenlenmiştir.

Bir hukuki ilişkinin varlığının hemen tespit edilmesinde hukuki yararın varlığından bahsedilmesi için; öncelikle davacının bir hakkı ya da hukuki durumu güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı, bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verecek nitelikte olmalı, yalnız kesin hüküm etkisine sahip ancak cebri icraya yetki vermeyen tespit hükmü de bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.

Somut olayda, davacıya ait aracın karıştığı trafik kazası ile ilgili olarak ... Değerlendirme Komisyonu tarafından tespit edilen kusur oranlarının hatalı olduğu iddia olunarak, karşı araç sürücüsü davalı ...'ın tam kusurlu olduğunun tespitine karar verilmesi talep edilmiş olup, davacının kusur oranlarına ilişkin itirazlarının ileride açılacak eda davasında değerlendirilecek olmasına göre, yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alındığında davacının tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı benimsenerek, HMK nun 114(1)/h maddesinin yollaması ile HMK nun 115(2) maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde hüküm kurulması isabetli bulunmamıştır. Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf sebebi yerindedir.

Bu durumda, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.